Eshonkulova Nurjaxon Abdujabborovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Baxt-saodat fenomeni va uning ijtimoiy-antropologik mohiyati», 09.00.04 – Ijtimoiy falsafa (falsafa fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2018.1.PhD/Fal.176.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston milliy universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Buxoro davlat universiteti, PhD.03/27.02.2020.F.72.08.
Ilmiy rahbar: Ro‘zieva Ruxsora Xodievna, falsafa fanlari doktori, dotsent.
Rasmiy opponentlar: Nazarov Qiyom Normerzaevich, falsafa fanlari doktori, professor; Samadov Axtamqul Rafiqovich, falsafa fanlari doktori (DSc).
Yetakchi tashkilot: Urganch davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi baxt fenomenining inson va jamiyat, shaxs va sotsium munosabatlaridagi o‘rnini sotsioantropologik nuqtai nazardan ochib berishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
“baxt-saodat” tushunchasi inson hayotiga mazmun baxsh etuvchi, ijtimoiy borliqdan ma’no izlab ruhiy xotirjamlikka, ta’limga, vaqtdan unumli foydalanishga, madaniy xilma-xillik va barqarorlikka, hayotdan qoniqishga undovchi ijtimoiy-antropologik fenomen ekanligi falsafiy jihatdan asoslangan;
sharqona evdemoniyasidagi jamoaviylik, oilaparvarlik, al`turizm, insonparvarlikka xos ijtimoiy birlik, ahillik, inoqlik, mehr-muhabbat kabi an’analarning inson baxtiyorligiga pozitiv ta’siri baxt-saodatga oid nazariyalarning qiyosiy tahlili vositasida ochib berilgan;
barkamol avlod konsepsiyasining evdemonik va sotsioantropologik ahamiyati yangi O‘zbekistonning strategik maqsadi va davr xarakteridagi xalq roziligiga erishish, islohotlarga daxldorlik hissini shakllantirish, mehr-oqibat, shukronalik, ijtimoiy hamkorlik kabi milliy va umuminsoniy qadriyatlarni yanada kuchaytirish bilan belgilanishi isbotlangan;
baxtiyorlik indeksiga oid iqtisodiy barqarorlik, korrupsiya darajasi, ijtimoiy ta’minot, shaxs erkinligi, sog‘liqni saqlash, tanlov erkinligi, saxiylik, yalpi ichki mahsulot miqdori va umr ko‘rish uzoqligiga oid ko‘rsatkichlarning zamonaviy ijtimoiy-antropologik me’yorlari takomil-lashtirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Baxt-saodat fenomeni va uning ijtimoiy-antropologik mohiyatini ijtimoiy-falsafiy tahlil qilish jarayonida erishilgan ilmiy natijalar asosida:
sharqona evdemoniyasidagi jamoaviylik, oilaparvarlik, al`turizm, insonparvarlikka xos ijtimoiylik an’analar (ijtimoiy birlik, ahillik, inoqlik, mehr-muhabbat)ning inson baxtiyorligiga pozitiv ta’siriga oid ilmiy xulosalardan “Milliy g‘oya tarixi va nazariyasi” nomli darslikning “Milliy g‘oyaning shakllanish tarixi, uning namoyon bo‘lish xususiyatlari” deb nomlanuvchi 2-bobiga tegishli “Avesto – milliy g‘oya shakllanishidagi muhim manba” nomli, “O‘rta asrlarda g‘oyaviy qarashlar tarixi va xususiyatlari”, “Milliy g‘oyada inson – eng oliy qadriyat” deb nomlanuvchi, 8-bobining “O‘zbekistonning mustaqil taraqqiyoti jarayonida insonparvarlik g‘oyalarining takomillashuv jarayoni, unda avlodlararo vorislik va yangilanishning namoyon bo‘lishi” degan mavzularini tayyorlashda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2020 yil 29 iyundagi 89-03-2321-son ma’lumotnomasi). Natijada, sharqona baxt-saodat fenomeni haqidagi falsafiy qarashlarning umumiy tahlili bo‘yicha ilmiy xulosalar jamiyatimiz ma’naviy taraqqiyotining nazariy konseptual asoslarini takomillashtirishga xizmat qilgan;
barkamol avlod konsepsiyasining evdemonik va sotsioantropologik ahamiyati yangi O‘zbekistonning strategik maqsadi va davr xarakteridagi: xalq roziligiga erishish; islohotlarga daxldorlik hissini shakllantirish; mehr-oqibat; shukronalik; ijtimoiy hamkorlik kabi milliy va umuminsoniy qadriyatlarni yanada kuchaytirish bilan belgilanishiga oid xulosalardan O‘zbekiston Yoshlar ittifoqi Navoiy viloyati Kengashi faoliyatida “Xalq bilan muloqot va inson manfaatlari yili” Davlat dasturi hamda “O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar strategiyasi”ning mazmun-mohiyatini yoshlarga to‘laqonli etkazishda va ularda belgilangan vazifalarni amalga oshirishga bag‘ishlangan tadbirlarda, shuningdek, “Tafakkur sinovlari”, ko‘rik tanlovlari hamda Oliy ta’lim muassasalari talaba yoshlari o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilishga qaratilgan “Biz sog‘lom turmush tarzi tarafdorimiz” davra suhbatlarini tashkil etish rejasi va ssenariysini tayyorlashda samarali foydalanilgan (O‘zbekiston Yoshlar ittifoqi Markaziy Kengashining 2020 yil 7 fevraldagi 04-13/543-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, yoshlarning Vatanga xizmat qilish shunchaki shior emas, balki shaxsning ham, xalqning ham farovon, tinch va baxt-saodatli yashashi kafolati ekanligi haqidagi tushunchalarni yanada chuqurroq anglashiga erishilgan;
baxtiyorlik indeksiga oid iqtisodiy barqarorlik, korrupsiya darajasi, ijtimoiy ta’minot, shaxs erkinligi, sog‘liqni saqlash, tanlov erkinligi, saxiylik, yalpi ichki mahsulot miqdori va umr ko‘rish uzoqligiga oid ko‘rsatkichlarning zamonaviy ijtimoiy-antropologik me’yorlari takomillashtirilishiga oid ilmiy-amaliy xulosa va takliflardan №PZ-20170929280 “O‘zbekistonning jadal rivojlanish sharoitida yoshlarning tolerantlik dunyoqarashini shakllantirish” mavzusidagi loyihada foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2020 yil 18 martdagi 89-03-1149-son ma’lumotnomasi) Natijada, “baxt-saodat” fenomenining jamiyat hayotida aks etishi insonlarning tolerant dunyoqarashiga bevosita bog‘liq ekanligi ilmiy asoslanishiga xizmat qilgan;
“baxt-saodat” tushunchasi inson hayotiga mazmun baxsh etuvchi, ijtimoiy borliqdan ma’no izlab, ruhiy xotirjamlikka, ta’lim, vaqtdan unumli foydalanishga, madaniy xilma-xillik va barqarorlikka, hayotdan qoniqishga undovchi ijtimoiy-antropologik fenomen ekanligiga oid fikr-mulohazalardan Navoiy viloyat teleradiokompaniyasi tomonidan tayyorlangan “Tashabbus bizda” dasturi ssenariysini tayyorlashda foydalanilgan (Navoiy viloyati teleradiokompaniyasining 2020 yil 3 martdagi 33-son ma’lumotnomasi). Natijada, taraqqiyotning yangi bosqichida barkamol avlod va baxtli insonni shakllantirish mohiyatini ilmiy asosda o‘rganish va bayon qilish orqali tahliliy teleradio materiallar tayyorlash hamda ularning ahamiyati oshishiga xizmat qilgan.