Adilov Farxod Abduvalievichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi) “O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasidagi ijtimoiy-iqtisodiy hamda madaniy aloqalar tarixi (1945 – 1991 y.y)”, 07.00.05 – Xalqaro munosabatlar va tashqi siyosat tarix, 07.00.01 – O‘zbekiston tarixi ixtisosliklari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) (tarix fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2020.2.PhD/Tar3
Ilmiy rahbar: Yunusova Xurshida Erkinovna, tarix fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston Milliy universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universiteti, DSc.11/30.12.2019.Tar/Yu/I/S/24.01.
Rasmiy opponentlar: Nuriddinov Erkin Zuxriddinovich, tarix fanlari doktori, professor; Axmedshina Faniya Avzalovna, tarix fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Toshkent davlat sharqshunoslik instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: 1945 – 1991 yillarda O‘zbekiston va Ozarbayjon respublikalari o‘rtasidagi ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy aloqalar tarixini ochib berishdan iborat.
III. Tadqiqotining ilmiy yangiligi:
O‘zbekiston va Ozarbayjon Respublikalari o‘rtasidagi hamkorlik aloqalar ikkinchi jahon urushidan so‘ng asosan, qishloq xo‘jaligi sohasida amalga oshirilganligi, 1960-yillardan sovet mafkurasi tazyiqlariga qaramay, iqtisodiy, ijtimoiy hamda madaniy sohalarida o‘zaro hamkorlik faollashganligi isbotlangan;
ikki respublika o‘rtasidagi, ijtimoiy-iqtisodiy sohalar uchun mutaxassis kadrlarni tayyorlash, O‘zbekiston sanoati uchun ehtiyot qismlarning Ozarbayjondan keltirilishi hamda qishloq xo‘jaligida – paxta, jut va nut o‘simliklarini etishtirish, qorako‘lchilikni rivojlantirish borasidagi hamkorlik aloqalari tarixi tarixiy ma’lumotlar asosida ochib berilgan;
o‘zbek va ozarbayjon xalqlarining madaniyat, xususan, teatr va kino, adabiyot sohalaridagi hamkorligi, ozarbayjonlik madaniyat arboblari H. Jovid, U. Hojibekov, J. Jabborli va S. Vurg‘unlarning o‘zbek teatr san’atining rivojlanishiga munosib hissa qo‘shganligi, o‘zbek tilida musiqali spektakllarni yaratishda mahalliy tomoshabinlarning ma’naviy va badiiy talabiga mos keladigan ozarbayjon musiqali teatrlarining repertuaridan foydalanilganligi yoritib berilgan;
madaniy-gumanitar va ilmiy hamkorlikni amalga oshirishda ilm-fan, adabiyot sohalarining ikki xalq o‘rtasidagi “xalq diplomatiyasi”ning shakllanishiga xizmat qilganligi aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasidagi ijtimoiy-iqtisodiy hamda madaniy aloqalar tarix bo‘yicha olingan ilmiy antijalar asosida:
O‘zbek va ozarbayjon xalqlarining uzoq yillik, ayniqsa, sovet davlati hukmronligi yillaridagi iqtisodiy bosim va tayziqlarga qaramay, rivojlangan hamkorlik aloqalari, o‘zaro tajriba almashish, 1966 yildagi Toshkent zilzilasi vaqtida ozarbayjon xalqining Toshkent shahri aholisiga ko‘rsatgan qardoshlarcha yordami haqidagi natijalardan Toshkent shahar oliy o‘quv yurtlari, maktab va tashkilotlarda o‘tkazilgan davra suhbatlarida foydalanilgan (O‘zbekiston Yoshlar Ittifoqi Markaziy Kengashining 2019 yil 17 maydagi 04-13/2342-son ma’lumotnomasi). Bu yoshlar va anjuman ishtirokchilarida ikki xalq o‘rtasidagi qardoshlarcha aloqalarni mafkuraviy bosimga qaramay, rivojlanib kelganligi haqidagi ma’lumotarga ega bo‘lishlariga imkon bergan;
o‘zbek va ozarbayjon xalqlarining o‘zaro aloqalarida adabiyot, teatr, kino va san’at sohalaridagi doimiy hamkorligi madaniyat kunlari o‘tkazilishi bilan yanada rivojlanib borganligi, ushbu aloqalarda “sotsialistik g‘oyalar” ustun bo‘lsa-da, milliy madaniyatlar o‘zaro yaqinlashib, bir-biridan bahra olganligi haqidagi tahlillardan H. Aliev nomidagi Ozarbayjon madaniyat markazining davra suhbatlari, tashkilotlarda o‘tkazilgan tadbirlarida foydalanilgan (H. Aliev nomidagi Ozarbayjon madaniyat markazining 2019 yil 3 oktyabrdagi 37/UZE-son ma’lumotnomasi). Bu qatnashchilarda ikki xalq o‘rtasidagi hamkorlik aloqalarining bugungi kundagi rivoji, uning tarixiy ildizlari haqida ma’lumotlarga ega bo‘lishlariga imkon bergan;
O‘zbekiston va Ozarbayjon hamkorligi tarixini yoritishda Ozarbayjon Milliy madaniy markazi va “O‘zbekiston va Ozarbayjon” do‘stlik jamiyatlari tadbirlari, xususan, teatr, kino va adabiyot sohalarida ozarbayjonlik madaniyat xodimlarining qo‘shgan hissalari haqidagi ma’lumotlar berilgan (O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi “Millatlararo va xorijiy mamlakatlar bilan do‘stlik aloqalari” qo‘mitasining 2019 yil 21 oktyabrdagi 01-09–1821-son ma’lumotnomasi). Bu tadbirlar millatlararo munosabatlar sohasidagi davlat siyosatining ustuvor yo‘nalishlarini samarali ijrosi ta’minlangan;
Ikki xalq o‘rtasidagi ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy aloqalari tarixini o‘rganishga oid eng muhim tarixiy va ilmiy-nazariy fikrlaridan O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasining “O’zbekiston tarixi” telekanalidagi “Taqdimot” ko‘rsatuvini tayyorlashda foydalanilgan (O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasining 2019 yil 10 oktyabrdagi 02-03-99244-son ma’lumotnomasi). Bu natijalar asosida ikki xalq o‘rtasidagi aloqalar tarixini yanada chuqur o‘rganishga va munosabatlarni mustahkamlashga xizmat qilgan.