Пазилов Арзи Кенжебаевичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантириш механизмлари”, 13.00.01-Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи (педагогика).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган B2026.03.DSc/Ped355.
Илмий раҳбар: Сафарова Рохат Гаибуллаевна, педагогика фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Нукус давлат педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Нукус давлат педагогика институти, DSc.01/2025.27.12.Ped.09.01.
Расмий оппонентлар: Бердимуратова Алима Карлибаевна, фалсафа фанлари доктори, профессор; Ибрагимов Аламжон Амриллаевич, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Маманазаров Абдуҳаким Базарович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантириш механизмларини аниқлаш ҳамда шаклантиришга йўналтирилган илмий-методик таъминотни такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг назарий асослари аксиологик, акмеологик, компетенциявий, шахсга йўналтирилган, институционал консепсияларга устуворлик бериш асосида аниқлаштирилган;
этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг педагогик шарт-шароитлари, механизмлари ва босқичлари қадриятли-мақсадли, этномаданий мазмунли, психологик, фаолиятли-технологик, этномаданий муҳит яратиш, коммуникатив, маданиятлараро, refleksiv-korreksion босқичларни назарда тутган ҳолда такомиллаштирилган;
этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг принсиплари миллийлик ва умуминсонийликнинг уйғунлиги, контекстуаллик, амалиётга йўналтирилганлик, маданиятлараро сезгирлик, интегративлик, ривожлантирувчи ва вариативлик, диагностик йўналганлик принсипларига таянилган ҳолда аниқлаштрилган;
этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантириш жараёнининг модели ижтимоий буюртма, мақсад, структуравий таркибини белгиловчи блоклар, татбиқ этиш механизмлари, функсионал имкониятларини тизимлаштириш асосида такомиллаштирилган;
этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг методик таъминоти ўқув-методик материаллар, педагогик технологиялар, баҳолаш воситалари, амалий машғулотлар тизими ҳамда меъёрий мақсадли, мазмунли, амалий технологик, ташкилий педагогик қўллаб-қувватлаш имкониятларини уйғунлаштирган ҳолда такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришга оид тадқиқотлар асосида:
этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг назарий асосларига оид таклифлар Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023-йил 27-мартдаги 68-сон буйруғи асосида № 68-852 рақами билан рўйхатга олинган “Узликсиз таълим педагогикаси” номли дарслик мазмунига (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Низомий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университети томонидан берилган 2026-йил 14-май 11-05-2821/04-сон маълумотномаси, https://zenodo.org/records/21618268) сингдирилган. Натижада, бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг назарий асослари аксиологик, акмеологик, компетенциявий, шахсга йўналтирилган, институционал консепсияларга устуворлик бериш асосида аниқлаштирилган.
этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг педагогик шарт-шароитларига оид таклифлар Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтининг ФЗ-2016-0909111822-сон "Дарслик ва ўқув адабиётлари мазмунига Шарқ педагогик тафаккури дурдоналарини сингдириш орқали ўқувчиларда "оммавий маданият"га қарши курашчанлик кўникмаларини шакллантириш механизмлари" мавзусидаги фундаментал лойиҳасида белгиланган вазифалар ижросини таъминлашда (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Низомий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университети томонидан берилган 2026-йил 14-май 11-05-2821/04-сон маълумотномаси) фойдаланилган. Натижада, бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг педагогик шарт-шароитлари, механизмлари ва босқичлари қадриятли-мақсадли, этномаданий мазмунли, психологик, фаолиятли технологик, этномаданий муҳит яратиш, коммуникатив, маданиятлараро, refleksiv-korreksion босқичларни назарда тутган ҳолда такомиллаштирилган.
этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг принсипларини миллийлик ва умуминсонийликнинг уйғунлиги, контекстуаллик, амалиётга йўналтиришга оид таклифлар Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023-йил 27-мартдаги 68-сон буйруғи асосида № 68-852 рақами билан рўйхатга олинган “Узликсиз таълим педагогикаси” номли дарслик мазмунига (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Низомий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университети томонидан берилган 2026-йил 14-май 11-05-2821/04-сон маълумотномаси, https://zenodo.org/records/21618268) сингдирилган. Натижада, бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг принсиплари миллийлик ва умуминсонийликнинг уйғунлиги, контекстуаллик, амалиётга йўналтирилганлик, маданиятлараро сезгирлик, интегративлик, ривожлантирувчи ва вариативлик, диагностик йўналганлик принсипларига таянилган ҳолда аниқлаштрилган.
этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантириш жараёнининг моделига оид таклифлар Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2023-йил 27-мартдаги 68-сонли буйруғи, № 68-852 рақам билан рўйхатга олинган “Узликсиз таълим педагогикаси” номли дарслик мазмунига (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Низомий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университети томонидан берилган 2026-йил 14-май 11-05-2821/04-сон маълумотномаси, https://zenodo.org/records/21618268) сингдирилган. Натижада, бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантириш жараёнининг модели ижтимоий буюртма, мақсад, структуравий таркибини белгиловчи блоклар, татбиқ этиш механизмлари, функсионал имкониятларини тизимлаштириш асосида такомиллаштирилган.
этнопедагогик қадриятлар воситасида бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг методик таъминотига оид таклифлар Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтининг лЛ-9524I15133-рақамли "Президент мактаблари, ижод ва ихтисослаштирилган мактаблар ўқувчиларини миллий руҳда тарбиялашнинг 7 йиллик дифференциал технологияси мавзусидаги фундаментал лойиҳасида белгиланган вазифалар ижросини таминлашда (Ўзбекистон Республикаси Мактабгача ва мактаб таълими вазирлиги, Низомий номидаги Ўзбекистон Миллий педагогика университети томонидан берилган 2026-йил 14-май 11-05-2821/04-сон маълумотномаси, https://zenodo.org/records/21618268) фойдаланилган. Натижада, бўлажак ўқитувчиларда ахлоқ-одоб кўникмаларини ривожлантиришнинг методик таъминоти ўқув-методик материаллар, педагогик технологиялар, баҳолаш воситалари, амалий машғулотлар тизими ҳамда меъёрий мақсадли, мазмунли, амалий технологик, ўқув ва методик воситалар, диагностик баҳолаш механизмлари, ташкилий педагогик қўллаб қувватлаш имкониятларини уйғунлаштирган ҳолда такомиллаштирилганлиги натижадорликни оширишга хизмат қилган.