Мирбабаев Фаррух Атхамовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Маҳалла бошқарув тизимини ривожлантиришнинг стратегик менежмент асосида иқтисодий бошқарув механизмларини такомиллаштириш”, 08.00.13 – “Менежмент”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.3.PhD/Iqt7428
Илмий раҳбар: Набиев Ғуломжон Абдисаломович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қарши давлат университети, DSc.03/2025.27.12.I.11.03
Расмий оппонентлар:
Очилов Акрам Одилович, иқтисодиёт фанлари доктори (DSc), профессор;
Рöзиев Зафар Икрамович, иқтисодиёт фанлари номзоди, профессор
Етакчи ташкилот: Урганч давлат университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. Маҳалла бошқарув тизимида инновацион ва рақамли менежмент технологияларини жорий этиш орқали жамият тараққиётини таъминлаш бўйича илмий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборатдир.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
“Рақамли маҳалла” шароитида META-MESO-MICRO-MACRO даражаларини қамраб олувчи кўп даражали ақлли бошқарув модели доирасида интеграциялашган (IAD), экотизимли (EAFM) ва жамоага асосланган (CBFM) ёндашувларни ягона тизимда уйғунлаштирган ҳолда Ўзбекистон шароитида барқарор ижтимоий-иқтисодий ва экологик ривожланишни таъминлашга хизмат қилувчи маҳаллий контекст ва инновацион технологиялар орқали барқарор ривожланишни таъминлаш механизми ишлаб чиқилди.
Маҳалла бошқаруви самарадорлиги интеграл индекси (MBSI) ҳисоб-китоблар асосида 39,8 баллдан 86,7 баллгача ошгани, маҳалла бошқарувида рақамли трансформация ва фуқаролик иштирокининг тезкор ўсиш драйвер, ижтимоий капиталнинг эса барқарорликни таъминловчи таянч омил эканини эмпирик равишда тасдиқлаб, маҳалла бошқарувини комплекс ва мувозанатли баҳолаш учун янги илмий ёндашув таклиф этилди.
вертикал стратегия-горизонтал ҳамкорлик уйғунлиги маҳаллани давлат ва жамият ўртасидаги рақамли боғловчи институт сифатида намоён этиб, MBI қийматларининг паст-ўртача-юқори даражалар бўйича ҳаракатини институционал механизмлар билан бевосита боғлаши ва маҳалла бошқарувини модернизация қилиш учун консептуал асос яратилди.
ҳисоб-китоблар асосида фуқаролар фаоллиги 77 % дан 85 %гача, онлайн иштирок 70 % дан 82 %) гача ва қарор қабул қилишда иштирок 84 баллдан 92 баллгача жадал ўсиши маҳалла бошқарувида иштирокчи ва рақамли бошқарув модели устувор аҳамият касб этишини эмпирик равишда тасдиқловчи 2026-2030 йиллар прогноз ссенарийлари ёрдамида маҳалла бошқарувининг келгуси ривожланиш траекторияси илмий жиҳатдан асослаб берилди.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ҳудудлар иқтисодиётини тартибга солиш тамойилларини такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган таклифлар асосида:
“Рақамли маҳалла” шароитида META-MESO-MICRO-MACRO даражаларини қамраб олувчи кўп даражали ақлли бошқарув модели доирасида интеграциялашган (IAD), экотизимли (EAFM) ва жамоага асосланган (CBFM) ёндашувларни ягона тизимда уйғунлаштирган ҳолда Ўзбекистон шароитида барқарор ижтимоий-иқтисодий ва экологик ривожланишни таъминлашга хизмат қилувчи маҳаллий контекст ва инновацион технологиялар орқали барқарор ривожланишни таъминлаш механизми бўйича таклифи Қашқадарё вилояти фаолиятида фойдаланилган (Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг 2026 йил 17-сентябрдаги 07-07/12174-сон маълумотномаси). Натижада, модел асосида “ақлли маҳалла” лойиҳаларини ишлаб чиқиш, ҳудудий ривожланиш дастурларини маҳалла даражасига мослаштириш ҳамда инновацион технологиялар орқали ресурслардан самарали фойдаланишни таъминлаш имконияти яратилади.
Маҳалла бошқаруви самарадорлиги интеграл индекси (MBSI) ҳисоб-китоблар асосида 39,8 баллдан 86,7 баллгача ошгани, маҳалла бошқарувида рақамли трансформация ва фуқаролик иштирокининг тезкор ўсиш драйвер, ижтимоий капиталнинг эса барқарорликни таъминловчи таянч омил эканини эмпирик равишда тасдиқлаб, маҳалла бошқарувини комплекс ва мувозанатли баҳолаш учун янги илмий ёндашувни таклиф Қашқадарё вилояти фаолиятида фойдаланилган (Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг 2026 йил 17-сентябрдаги 07-07/12174-сон маълумотномаси). Натижада, маҳаллий давлат бошқаруви органларига рақамли трансформация, фуқаролик иштироки ва ижтимоий капитални ривожлантириш йўналишлари бўйича аниқ устуворликларни белгилаш ҳамда ислоҳотлар самарадорлигини мунтазам баҳолаб боришда амалий аҳамиятга эга.
вертикал стратегия-горизонтал ҳамкорлик уйғунлиги маҳаллани давлат ва жамият ўртасидаги рақамли боғловчи институт сифатида намоён этиб, MBI қийматларининг паст-ўртача-юқори даражалар бўйича ҳаракатини институционал механизмлар билан бевосита боғлаши ва маҳалла бошқарувини модернизация қилиш учун консептуал асос бўйича таклифи Қашқадарё вилояти фаолиятида фойдаланилган (Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг 2026 йил 17-сентябрдаги 07-07/12174-сон маълумотномаси). Натижада, вазирликлар, агентликлар, нодавлат нотижорат ташкилотлари ва бизнес субектлари ўртасидаги ҳамкорликни кучайтириб, давлат дастурларини жойларда самарали амалга ошириш, ресурсларни мақсадли тақсимлаш ва маҳалла бошқарувини модернизация қилишда амалий қўлланиши мумкин.
ҳисоб-китоблар асосида фуқаролар фаоллиги 77% дан 85%гача , онлайн иштирок 70% дан 82%) гача ва қарор қабул қилишда иштирок 84 баллдан 92 баллгача жадал ўсиши маҳалла бошқарувида иштирокчи ва рақамли бошқарув модели устувор аҳамият касб этишини эмпирик равишда тасдиқловчи 2026-2030 йиллар прогноз ссенарийлари ёрдамида маҳалла бошқарувининг келгуси ривожланиш траекторияси илмий жиҳатдан асослаб берилаб берилган таклиф Қашқадарё вилояти фаолиятида фойдаланилган (Қашқадарё вилояти ҳокимлигининг 2026 йил 17-сентябрдаги 07-07/12174-сон маълумотномаси). Натижада, 2026-2030 йиллар учун ишлаб чиқилган прогноз ссенарийлари асосида фуқаролар фаоллигининг 77 % дан 85 % гача, онлайн иштирокнинг 70 % дан 82 % гача ва қарор қабул қилишда иштирокнинг 84 баллдан 92 баллгача ошиши маҳалла бошқарувида иштирокчи ва рақамли бошқарув моделини жорий этиш бўйича ўрта ва узоқ муддатли амалий стратегияларни ишлаб чиқиш имконини берди.