Ибрахимова Ирода Бобир қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Кўп тилли ўзбек талабаларида лисоний идентикликнинг социолингвистик аспекти”, 10.00.11 – Тил назарияси. Амалий ва компютер лингвистикаси ихтисослиги (филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Fil5191.
Илмий раҳбар: Эргашева Гули Исмоил қизи, филология фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети, DSc.03/30.12.2019.Fil.27.01. 
Расмий оппонентлар:  Ҳамроева Шахло Мирджоновна, филология фанлари доктори, доцент; Сиддиқова Ирода Абдузуҳуровна, филология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Кўп тилли ўзбек талабаларида лисоний идентикликнинг социолингвистик аспектини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
лисоний идентиклик тушунчасининг назарий-методологик асосларини психосоциал, социомаданий ва посцтруктурал ёндашувларнинг интеграциясига таянган ҳолда кўп назарияли ёндашув асосида тизимли таҳлил қилиш орқали кўп тилли шахс лисоний идентиклигининг шаклланиши тилни идрок этиш, маълум тил жамиятига нисбатан тегишлилик ҳисси, тил билан боғлиқ эмоционал тажрибалар ва мулоқот контекстига кўра тил танлаш жараёнлари билан белгиланувчи динамик ва мураккаб ҳодиса эканлиги далилланган;
кўп тилли шахслар лисоний идентиклигининг шаклланишига таъсир этувчи омилларни социолингвистик, психологик, таълимий, маданий, иқтисодий, сиёсий, глобаллашув ва технологик жараёнларни қамраб олувчи макро даражадаги ҳамда шахснинг индивидуал тил тажрибаси, ижтимоий мавқеи, маданий мансублик ҳисси, эмоционал муносабати, касб, яшаш муҳити, ёш ва этник келиб чиқишга асосланган микро даражадаги омиллар сифатида тизимли таснифлаш орқали уларнинг ўзаро функсионал боғлиқлиги шахснинг лисоний идентиклигини коммуникатив вазиятларда намоён бўлишининг ўзгарувчан ва контекстга боғлиқ табиатини белгиловчи асосий механизм эканлиги илк бор комплекс таҳлил асосида илмий асосланган;
Ўзбекистонда кенг қўлланишда бўлган тилларнинг ҳудудлар миқёсида фаоллиги, уларнинг таълим-тарбия жараёнидаги функсионал юкламаси, тил сиёсатининг ушбу тиллар фаоллиги ва ижтимоий мавқеига таъсири каби жиҳатлари асосида Ўзбекистоннинг кўп тилли муҳитидаги ўзбек, рус, қорақалпоқ, тожик, қозоқ, қирғиз, туркман ва инглиз тилларининг социолингвистик динамикаси статистик таҳлил усули орқали аниқланган;
эмпирик тадқиқот доирасида қўлланилган методологик ёндашувлар асосида кўп тилли ўзбек талабаларининг лисоний идентиклигининг шаклланиши, уларнинг ўзини лисоний идентификация қилиш мезонлари, турли мулоқот контекстларида тил танлашнинг функсионал механизмлари, кодлар аралашуви, кўп тиллилик даражаси, тилларга нисбатан эмоционал ассоциациялари ҳамда лисоний идентиклик ва маданий-ижтимоий омиллар ўртасидаги ўзаро таъсир жараёнлари сингари кўп тилли ўзбек талабалари лисоний идентиклигининг социолингвистик жиҳатлари аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Кўп тилли ўзбек талабалари лисоний идентиклигининг социолингвистик аспекти тадқиқи юзасидан олинган илмий натижалар асосида:
лисоний идентиклик тушунчасининг назарий ва методологик асослари, кўп тиллилик шароитида унинг шаклланиш хусусиятларига оид хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида давлат илмий-техник дастурлари доирасида 2021-2023-йилларда бажарилган Реф: 608413-ЭПП-1-2019-1-НО-ЭППКА2-CБЙ-АCПАЛА рақамли “Эрасмус+ “Гендер асосидаги зўравонликнинг олдини олишда имкониятларни кенгайтириш йўллари” мавзусидаги инновацион лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 31-январдаги №4/1-385-сонли маълумотномаси). Диссертация натижаларидан лойиҳа доирасидаги тренинг ва семинар дастурларини ишлаб чиқишда, кўп тилли талабаларнинг лисоний идентиклик хусусиятларини инобатга олган ҳолда таълим материалларини тайёрлашда фойдаланилган; 
лисоний идентиклик шаклланишига таъсир этувчи микро ва макро даражадаги омиллар, ушбу омилларнинг бир-бири билан ўзаро боғлиқлиги ва Ўзбекистон шароитида шахс лисоний идентиклигига қандай таъсир кўрсатишига оид хулосалардан Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида давлат илмий-техник дастурлари доирасида 2021-2023-йилларда бажарилган Реф: 608413-ЭПП-1-2019-1-НО-ЭППКА2-CБЙ-АCПАЛА рақамли “Эрасмус+ “Гендер асосидаги зўравонликнинг олдини олишда имкониятларни кенгайтириш йўллари” мавзусидаги инновацион лойиҳада фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 31-январдаги №4/1-385-сонли маълумотномаси). Натижада лисоний идентиклик ва гендер стереотиплари ўртасидаги боғлиқликни таҳлил қилиш орқали, гендер тенглигини таъминлашга хизмат қилувчи коммуникатив стратегияларни шакллантиришда тадқиқот натижалари илмий асос сифатида қўлланилган. Кўп тилли муҳитда ёшларнинг ўз фикрларини гендер тенглиги контекстида эркин ва аниқ ифодалаш қобилиятини ошириш бўйича методик кўрсатмалар ишлаб чиқишда истифода этилган;
Ўзбекистондаги лисоний вазият ва тил сиёсатининг статистик таҳлиллари натижасида очиб берилган ўзбек, рус, инглиз, тожик, қозоқ ва бошқа тилларнинг социолингвистик динамикаси маълумотлари, шунингдек, тадқиқотнинг амалий қисми сифатида Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети Инглиз филологияси факултети талабалари мисолида эмпирик тадқиқот олиб бориш асносида кўп тилли ўзбек талабалари лисоний идентиклигининг аниқланган социолингвистик жиҳатлари бўйича хулосалардан Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида 2023-2024-йилларга мўлжалланган ИЛ-662204405 сонли “Экпериментал фонетик лаборотория яратиш (хорижий тил мисолида)” лойиҳасида фойдаланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2025-йил 11-январдаги 04-01/85-сон маълумотномаси). Натижада хорижий тилларни ўрганувчи кўп тилли талабаларнинг лисоний идентиклигига оид қатор масалаларнинг аҳамиятини ўрганиш ва таҳлил қилиш, улар нутқидаги кодлар аралашуви жараёнларини ва уларнинг фонетик жиҳатларини илмий кузатиш имконияти яратилган.