Жабборова Мунисхон Абдубанон қизининг

фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Прееклампсия: ҳомила интранатал ўлими сабабларининг клиник ва морфологик хусусиятлари” 14.00.01 – Акушерлик ва гинекология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Tib4800.
Илмий раҳбар: Ахмаджонова Гулноза Муродовна, тиббиёт фанлари доктори (DSc), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти, PhD.06/2025.27.12.Tib.21.01.
Расмий оппонентлар: Каримова Феруза Джавдатовна тиббиёт фанлари доктори, профессор; Насирова Феруза Жумабаевна тиббиёт фанлари номзоди, доцент.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади:
прееклампсиянинг турли шаклларига кўра ҳомила интранатал ўлим ҳолатларида морфологик ва генетик маълумотлар таҳлилини ўтказишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор ҳомила интранатал ўлими учраган аёлларда прееклампсиянинг турли шаклларида бачадон–йўлдош–ҳомила қон айланиш тизимининг ультратовуш морфометрик кўрсаткичлари комплекс баҳоланиб, уларнинг ўзгаришлари касаллик оғирлик даражаси билан боғлиқ эканлиги асосланган;
прееклампсиянинг турли клиник шаклларида йўлдошнинг ҳомила қисмида юзага келадиган морфологик ўзгаришлар (ишемик, дистрофик, некробиотик ва фибриноид жараёнлар) тизимли равишда таҳлил қилиниб, уларнинг интранатал ҳомила ўлими билан боғлиқлиги илмий жиҳатдан исботланган;
илк бор ўзбек миллатидаги аёлларда прееклампсия шароитида HIF-1α гени полиморфизмини (FISH) усули орқали таҳлил қилиш натижасида гипоксияга боғлиқ молекуляр-генетик механизмларнинг ўзига хос хусусиятлари аниқланиб, мазкур генетик маркернинг интранатал ҳомила ўлими хавфини баҳолашдаги аҳамияти кўрсатилган;
прееклампсия билан асоратланган ҳомиладор аёлларда интранатал ҳомила ўлимида клиник ва лаборатор кўрсаткичлардаги ўзаро корреляцион боғлиқлик таҳлил қилиниб, юқори хавф гуруҳларини аниқлаш имконини берувчи интеграл прогностик мезонлар ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Прееклампсияда ҳомила интранатал ўлими сабабларининг клиник ва морфологик хусусиятларини ўрганиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор ҳомила интранатал ўлими учраган аёлларда прееклампсиянинг турли шаклларида бачадон–йўлдош–ҳомила қон айланиш тизимининг ультратовуш морфометрик кўрсаткичлари комплекс баҳоланиб, уларнинг ўзгаришлари касаллик оғирлик даражаси билан боғлиқ эканлиги асосланган. Мазкур натижалар “Ҳомиладорлар прееклампсиясида интранатал ўлими ривожланишида HIF-1α иштирокининг молекуляр-патогенетик жиҳатлари” номли услубий тавсияномада ўз аксини топган (Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2025 йил 23 декабрдаги 01-02/u-t-109-сон ҳужжати). Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази Наманган вилояти филиалининг 2025 йил 25 декабрдаги 29-сон ҳамда Андижон шаҳар 2-туғруқ комплексининг 2025 йил 26 декабрдаги 27-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 28 мартдаги 5-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: бачадон–йўлдош–ҳомила қон айланишидаги бузилишларни баҳолаш ва перинатал асоратлар хавфини аниқлаш имкониятини кенгайтирган. Иқтисодий самарадорлиги: бир нафар аёлни тўлиқ текшириш харажати 1 312 500 сўм бўлиб, таклиф этилган усул қўлланганда бир ҳолат учун 248 400 сўм иқтисод қилинган. Хулоса: 80 та ҳолат учун ҳисобланган иқтисодий самара 19 872 000 сўмни ташкил этган.
иккинчи илмий янгилик: прееклампсиянинг турли клиник шаклларида йўлдошнинг ҳомила қисмида юзага келадиган морфологик ўзгаришлар (ишемик, дистрофик, некробиотик ва фибриноид жараёнлар) тизимли равишда таҳлил қилиниб, уларнинг интранатал ҳомила ўлими билан боғлиқлиги илмий жиҳатдан исботланган. Мазкур натижалар “Ҳомиладорлар прееклампсиясида интранатал ўлими ривожланишида HIF-1α иштирокининг молекуляр-патогенетик жиҳатлари” номли услубий тавсияномада ўз аксини топган (Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2025 йил 23 декабрдаги 01-02/u-t-109-сон ҳужжати). Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази Наманган вилояти филиалининг 2025 йил 25 декабрдаги 29-сон ҳамда Андижон шаҳар 2-туғруқ комплексининг 2025 йил 26 декабрдаги 27-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 28 мартдаги 5-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: прееклампсияда йўлдошнинг морфологик ўзгаришларини баҳолаш ва уларнинг ҳомила интранатал ўлими билан боғлиқлигини аниқлаш имкониятини кенгайтирган. Иқтисодий самарадорлиги: бир нафар аёлда текширув харажати 1 650 000 сўмни ташкил этган; таклиф этилган ёндашув қўлланганда бир ҳолат учун 372 600 сўм иқтисод қилинган. Хулоса: 80 та ҳолат учун ҳисобланган иқтисодий самара 29 808 000 сўмни ташкил этган.
учинчи илмий янгилик: илк бор ўзбек миллатидаги аёлларда прееклампсия шароитида HIF-1α гени полиморфизмини (FISH) усули орқали таҳлил қилиш натижасида гипоксияга боғлиқ молекуляр-генетик механизмларнинг ўзига хос хусусиятлари аниқланиб, мазкур генетик маркернинг интранатал ҳомила ўлими хавфини баҳолашдаги аҳамияти кўрсатилган. Мазкур натижалар “Ҳомиладорлар прееклампсиясида интранатал ўлими ривожланишида HIF-1α иштирокининг молекуляр-патогенетик жиҳатлари” номли услубий тавсияномада ўз аксини топган (Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2025 йил 23 декабрдаги 01-02/u-t-109-сон ҳужжати). Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази Наманган вилояти филиалининг 2025 йил 25 декабрдаги 29-сон ҳамда Андижон шаҳар 2-туғруқ комплексининг 2025 йил 26 декабрдаги 27-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 28 мартдаги 5-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: гипоксияга боғлиқ молекуляр-генетик хусусиятларни ҳисобга олган ҳолда ҳомила интранатал ўлими хавфини баҳолаш имкониятини кенгайтирган. Иқтисодий самарадорлиги: бир ҳолат учун иқтисодий самара 2 760 000 сўмни ташкил этган. Хулоса: 80 та ҳолат учун ҳисобланган иқтисодий самара 220 800 000 сўмни ташкил этган.
тўртинчи илмий янгилик: прееклампсия билан асоратланган ҳомиладор аёлларда интранатал ҳомила ўлимида клиник ва лаборатор кўрсаткичлардаги ўзаро корреляцион боғлиқлик таҳлил қилиниб, юқори хавф гуруҳларини аниқлаш имконини берувчи интеграл прогностик мезонлар ишлаб чиқилган. Мазкур натижалар “Ҳомиладорлар прееклампсиясида интранатал ўлими ривожланишида HIF-1α иштирокининг молекуляр-патогенетик жиҳатлари” номли услубий тавсияномада ўз аксини топган (Фарғона жамоат саломатлиги тиббиёт институти Эксперт кенгашининг 2025 йил 23 декабрдаги 01-02/u-t-109-сон ҳужжати). Республика ихтисослаштирилган она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт маркази Наманган вилояти филиалининг 2025 йил 25 декабрдаги 29-сон ҳамда Андижон шаҳар 2-туғруқ комплексининг 2025 йил 26 декабрдаги 27-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 28 мартдаги 5-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: клиник ва лаборатор кўрсаткичларни биргаликда баҳолаш орқали юқори хавф гуруҳларини ажратиш имкониятини кенгайтирган. Иқтисодий самарадорлиги: дори воситалари харажати бир нафар аёл учун 650 000 сўмни ташкил этган; бир ҳолат учун 41 400 сўм иқтисод қилинган. Хулоса: 80 та ҳолат учун ҳисобланган иқтисодий самара 3 312 000 сўмни ташкил этган.