Юлдашев Қахрамонжон Шукуржон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида элон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бурун тўсиғи травмаларидан кейин ривожланган полипоз риносинуситларни  ёшга доир морфологик ва иммуногистокимёвий жиҳатлари” 14.00.15 – Патологик анатомия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2026.1.PhD/Tib6848.
Илмий раҳбар: Махкамов Носиржон Жўраэвич тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти.
Ик фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти PhD 06/2025.27.12. Tib.21.01.
Расмий оппонентлар: Расулов Хамидулла Абдуллаэвич, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Даэурханов Асатай Мамедович, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Қозоғистон Республикаси).
Етакчи ташкилот: Абу Али Ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг  мақсади: бурун тўсиғи шикастланишидан кейинги даврда юзага келган полипоз риносинуситларни шикастланиш муддатига боғлиқ  морфологик, морфометрик, иммуногистокимёвий жиҳатларини ўрганишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бурун тўсиғи шикастланишидан кейинги даврда ривожланган полипоз риносинуситда асосан, эркак жинслиларда кўп учраган ва  шиллиқ қаватларни  шикастланишдан кейинги 1,0-5,0 йил мобайнида кескин функсионал этишмовчилигини оғир асоратлар билан намоён бўлиши очиб берилган;
бурун тўсиғи шикастланиши турли муддатларида  ривожланган полипоз риносинусит ривожланишида шиллиқ қаватда алтерасия ва репаратив регенрасияни субститусия кўринишида намоён бўлиши ва МАЛТ структураларини ҳажман кичиклашиши 1,0-5,0 йил оралиғида атрофик ва склеротик ўзгаришлар билан тугалланиши  асосланган;
бурун тўсиғи полипоз риносинуситларда морфометрик жиҳатдан, 1,0-1,5 йиллик муддатда шиллиқ қаватни қалинлиги 3,0-5,0 йиллик муддатга нисбатан 1,18 мартага, склерозланиш кўрсаткичи эса, 1,7 мартага ошганлиги аниқландган;
сурункали полипоз риносинуситларда CД3 ва CД20 маркерларини паст позитив экспрессияланиши асосан 3-5 йиллик муддатда, юқори позитив реаксияси 1-3 йил муддатда аниқланиб, бу лимфоситларни турли даражада пролиферасиясини баҳолашда Ки67 маркерини экспрессияланиш тартиби бўйича баҳолаш имкони очиб берилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Бурун тўсиғи шикастланишидан кейинги даврда юзага келган полипоз риносинуситларни шикастланиш муддатига боғлиқ кенг қамровли морфологик, морфометрик, иммуногистокимёвий жиҳатларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: бурун тўсиғи шикастланишидан кейинги даврда ривожланган полипоз риносинуситда асосан, эркак жинслиларда кўп учраган ва  шиллиқ қаватларни шикастланишдан кейинги 1,0-5,0 йил мобайнида кескин функсионал этишмовчилигини оғир асоратлар билан намоён бўлиши очиб берилганлиги бўйича таклифлар Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти экспертлар кенгааши томонидан 2025 йил 23 декабрдаги 01-02/у-т-108 сон билан тасдиқланган “Бурун тўсиғи шикастланишидан кейинги даврда ривожланган полипоз риносинуситларни морфометрик ва иммуногистокимёвий хусусиятларини баҳолашни такомиллаштириш” мавзусидаги услубий таавсияномада ёритилган. Мазкур таклифлар Фарғона вилоят патологик анатомия бюроси бўйича 2026 йил 02 февралдаги 174-сон ва Наманган вилоят патологик анатомия бюроси бўйича 2026 йил 03 февралдаги 13-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил 12 майдаги 08/45-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: Тадқиқот натижаларининг амалиётга жорий этилиши бурун тўсиғи шикастланишидан кейин ривожланган сурункали полипоз риносинуситларни эрта аниқлаш ва босқичма-босқич даволаш имконини беради. Таклиф этилган морфологик ва иммуногистокимёвий ёндашувлар асосида даволаш муддатини қисқартириш, ортиқча дори воситалари қўлланилишини камайтириш ва қайталаниш ҳолатларини олдини олишга эришилади. Натижада беморларнинг вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик даври қисқаради, иш фаолиятига тезроқ қайтиши таъминланади ва ҳаёт сифати яхшиланади.  Иқтисодий самарадорлиги: Даволаш муддатининг ўртача 2л кундан 14 кунгача қисқариши ҳамда кунлик харажатларниирг камайиши ҳисобига бир бемор учун 617 000 сўм иқтисодий тежамкорликка эришилади.
иккинчи илмий янгилик: бурун тўсиғи шикастланиши турли муддатларида  ривожланган полипоз риносинусит ривожланишида шиллиқ қаватда алтерасия ва репаратив регенрасияни субститусия кўринишида намоён бўлиши ва МАЛТ структураларини хажман кичиклашиши 1,0-5,0 йил оралиғида атрофик ва склеротик ўзгаришлар билан тугалланиши очиб берилганлиги бўйича таклифлар Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти экспертлар кенгааши томонидан 2025 йил 23 декабрдаги 01-02/у-т-108 сон билан тасдиқланган “Бурун тўсиғи шикастланишидан кейинги даврда ривожланган полипоз риносинуситларни морфометрик ва иммуногистокимёвий хусусиятларини баҳолашни такомиллаштириш” мавзусидаги услубий таавсияномада ёритилган. Мазкур таклифлар Фарғона вилоят патологик анатомия бюроси бўйича 2026 йил 02 февралдаги 174-сон ва Наманган вилоят патологик анатомия бюроси бўйича 2026 йил 03 февралдаги 13-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил 12 майдаги 08/45-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: Тадқиқот натижаларининг амалиётга жорий этилиши бурун тўсиғи шикастланишидан кейин ривожланган сурункали полипоз риносинуситларни эрта аниқлаш ва босқичма-босқич даволаш имконини беради. Таклиф этилган морфологик ва иммуногистокимёвий ёндашувлар асосида даволаш муддатини қисқартириш, ортиқча дори воситалари қўлланилишини камайтириш ва қайталаниш ҳолатларини олдини олишга эришилади. Натижада беморларнинг вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик даври қисқаради, иш фаолиятига тезроқ қайтиши таъминланади ва ҳаёт сифати яхшиланади.  Иқтисодий самарадорлиги: Даволаш муддатининг ўртача 2л кундан 14 кунгача қисқариши ҳамда кунлик харажатларниирг камайиши ҳисобига бир бемор учун 617 000 сўм иқтисодий тежамкорликка эришилади.
учинчи илмий янгилик: бурун тўсиғи полипоз риносинуситларда морфометрик жиҳатдан, 1,0-1,5 йиллик муддатда шиллиқ қаватни қалинлиги 3,0-5,0 йиллик муддатга нисбатан 2,3 мартага, склерозланиш кўрсаткичи эса, 1,7 мартга ошганлиги аниқланганлиги бўйича таклифлар Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти экспертлар кенгааши томонидан 2025 йил 23 декабрдаги 01-02/у-т-108 сон билан тасдиқланган “Бурун тўсиғи шикастланишидан кейинги даврда ривожланган полипоз риносинуситларни морфометрик ва иммуногистокимёвий хусусиятларини баҳолашни такомиллаштириш” мавзусидаги услубий таавсияномада ёритилган. Мазкур таклифлар Фарғона вилоят патологик анатомия бюроси бўйича 2026 йил 02 февралдаги 174-сон ва Наманган вилоят патологик анатомия бюроси бўйича 2026 йил 03 февралдаги 13-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил 12 майдаги 08/45-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: Тадқиқот натижаларининг амалиётга жорий этилиши бурун тўсиғи шикастланишидан кейин ривожланган сурункали полипоз риносинуситларни эрта аниқлаш ва босқичма-босқич даволаш имконини беради. Таклиф этилган морфологик ва иммуногистокимёвий ёндашувлар асосида даволаш муддатини қисқартириш, ортиқча дори воситалари қўлланилишини камайтириш ва қайталаниш ҳолатларини олдини олишга эришилади. Натижада беморларнинг вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик даври қисқаради, иш фаолиятига тезроқ қайтиши таъминланади ва ҳаёт сифати яхшиланади.  Иқтисодий самарадорлиги: Даволаш муддатининг ўртача 2л кундан 14 кунгача қисқариши ҳамда кунлик харажатларниирг камайиши ҳисобига бир бемор учун 617 000 сўм иқтисодий тежамкорликка эришилади.
тўртинчи илмий янгилик: сурункали полипоз риносинуситларда CД 3 ва CД 20 маркерларини паст позитив экспрессияланиши асосан 3-5 йиллик муддатда, юқори позтив реаксияси 1-3 йил муддатда аниқланиб, бу лимфоситларни турли даражада пролиферасиясини баҳолашда Ки67 маркерини экспрессияланиш тартиби бўйича баҳолаш имкони очиб берилганлиги бўйича таклифлар Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти экспертлар кенгааши томонидан 2025 йил 23 декабрдаги 01-02/у-т-108 сон билан тасдиқланган “Бурун тўсиғи шикастланишидан кейинги даврда ривожланган полипоз риносинуситларни морфометрик ва иммуногистокимёвий хусусиятларини баҳолашни такомиллаштириш” мавзусидаги услубий таавсияномада ёритилган. Мазкур таклифлар Фарғона вилоят патологик анатомия бюроси бўйича 2026 йил 02 февралдаги 174-сон ва Наманган вилоят патологик анатомия бюроси бўйича 2026 йил 03 февралдаги 13-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2026 йил 12 майдаги 08/45-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: Тадқиқот натижаларининг амалиётга жорий этилиши бурун тўсиғи шикастланишидан кейин ривожланган сурункали полипоз риносинуситларни эрта аниқлаш ва босқичма-босқич даволаш имконини беради. Таклиф этилган морфологик ва иммуногистокимёвий ёндашувлар асосида даволаш муддатини қисқартириш, ортиқча дори воситалари қўлланилишини камайтириш ва қайталаниш ҳолатларини олдини олишга эришилади. Натижада беморларнинг вақтинчалик меҳнатга лаёқатсизлик даври қисқаради, иш фаолиятига тезроқ қайтиши таъминланади ва ҳаёт сифати яхшиланади.  Иқтисодий самарадорлиги: Даволаш муддатининг ўртача 2л кундан 14 кунгача қисқариши ҳамда кунлик харажатларниирг камайиши ҳисобига бир бемор учун 617 000 сўм иқтисодий тежамкорликка эришилади.