Юлбарсов Хожиакбар Акбарович
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Учинчи тартибли псевдопараболик ва гиперболик тенгламалар учун тўғри ва тескари масалалар”, 01.01.02-Дифференциал тенгламалар ва математик физика (физика-математика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №В 2025.3.PhD/FM1349
Илмий раҳбар: Каримов Шахобиддин Туйчибоевич, физика-математика фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Фарғона давлат университети, PhD.03/30.12.2019.FM.05.04.
Расмий оппонентлар: Хасанов Анварджан, физика-математика фанлари доктори, профессор; Хашимов Абдукомил Рисбекович, физика-математика фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. Алмаштириш операторлари, Риман усули ва характеристикалар усулидан фойдаланиб учинчи тартибли гиперболик ва псевдопараболик хусусий ҳосилали дифференциал тенгламалар учун бошланғич, чегаравий ва тескари масалаларни қўйиш ва ўрганишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
учинчи тартибли псевдопараболик Баренблатт–Желтов–Кочина тенгламаси учун топилган Риман функсиясидан фойдаланиб Гурса ва Коши масалаларининг йечимлари ошкор кўринишда топилган;
Бессел оператори қатнашган учинчи тартибли псевдопараболик Баренблатт–Желтов–Кочина тенгламаси учун Коши ва Гурса масалаларининг йечимлари алмаштириш оператори ва Риман усулидан фойдаланиб ошкор кўринишда топилган;
учинчи тартибли гиперболик тенглама учун номаълум коеффициентли тескари масала йечимининг мавжудлиги ва ягоналиги сиқиб акслантириш усули ёрдамида исботланган;
Бессел оператори қатнашган учинчи тартибли гиперболик тенглама учун Коши масаласининг йечими алмаштириш оператори усулидан фойдаланиб топилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Учинчи тартибли гиперболик ва псевдопараболик тенгламалар учун тўғри ва тескари масалаларни тадқиқ этиш бўйича олинган натижалар қуйидаги илмий-тадқиқот лойиҳаларида қўлланилган:
Бессел оператори қатнашган учинчи тартибли псевдопараболик тенглама учун қурилган Риман функсияси ҳамда Коши ва Гурса масалаларининг йечим формулаларидан № 23-21-10015-сонли хорижий грантда псевдопараболик тенгламалар ва коеффициентлари махсусликка эга бўлган дифференциал тенгламалар учун чегаравий масалаларни йечишда фойдаланилган (Россия Таълим ва фан вазирлиги Челябинск давлат университетининг 2024-йил 8-октябрдаги №13-7-сонли маълумотномаси). Натижада, баъзи ноклассик дифференциал тенгламалар учун йечимнинг интеграл кўринишини топиш ва уларни амалий масалаларга татбиқ қилиш имконини берган;
коеффициентлари махсусликка эга бўлган учинчи тартибли псевдопараболик тенглама ва Баренблатт–Желтов–Кочина тенгламаси учун характеристик масала ҳамда Коши масаласи бўйича олинган тадқиқот натижаларидан “Бисингуляр масалалар ва уларнинг татбиқлари” номли хорижий илмий лойиҳада псевдопараболик ва сингуляр коеффициентли дифференциал тенгламалар учун чегаравий масалаларнинг йечимини қуришда фойдаланилган (Ўш давлат университетининг 2024-йил 25-ноябрдаги №1575-сонли маълумотномаси). Натижада, амалий масалалар йечимларининг интеграл кўринишларини топиш имконини берган.