Зиядуллаев Илхом Облакуловичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Немис тилида феъл-неологизмларнинг вербоцентрик хусусиятлари”, 10.00.04 – Европа, Америка, Австралия халқлари тили ва адабиёти (филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2017.3.PhD/Fil270.
Илмий раҳбар: Исмаилов Юсуб Ниязметович, филология фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети, DSc.03/30.12.2019.Fil.27.01.
Расмий оппонентлар: Хайруллаев Хуршид Зайниевич филология фанлари доктори, профессор; Ахмедов Анвар Ботирович, филолофия бўйича фалсафа доктори.
Етакчи ташкилот: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади ҳозирги немис адабий тилида феъл-неологизмларнинг интеграция жараёнидаги вербоцентрик хусусиятларини очиб беришдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: 
семантик деривация механизмлари ёрдамида пайдо бўлган феъл-неологизмларининг янги лексик семантик вариантлари асл феълдан коннотатив, қўлланилиш соҳаси ва синтактик структураси билан фарқланиши немис тили материалида гап бўлаклари ўртасидаги субекцентризм, субект-предикат ва вербосентризм каби иерархия муносабатларини асослаш орқали аниқланган;
вербоцентрик консепциясида гапнинг феъл-предикати валентлик ташувчиси сифатидаги хусусияти, бошқа бўлакларнинг унга тобелик муносабати, валентликни бошқарувчи актант ва циркосантлар бошқа гап бўлаклари билан мажбурийлик ва ихтиёрийлик асосида ифодаланиши Валентлик таҳлили ҳамда актант ва цирконстантларнинг синтактик дистрибуцияси асосида исботлатган;  
феъл-неологизмларнинг пайдо бўлиши, шаклланиши, тилга сингишини, тил сатҳларига интеграция жараёнидаги лингвистик белгилари, турларга таснифланиши ва парадигматик муносабатларда синонимия, антонимия, гипо-гиперонимия хусусиятлари трансформацион-синтактик таҳлил орқали асосланган;
немис тилида феъл-неологизмларнинг валентлиги бўйича гап моделлари орасида бир валентли (бир мажбурий, бир мажбурий ва бир ихтиёрий, икки ва уч ихтиёрий) ва икки валентли синтактик қурилмалар (икки мажбурий, икки мажбурий ва бир ихтиёрий, икки, уч ихтиёрий) устуворлиги валентлик моделини аниқлашда синтактик-позицион таҳлил усули орқали исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Немис тилида феъл-неологизмларнинг вербоцентрик хусусиятларини тадқиқ этишдан олинган натижалар асосида:
немис тили материалида гап бўлаклари ўртасидаги субекцентризм, субект-предикат ва вербоцентризм каби иерархия муносабатларининг тилшуносликдаги терминологик аҳамияти далилланганига оид хулосалардан Қўқон давлат педагогика институтида амалга оширилган “Ўзбекистон олий ўқув юртларининг нофилолгик факултетларида бакалавр йўналиши бўйича немис тили фанини ўқитишда янги педагогик технологияларни татбиқ этишга оид дарслик яратиш” мавзусидаги фундаментал лойиҳасида фойдаланилган  (Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2018-йил 27-декабрдаги 89-03-4484-сон маълумотномаси). Натижада дарслик мазмуни вербоцентризм, феъл валентлиги, неология, неологизм, неография, конверсия каби луғавий бирликларнинг маънолари билан бойитилган;
вербоцентрик консепциясида гапнинг феъл-предикати валентлик ташувчиси сифатидаги хусусияти, бошқа бўлакларнинг унга тобелик муносабати, валентликни бошқарувчи актант ва циркосантлар бошқа гап бўлаклари билан мажбурийлик ва ихтиёрийлик асосида ифодаланиши ҳамда ушбу илмий назарияда ўзига хос “бўшлиқ”лар мавжудлиги исботланганига доир таклиф ва тавсиялардан Европа Иттифоқининг Эрасмус+ дастури ИCМ, КА-107-International Credit Mobility between European Union and Uzbekistan HEIs, through staff and student mobility exchange projecs” (Европа иттифоқи ҳамда Ўзбекистон олий таълим муассасалари ўртасида халқаро тажриба алмашинуви доирасидаги кредит сафарбарлиги) мавзусидаги 2019–2022-йилларда амалга оширилган халқаро лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2023-йил 14-августдаги 137а-сон маълумотномаси). Натижада феъл-неологизмларнинг тавсифи, классификацияси, турдош тушунчалардан фарқланиш мезонлари, ассимиляция жараёнида грамматик, фонетик, орфографик ўзгаришлари, шунингдек, уларнинг лингвомаданий ва миллий-маданий хусусиятлари очиб берилган; 
феъл-неологизмларнинг пайдо бўлиши, шаклланиши, тилга сингиши, тил сатҳларига интеграция жараёнидаги лингвистик белгилари турларга таснифланиши ва парадигматик муносабатларда синонимия, антонимия, гипо-гиперонимия хусусиятлари негизида асослангани борасидаги хулосалардан 2020–2023-йилларда амалга оширган Европа Иттифоқининг Эрасмус+дастури  ИCМ, КА-107-International Credit Mobility between European Union and Uzbekistan HEIs, through staff and student mobility exchange projecs between Uzbek State University of world languaGES (Uzbekistan) and Ruhr University Bochum (Germany) – 2020-1-ДЕ01-КА107-005433-(Европа Иттифоқи ҳамда Ўзбекистон олий таълим муассасалари ўртасида халқаро тажриба алмашинуви доирасида Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети ҳамда Бохумдаги Рур университети (Германия) ўртасидаги кредит сафарбарлиги) мавзусидаги халқаро лойиҳада фойдаланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2023-йил 14-августдаги 137б-сон маълумотномаси). Натижада немис тилида феъл-неологизмлар гап синтактик структураси валентлигига кўра ўрганилган, вербализация, префиксация, суффиксация, сўз қўшилиш, семантик деривация, сўз кенгайиши ва торайиши, телескопия, контаминация каби лингвистик ҳодисаларнинг феъл-неологизм валентлигига таъсир доираси изоҳланган;
немис тилида феъл-неологизмларнинг валентлиги бўйича гап моделлари орасида бир валентли (бир мажбурий, бир мажбурий ва бир ихтиёрий, икки ва уч ихтиёрий) ва икки валентли синтактик қурилмалар (икки мажбурий, икки мажбурий ва бир ихтиёрий, икки, уч ихтиёрий) устуворлиги таснифлаш усули орқали исботлангани борасидаги илмий-назарий мулоҳазалар 2022-йилнинг 12-майда “Ўзбекистон ва Германия ёш германшунос олимлар онлайн илмий-амалий конференцияси”да қилинган “Ҳозирги замон немис тилида неологизмларнинг тил луғат таркибини янгилашдаги ўрни” мавзусидаги маърузада жамоатчилик муҳокамасидан ўтказилган (Ўзбекистон-Германия Дўстлик жамиятининг 2023-йил 21-июлдаги ОД-06-сон маълумотномаси). Натижада тезисда келтирилган феъл-неологизмларнинг парадигматик муносабатдаги энантиосимия, гипонимия каби лингвистик ҳодисалар изоҳи конференция материалларини бойитган.