Yulbarsov Xojiakbar Akbarovich
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar:
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Uchinchi tartibli psevdoparabolik va giperbolik tenglamalar uchun to‘g‘ri va teskari masalalar”, 01.01.02-Differensial tenglamalar va matematik fizika (fizika-matematika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: №V 2025.3.PhD/FM1349
Ilmiy rahbar: Karimov Shaxobiddin Tuychiboevich, fizika-matematika fanlari doktori.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Farg‘ona davlat texnika universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Farg‘ona davlat universiteti, PhD.03/30.12.2019.FM.05.04.
Rasmiy opponentlar: Xasanov Anvardjan, fizika-matematika fanlari doktori, professor; Xashimov Abdukomil Risbekovich, fizika-matematika fanlari doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Buxoro davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi. Almashtirish operatorlari, Riman usuli va xarakteristikalar usulidan foydalanib uchinchi tartibli giperbolik va psevdoparabolik xususiy hosilali differensial tenglamalar uchun boshlang‘ich, chegaraviy va teskari masalalarni qo‘yish va o‘rganishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
uchinchi tartibli psevdoparabolik Barenblatt–Jeltov–Kochina tenglamasi uchun topilgan Riman funksiyasidan foydalanib Gursa va Koshi masalalarining yechimlari oshkor ko‘rinishda topilgan;
Bessel operatori qatnashgan uchinchi tartibli psevdoparabolik Barenblatt–Jeltov–Kochina tenglamasi uchun Koshi va Gursa masalalarining yechimlari almashtirish operatori va Riman usulidan foydalanib oshkor ko‘rinishda topilgan;
uchinchi tartibli giperbolik tenglama uchun noma’lum koeffisientli teskari masala yechimining mavjudligi va yagonaligi siqib akslantirish usuli yordamida isbotlangan;
Bessel operatori qatnashgan uchinchi tartibli giperbolik tenglama uchun Koshi masalasining yechimi almashtirish operatori usulidan foydalanib topilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Uchinchi tartibli giperbolik va psevdoparabolik tenglamalar uchun to‘g‘ri va teskari masalalarni tadqiq etish bo‘yicha olingan natijalar quyidagi ilmiy-tadqiqot loyihalarida qo‘llanilgan:
Bessel operatori qatnashgan uchinchi tartibli psevdoparabolik tenglama uchun qurilgan Riman funksiyasi hamda Koshi va Gursa masalalarining yechim formulalaridan № 23-21-10015-sonli xorijiy grantda psevdoparabolik tenglamalar va koeffisientlari maxsuslikka ega bo‘lgan differensial tenglamalar uchun chegaraviy masalalarni yechishda foydalanilgan (Rossiya Ta’lim va fan vazirligi Chelyabinsk davlat universitetining 2024-yil 8-oktyabrdagi №13-7-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, ba’zi noklassik differensial tenglamalar uchun yechimning integral ko‘rinishini topish va ularni amaliy masalalarga tatbiq qilish imkonini bergan;
koeffisientlari maxsuslikka ega bo‘lgan uchinchi tartibli psevdoparabolik tenglama va Barenblatt–Jeltov–Kochina tenglamasi uchun xarakteristik masala hamda Koshi masalasi bo‘yicha olingan tadqiqot natijalaridan “Bisingulyar masalalar va ularning tatbiqlari” nomli xorijiy ilmiy loyihada psevdoparabolik va singulyar koeffisientli differensial tenglamalar uchun chegaraviy masalalarning yechimini qurishda foydalanilgan (O‘sh davlat universitetining 2024-yil 25-noyabrdagi №1575-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, amaliy masalalar yechimlarining integral ko‘rinishlarini topish imkonini bergan.