Аметова Арзигул Ганибаэвнанинг
 фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: “Қорақалпоқ ва инглиз тилларида “қıзıл/ред” консептининг когнитив ва лингвомаданий таҳлили”, 10.00.13 – “Қиёсий ва чоғиштирма тилшунослик” (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Fil5034. 
Илмий раҳбарининг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Сейткасимов Даwлетназар Бекназарович, педагогика фанлари доктори (ДСc), профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қорақалпоқ давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қорақалпоқ давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Fil.04.07.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Нажимов Пердебай Айманович, филология фанлари доктори, профессор; Абидова Рохатой Худайбергеновна, филология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD),  доцент.
Етакчи ташкилот номи: Навоий  давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади когнитив ва лингвомаданий таҳлил асосида “қизил/ред” консептининг қорақалпоқ ва инглиз тилларида қўлланилишига хос ўхшашлик ва фарқларни аниқлашдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
қорақалпоқ ва инглиз тилларининг лексик-семантик тизимидаги “қизил/ред” консептининг структуравий модели ядро ва периферия қатламларининг ўзаро алоқаси асосида таснифланиб, ранг номларининг универсал когнитив ва миллий-маданий хусусиятлари очиб берилган;
қорақалпоқ ва инглиз тилларида “қизил/ред” консептининг денотатив, коннотатив, метафорик ҳамда рамзий маънолари аниқланиб, ранг маъносининг шаклланишида асос бўлган универсал когнитив негизлар ва семантик қатламлар очиб берилган;
икки тилнинг фразеологик тизими, идиоматик бирликлари ва метафорик конструксиялари қиёсий таҳлилга тортилиб, “қизил/ред” консептининг тилдаги бадиий-эстетик хизмати ҳамда миллий-менталитет билан боғлиқ бўлган функсионал хусусиятлари асослаб берилган;
қорақалпоқ ва инглиз тилларидаги “қизил/ред” консептининг лингвокогнитив ҳамда моддий-маданий репрезентацияси очиб берилиб, унинг моддий ва маънавий мазмунининг лексик, фразеологик ҳамда маданий бирликлар орқали ифодаланиши, шунингдек, умумий ва миллий-ментал хусусиятлари аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Муаммони ўрганиш давомида олинган натижаларга асосланиб: 
қорақалпоқ ва инглиз тилларининг лексик-семантик тизимидаги “қизил/ред” консептининг структуравий модели ядро ва периферия қатламларининг ўзаро алоқаси асосида таснифланиб, ранг номларининг универсал когнитив ва миллий-маданий хусусиятларига оид илмий хулосалардан Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтида бажарилган ФА-ФИ-005 “Қорақалпоқ фолклоршунослиги ва адабиётшунослик тарихини илмий ўрганиш” мавзусидаги фундаментал лойиҳани амалга оширишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Қорақалпоғистон бўлими Қорақалпоқ гуманитар фанлар илмий-тадқиқот институтининг 2026-йил 12-майдаги 205/1-сон маълумотномаси). Натижада, қорақалпоқ фолклоршунослиги ва адабиётшунослигида ранг консептлари бўйича когнитив ва лингвомаданий йўналишда олиб борилаётган илмий-тадқиқот ишларининг мазмунини бойитишга амалий ёрдам берилиб, жамоатчиликнинг миллий менталитетга хос мулоқот маданиятини такомиллаштиришга эришилган;
қорақалпоқ ва инглиз тилларида “қизил/ред” консептининг денотатив, коннотатив, метафорик ҳамда рамзий маънолари аниқланиб, ранг маъносининг шаклланишида асос бўлган универсал когнитив негизлар ва семантик қатламларига доир таҳлиллар юзасидан Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ҳузуридаги Давлат тилини ривожлантириш департаментининг 2025-йил март-апрел ойларида ўтказилган мажлисларида “Қорақалпоқ ва инглиз тилларида “қизил/ред” консептининг когнитив ва лингвомаданий таҳлили” мавзусида маъруза қилинган (Қорақалпоғистон Республикаси Вазирлар Кенгаши ҳузуридаги Давлат тилини ривожлантириш департаментининг 2026-йил 21-майдаги 11-09/5.05/412-сон маълумотномаси). Натижада, филологик тадқиқотлар, миллий тил ва ундан самарали фойдаланиш, тушунчаларнинг тиллараро маданий-рамзий маъноларини қиёслаш, лингвомаданий тушунчалар ва ранг кодларини ўрганиш бўйича назарий асосларни аниқлашга эришилган;
икки тилнинг фразеологик тизими, идиоматик бирликлари ва метафорик конструксиялари қиёсий таҳлилга тортилиб, “қизил/ред” консептининг тилдаги бадиий-эстетик хизмати ҳамда миллий-менталитет билан боғлиқ бўлган функсионал хусусиятларига ҳамда қорақалпоқ ва инглиз тилларидаги “қизил/ред” консептининг лингвокогнитив ҳамда моддий-маданий репрезентацияси очиб берилиб, унинг моддий ва маънавий мазмунининг лексик, фразеологик ҳамда маданий бирликлар орқали ифодаланиши, шунингдек, умумий ва миллий-ментал хусусиятларига оид хулосалардан Қорақалпоғистон радиоканалининг “Мусиқий-суҳбатли ва кўнгилочар дастурлар” бош таҳририятининг “Хайрли тонг” ва “Куч билимда” эшиттиришларида диссертация материалларидан фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси телерадиокомпаниясининг 2026-йил 21-майдаги 05-22/257-сон маълумотномаси). Натижада, қорақалпоқ ва инглиз тилларидаги “қизил/ред” ранг консептларининг семантикасини кенг халқ оммасига таништиришда, миллий ўзликни англашни ифодалашда кўрсатув ва эшиттиришларнинг илмий оммабоплиги таъминланган.