Pozilov Ma’murjon Komiljonovichning
fan doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan tarmog‘i nomi): «Eksperimental diabetda mitoxondriya membranasining buzilishlari va ularni o‘simlik moddalari bilan korreksiyalash», 03.00.02 – Biofizika va radiobiologiya (biologiya fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2019.4.DSc/B106.
Ilmiy maslahatchi: Asrarov Muzaffar Islamovich, biologiya fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston milliy universiteti huzuridagi Biofizika va biokimyo instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston milliy universiteti huzuridagi Biofizika va biokimyo instituti, DSc.03/30.12.2019.V.01.13.
Rasmiy opponentlar: Xushmatov Shunqor Sa’dullaevich, biologiya fanlari doktori; Davronov Kodirjon Sotvoldievich biologiya fanlari doktori, professor; Gafurov Maxmudjon Bakievich, kimyo fanlari doktori.
Yetakchi tashkilot: Namangan davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: ekspermental diabet modelida kalamushlar jigar, yurak va oshqozon osti bezi mitoxondriyalarining membranaviy buzilishlarini aniqlash hamda ularni gipoglikemik xossaga ega o‘simlik moddalari bilan korreksiyalashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
in vitro tajribalarda gossitan, plantagin va sal`vifolinning membranafaol, antioksidant va antiradikal faolliklari isbotlangan;
plantagin va gossitan polifenollarini gipoglikemik faolligi isbotlangan;
alloksan- va STZ-indusirlagan diabetda plantagin, gossitan, sal`vifolin, glikorazmulin va lyuteolinning mPTPga ingibirlovchi ta’sir etishi aniqlangan;
eksperimental diabetda plantagin, gossitan va sal`vifolin kalamush yuragi mitoKATF-kanalini faollashtirishi aniqlangan;
eksperimental diabet sharoitida plantagin, gossitan, sal`vifolin, glikorazmulin va lyuteolinning jigar mitoxondriyasi nafas olishi va oksidlanishli fosforlanish jarayoniga samarali ta’sir etishi isbotlangan;
sal`vifolin alloksan diabetda yurak mitoxondriyasi disfunksiyasini korreksiyalashi aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Eksperimental diabetda mitoxondriyalarning membranaviy buzilishlari va ularni o‘simlik moddalari bilan korreksiyalash bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
sal`vifolin diterpenoidi diabetik kardiomiopatiya kasalligini oldini olish va davolash uchun dori vositasiga O‘zbekiston Respublikasi Intellektual mulk agentligining ixtiroga patenti olingan (№IAP 05582, 2018 y.). Natijada sal`vifolin diabetik kardiomiopatiya kasalligini davolash imkonini bergan;
diabetik kardiomiopatiya kasalligini oldini olish va davolash uchun dori vositasiga O‘zbekiston Respublikasi Intellektual mulk agentligining ixtiroga patenti olingan (№IAP 05582, 2018 y.). Natijada sal`vifolin diabetik kardiomiopatiya kasalligida yurak mitoxondriyalari funksional buzilishlarini korreksiya qilish imkonini bergan;
plantagin kompozisiyasi diabetga qarshi dori vositasi uchun O‘zbekiston Respublikasi Intellektual mulk agentligining ixtiroga patenti olingan (№IAR 06027, 2019 y.). Natijada plantagin qandli diabetni samarali davolash imkonini bergan;
o‘simlik moddalarining mitoxondriya funksiyasining buzilishlariga korreksiyalovchi ta’sirga ega birikmalardan Belostok universitetida (University of Bialystok, Poland) farmakologik tadqiqotlarda biologik instrument sifatida foydalanilgan (Belostok universitetining 2017 yil 13 fevraldagi ma’lumotnomasi). Natijada universitetda molekulyar fiziologiyani va antidiabetik moddalar bo‘yicha tadqiqotlarni rivojlantirish imkonini bergan.