Абдусаломов Фируз Абдухолиқовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
    Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Инглиз ва ўзбек тиллари ҳарбий дискурсида буйруқ майлининг социолингвистик хусусиятлари”, 10.00.06 – Қиёсий адабиётшунослик, чоғиштирма тилшунослик ва таржимашунослик (филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.4.PhD/Fil5283.
Илмий раҳбар: Тухтасинов Илхомжон Мадаминович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети, DSc.03/30.12.2019.Fil.27.01. 
Расмий оппонентлар: Хайруллаев Хуршиджон Зайниевич, филология фанлари доктори, профессор; Абдуазизова Дурдона Абдузухуровна, филология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.    Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва оъзбек тиллари ҳарбий дискурсида буйруқ майлининг социолингвистик хусусиятларини очиб беришдан иборат.
III.    Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
ҳарбий мулоқот жараёнида дискурс ва матн орасидаги чегара, ижтимоий-маданий контекст,  Умумҳарбий низомларга мувофиқ термин ва лексемалардан фойдаланишда, ҳарбий команда беришга оид муаммолар ва  тиллараро тафовутларни мувофиқлаштириш, иштирокчилар ўртасидаги иерархик муносабатлар социолингвистик мослашувчан коммуникатив ҳодиса сифатида компонент ва дескриптив методлар асосида илмий асосланган;
инглиз ва ўзбек тиллари буйруқ майлининг қўлланилиши, социолингвистик белгилари, ҳарбий ва илмий-техник терминларнинг изчиллик, аниқлик, мантиқийлик, императивлик, моносемия, қатъийлик, стилистик бетарафлик каби хусусиятлари, қисқартмалар ва шартли белгилар тизимидан кенг фойдаланилиши, уларнинг ҳарбий дискурсдаги роли, нутқнинг расмий ва чегараланган шакллари каби кўрсаткичлари контекстуал ҳамда код-алмашинуви усуллари асосида далилланган;
инглиз ва ўзбек тиллари ҳарбий дискурсида буйруқни ифодалашга бевосита таъсир кўрсатадиган интралингвистик (метафорик мазмуни, метонимия, эмоционал оҳангдорлик орқали жанговар руҳ, интизом ва самарадорликни кучайтириш, тезкор фикрлаш) ва экстралингвистик омиллар (контекст, лингвистик конвенсиялар, когнитив имкониятлар, тилнинг маданий-тарихий илдизлари ва ижтимоий-маданий омиллар, ҳаракатга ундовчи функсияси) стилистик вариация негизида исботланган;
қиёсланаётган тиллардаги буйруқ майлининг соф буйруқ, буйруқ-илтимос, буйруқ-чақириқ каби маъновий кўринишлари, шунингдек, уларнинг ҳарбий мулоқот доирасида самарали қўлланишга доир механизмларининг иллокутив куч ва перлокутив таъсир нутқ акти асосида шаклланиши нутқдаги прагматик функсияларни акс эттирувчи усуллар орқали далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Инглиз ва оъзбек тиллари ҳарбий дискурсида буйруқ майлининг социолингвистик хусусиятлари тадқиқи жараёнида олинган натижалар асосида:
ҳарбий мулоқот жараёнида дискурс ва матн орасидаги чегара, ижтимоий-маданий контекст,  Умумҳарбий низомларга мувофиқ термин ва лексемалардан фойдаланишда, ҳарбий команда беришга оид муаммолар ва  тиллараро тафовутларни мувофиқлаштириш, иштирокчилар ўртасидаги иерархик муносабатлар социолингвистик мослашувчан коммуникатив ҳодиса сифатида компонент ва дескриптив методлар асосида илмий асосланганлигига оид таклиф ва мулоҳазалардан Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирининг 2024-йил 5-октябрдаги “Ички ишлар органлари ходимларининг хизмат, жанговар, жисмоний ва ахлоқий-психологик тайёргарлигини ташкил этиш, малака тоифаси ҳамда рейтинг баҳолаш тизимини янада такомиллаштириш тўғрисида”ги 555-сон буйруғининг 
1-иловаси 3-боби, 6 ва 16-бандларини ҳамда  5-боб 33-бандини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ички ишлар вазирлиги Маънавий-маърифий ишлар ва кадрлар билан таъминлаш департаментининг 2025-йил 
25-апрелдаги 2/2063-сон далолатномаси). Натижада ҳарбий ва жанговар тайёргарлик бўйича машғулотларнинг асосий йўналишлари таркибига умумҳарбий низомлар, саф тайёргарлиги ва махсус тактик тайёргарлик кабиларни киритиш лозимлиги ҳамда ҳарбий буйруқларга оид лексик бирликларнинг таржималари тизимда фаолият юритаётган ходимларнинг хизмат фаолиятида самарали қўлланмоқда;
инглиз ва ўзбек тиллари буйруқ майлининг қўлланилиши, социолингвистик белгилари, ҳарбий ва илмий-техник терминларнинг изчиллик, аниқлик, мантиқийлик, императивлик, моносемия, қатъийлик, стилистик бетарафлик каби хусусиятлари, қисқартмалар ва шартли белгилар тизимидан кенг фойдаланилиши, уларнинг ҳарбий дискурсдаги роли, нутқнинг расмий ва чегараланган шакллари каби кўрсаткичлари контекстуал ҳамда код-алмашинуви усуллари асосида далилланганлиги Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Академиясининг “Полиcе анд тҳе генерал публиc” номли ўқув қўлланмасини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академиясининг 2025-йил 
22-мартдаги 38/42-21/2-сон далолатномаси). Натижада ҳарбий мулоқот жараёнида буйруқ ва командаларни ифодалашда аниқлик, мантиқий изчиллик, соддалик ва талабчанлик тамойилларига асосланиш, шунингдек, қийин вазиятларда тезкор фикрлаш ва буйруқ бериш малакасини шакллантириш, ҳарбий нутқ ва амалий коммуникация жараёнларини тизимли ташкил этиш имконияти яратилган;
инглиз ва ўзбек тиллари ҳарбий дискурсида буйруқни ифодалашга бевосита таъсир кўрсатадиган интралингвистик (метафорик мазмуни, метонимия, эмоционал оҳангдорлик орқали жанговар руҳ, интизом ва самарадорликни кучайтириш, тезкор фикрлаш) ва экстралингвистик омиллар (контекст, лингвистик конвенсиялар, когнитив имкониятлар, тилнинг маданий-тарихий илдизлари ва ижтимоий-маданий омиллар, ҳаракатга ундовчи функсияси) стилистик вариация негизида исботланганлигига оид илмий-амалий хулосалардан Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Академияси кундузги таълим курсантлари учун “Инглиз тили” дарслигини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси ИИВ Академиясининг 2025-йил 22-мартдаги 38/42-21-сон далолатномаси). Натижада “Полиcе анд тҳе генерал публиc” (Унит 19), “Тҳе примарй миссионс оф униформ полиcе” (Унит 23) ва бошқа лексик мавзуларни ёритиш ҳамда умумҳарбий низомлар ва буйруқларнинг таржима эквивалентларини тез ва осон ўзлаштирилишига эришилган;
қиёсланаётган тиллардаги буйруқ майлининг соф буйруқ, буйруқ-илтимос, буйруқ-чақириқ каби маъновий кўринишлари, шунингдек, уларнинг ҳарбий мулоқот доирасида самарали қўлланишга доир механизмларининг иллокутив куч ва перлокутив таъсир нутқ акти асосида шаклланишига оид таклифлардан Ўзбекистон Республикаси Жамоат хавфсизлиги университетининг амалий фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Жамоат хавфсизлиги университетининг 2025-йил 5-июлдаги 3/22-1761-сон далолатномаси). Натижада ҳарбий хизматчиларнинг саф амалиёти, реал хизмат шароитларида тезкор фикрлаш, буйруқ бериш маданиятини ривожлантириш, ҳарбий мулоқот жараёнини соддалаштириш ва стандартлаштириш имконияти яратилган.