Хужамбердиев Икромжон Рахимовичнинг

фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Ўткир панкреатит кузатилган беморларда жарроҳлик даволашнинг нохуш натижалари ва кечиши оғирлигини башорат қилишга комплекс ёндашувларни такомиллаштириш», 14.00.27 – Хирургия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: ¹ Â2025.1.PhD/Tib5635.
Илмий раҳбар: Салахиддинов Камолиддин Зухридинович, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.02.01.
Расмий оппонентлар: Охунов Алишер Орипович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Касимов Адхам Лутфуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Доғистон давлат тиббиёт университети (Россия Федерацияси).
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Фарғона водийсининг туб аҳолиси орасида ўткир панкреатит билан оғриган беморларда касалликнинг эрта босқичларида қўшимча клиник-биокимёвий ва молекуляр-генетик мезонлардан фойдаланган ҳолда хирургик тактикани такомиллаштириш орқали даволаш натижаларини яхшилашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бемор ёшининг 60 ёшдан катта бўлиши, APACHE II бўйича 15 баллдан юқорилиги, 48-соатдаги C-реактив оқсил даражасининг 200 мг/л дан ортиқлиги, прокальцитонин миқдорининг 1,0 нг/мл дан юқорилиги ва персистент полиорганли етишмовчиликнинг ривожланиши ўткир панкреатитни хирургик даволашнинг қониқарсиз натижаларининг мустақил хавф омиллари эканлиги аниқланган;
илк бор Фарғона водийсининг туб аҳолиси орасида ўткир панкреатит туфайли кенгайтирилган хирургик аралашувлар бажарилган беморларда SPINK1 генининг минор аллели ташувчилиги (кенгайтирилган аралашувлар учун OR=26,7; босқичма-босқич ёндашув учун OR=22,2) ва VEGFA генининг минор аллели ташувчилигининг (оғир кечиш учун OR=3,15) ишончли устунлиги аниқланган ҳамда уларни хирургик тактикани такомиллаштиришнинг қўшимча мезонлари сифатида қўллаш асосланган;
ўткир панкреатит билан оғриган беморларда касалликнинг эрта босқичларида клиник-биокимёвий ва молекуляр-генетик мезонларни инобатга олган ҳолда хирургик даволашнинг қониқарсиз натижаларини ҳамда унинг оғир кечишини прогнозлаш орқали босқичма-босқич хирургик амалиётларни қўллаш билан тавсифланувчи хирургик тактика такомиллаштирилган;
оғир ўткир панкреатитни аниқлашда анъанавий хирургик шкалалар Ranson (p=0,02), BISAP (p=0,03) ва APACHE II (p=0,04) дан ишончли тарзда устун бўлган, 89,5% сезгирлик ва 85,2% ўзига хосликни таъминлайдиган такомиллаштирилган клиник-генетик алгоритм ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўткир панкреатит билан оғриган беморларда хирургик даволаш натижаларини яхшилаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: бемор ёшининг 60 ёшдан катта бўлиши, APACHE II бўйича 15 баллдан юқорилиги, 48-соатдаги C-реактив оқсил даражасининг 200 мг/л дан ортиқлиги, прокальцитонин миқдорининг 1,0 нг/мл дан юқорилиги ва персистент полиорганли етишмовчиликнинг ривожланиши ўткир панкреатитни хирургик даволашнинг қониқарсиз натижаларининг мустақил хавф омиллари эканлиги аниқланганлиги Андижон давлат тиббиёт институти Эксперт кенгаши томонидан 2026 йил 27-февралда 6i-14/u-сон билан тасдиқланган “Ўткир панкреатит билан оғриган беморларда жаррохлик даволашнинг кечиши оғирлиги ва нохуш натижаларини эрта башорат қилишга комплекс ёндашувни такомиллаштириш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф РШТЁИМ Наманган филиалининг 2026 йил 30-мартдаги 70/22-сон ва РШТЁИМ Фарғона филиалининг 2026 йил 22-апрелдаги 52-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 2-июндаги 09/42-сон хулосаси). Илмий янгилик натижаларининг ижтимоий самарадорлиги: юқори хавф гуруҳини эрта аниқлаш интенсив терапиянинг ўз вақтида эскалациясини ва беморни кириш пайтидан реанимация ҳамда интенсив терапия бўлимига ўтказишни таъминлайди, полиорганли етишмовчилик ривожланишини фаол мониторинг қилиш имконини беради ва оғир хирургик асоратлар частотасини 22,1% дан 8,2% га камайтиради. Илмий янгилик натижаларининг иқтисодий самарадорлиги: 100 нафар беморлик когортда асоратлар частотасининг 13,9 фоиз пунктга камайиши ўртача 14 ҳолатнинг олдини олади; ҳар бир асоратга қўшимча 7–8 койка-кун ва 403000 сўм/кун ҳисобида битта асоратга 3224000 сўм маблағлар иқтисод қилинади. Хулоса. Илмий янгиликдан фойдаланиш тадқиқот кўлами бўйича 45136000 сўмгача маблағлар иқтисод қилинишига имкон беради.
иккинчи илмий янгилик: илк бор Фарғона водийсининг туб аҳолиси орасида ўткир панкреатит туфайли кенгайтирилган хирургик аралашувлар бажарилган беморларда SPINK1 генининг минор аллели ташувчилиги (кенгайтирилган аралашувлар учун OR=26,7; босқичма-босқич ёндашув учун OR=22,2) ва VEGFA генининг минор аллели ташувчилигининг (оғир кечиш учун OR=3,15) ишончли устунлиги аниқланган ҳамда уларни хирургик тактикани такомиллаштиришнинг қўшимча мезонлари сифатида қўллаш асосланганлиги Андижон давлат тиббиёт институти Эксперт кенгаши томонидан 2026 йил 27-февралда 6i-14/u-сон билан тасдиқланган “Ўткир панкреатит билан оғриган беморларда жаррохлик даволашнинг кечиши оғирлиги ва нохуш натижаларини эрта башорат қилишга комплекс ёндашувни такомиллаштириш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф РШТЁИМ Наманган филиалининг 2026 йил 30-мартдаги 70/22-сон ва РШТЁИМ Фарғона филиалининг 2026 йил 22-апрелдаги 52-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 2-июндаги 09/42-сон хулосаси). Илмий янгилик натижаларининг ижтимоий самарадорлиги: ўрта оғир ва оғир ўткир панкреатитли беморларни жарроҳликкача тайёрлаш чоғида SPINK1 ва VEGFA генлари бўйича қўшимча генотиплаш кенгайтирилган хирургик аралашувлар ва оғир хирургик асоратлар хавфи юқори гуруҳни олдиндан ажратишни, оператив аралашув ҳажмини индивидуаллаштирилган танлашни ҳамда локал тўпламлар шаклланганда хирургик бригаданинг босқичма-босқич ёндашувга тайёрлигини таъминлайди. Илмий янгилик натижаларининг иқтисодий самарадорлиги: битта асоссиз лапаротомиянинг олдини олиш 1 бемор учун даволаш муддатини ўртача 5 ўрин-кунга қисқартиради, натижада 2015000 сўм маблағлар иқтисод қилинади. Хулоса. Илмий янгиликдан фойдаланиш икки полиморф вариант бўйича генотиплаш қиймати 280000 сўмни чегириб ташлаганда, хавф гуруҳидаги битта беморга соф тежаш 1735000 сўмни ташкил қилади.
учинчи илмий янгилик: ўткир панкреатит билан оғриган беморларда касалликнинг эрта босқичларида клиник-биокимёвий ва молекуляр-генетик мезонларни инобатга олган ҳолда хирургик даволашнинг қониқарсиз натижаларини ҳамда унинг оғир кечишини прогнозлаш орқали босқичма-босқич хирургик амалиётларни қўллаш билан тавсифланувчи хирургик тактика такомиллаштирилганлиги Андижон давлат тиббиёт институти Эксперт кенгаши томонидан 2026 йил 27-февралда 6i-14/u-сон билан тасдиқланган “Ўткир панкреатит билан оғриган беморларда жаррохлик даволашнинг кечиши оғирлиги ва нохуш натижаларини эрта башорат қилишга комплекс ёндашувни такомиллаштириш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф РШТЁИМ Наманган филиалининг 2026 йил 30-мартдаги 70/22-сон ва РШТЁИМ Фарғона филиалининг 2026 йил 22-апрелдаги 52-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 2-июндаги 09/42-сон хулосаси). Илмий янгилик натижаларининг ижтимоий самарадорлиги: юқори хавф гуруҳини эрта аниқлаш интенсив терапиянинг ўз вақтида эскалациясини ва беморни кириш пайтидан реанимация ҳамда интенсив терапия бўлимига ўтказишни таъминлайди, полиорганли етишмовчилик ривожланишини фаол мониторинг қилиш имконини беради ва оғир хирургик асоратлар частотасини 22,1% дан 8,2% га камайтиради. Илмий янгилик натижаларининг иқтисодий самарадорлиги: билиар ўткир панкреатитли беморларда ўртача ўин-кунни 6,8 кунга қисқартириш 403000 сўм/кун қийматида 1 нафар беморга 2740400 сўм маблағлар иқтисод қилинишига имкон беради. Хулоса. Илмий янгиликдан фойдаланиш тадқиқот кўлами бўйича билиар шаклли 65 нафар беморда 178126000 сўмгача бюджет маблағлари иқтисод қилинишини таъминлайди.
тўртинчи илмий янгилик: оғир ўткир панкреатитни аниқлашда анъанавий хирургик шкалалар Ranson (p=0,02), BISAP (p=0,03) ва APACHE II (p=0,04) дан ишончли тарзда устун бўлган, 89,5% сезгирлик ва 85,2% ўзига хосликни таъминлайдиган такомиллаштирилган клиник-генетик алгоритм ишлаб чиқилганлиги Андижон давлат тиббиёт институти Эксперт кенгаши томонидан 2026 йил 27-февралда 6i-14/u-сон билан тасдиқланган “Ўткир панкреатит билан оғриган беморларда жаррохлик даволашнинг кечиши оғирлиги ва нохуш натижаларини эрта башорат қилишга комплекс ёндашувни такомиллаштириш” номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф РШТЁИМ Наманган филиалининг 2026 йил 30-мартдаги 70/22-сон ва РШТЁИМ Фарғона филиалининг 2026 йил 22-апрелдаги 52-сон буйруқлари билан амалиётга жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг 2026 йил 2-июндаги 09/42-сон хулосаси). Илмий янгилик натижаларининг ижтимоий самарадорлиги: такомиллаштирилган алгоритмни қўллаш ўткир панкреатитли беморларда хирургик тактикани дифференциалланган танлашни таъминлади, эрта ЭРПХГ улушини 42,1% дан 58,5% га, кам инвазив операциялар улушини 68,4% дан 86,3% га оширди, очиқ операциялар улушини 23,3% дан 9,8% га камайтирди, умумий ўлимни 7,0% дан 4,0% га, оғир ўткир панкреатитда ўлимни 31,6% дан 21,1% га туширди. Илмий янгилик натижаларининг иқтисодий самарадорлиги: ўртача ўрин-кунни 14,8 дан 10,6 кунгача (4,2 кунга) қисқартириш 403000 сўм/кун қийматида 1 нафар беморга 1692600 сўм маблағлар иқтисод қилинади. Хулоса. Илмий янгиликдан фойдаланиш тадқиқот кўлами бўйича 169260000 сўмгача маблағлар иқтисод қилинишига имкон беради.

Yangiliklarga obuna bo‘lish