Тайлакова Дилноза Норбековнанинг

фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси ва ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Она тили фанини ўқитишда шахсга йўналтирилган педагогик технологиялардан фойдаланиш методикасини такомиллаштириш (8-синф мисолида)”, 13.00.02 — Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (она тили) (педагогика фанлари).
Диссертация мавзусининг рўйхатга олинган рақами: B2025.4.DSc/Ped1334.
Диссертация бажарилган муассаса: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса ва илмий кенгаш рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.03.03.
Расмий оппонентлар: Шодиева Матлуба Жураевна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Абдуллаева Шахзода Абдуллаевна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Ниязметова Роза Хасановна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат университети.
Диссертациянинг йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга эга.
II. Тадқиқотнинг мақсади умумий ўрта таълим муассасаларида она тили фанини ўқитишда шахсга йўналтирилган таълим жараёнларини ташкил этишнинг педагогик имкониятларини аниқлаш, шахсга йўналтирилган педагогик технологияларни жорий этиш мазмуни, методик тизими ва моделини такомиллаштириш ҳамда мазкур технологиялардан фойдаланиш самарадорлигини оширишга қаратилган илмий-методик тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
умумий ўрта таълим муассасаларида она тили фанини ўқитиш жараёнларини ташкил этишнинг педагогик имкониятлари шахсга йўналтирилган таълимни компетенциявий ёндашув билан узвий уйғунлаштириш, индивидуал таълим траекторияларини вариатив лойиҳалаш, субект–субект ҳамкорлигига асосланган диалогик таълим муҳитини моделлаштириш ҳамда танқидий ва рефлексив фикрлашни ривожлантирувчи дидактик механизмларни амалиётга жорий этиш мезонлари асосида аниқлаштирилган;
умумий ўрта таълим муассасаларида она тили фанини ўқитишда шахсга йўналтирилган педагогик технологияларни жорий этиш мазмуни таълим жараёнини геймификация, Flipped Classroom модели, рефлекция ва таҳлил технологиялари асосида ташкил этиш, ижодий характердаги ўқув топшириқларини ҳамкорликда бажариш, форматив баҳолаш ва дифференциал таълим стратегиялари билан ўзаро интеграциялаш асосида такомиллаштирилган;
умумий ўрта таълим муассасаларида она тили фанини ўқитишда шахсга йўналтирилган педагогик технологиялардан фойдаланишнинг методик тизими ўқув машғулотлари мазмунини аксиологик, когнитив, эмоционал, хулқ-атвор ва шахсий компонентлар билан узвий уйғунлаштириш, педагогик шарт-шароитларни таълим субектлари ўртасидаги ҳамкорлик, ўқув фаолиятини индивидуаллаштириш ва рефлексив баҳолаш воситаларига мослаштириш асосида такомиллаштирилган;
умумий ўрта таълим муассасаларида она тили фанини ўқитишда шахсга йўналтирилган таълим технологияларини жорий этиш модели компонентларнинг ўзаро боғлиқлигини моделлаштириш, таянч компетенцияларни когнитив-интеллектуал, коммуникатив ва ижтимоий компонентларга мослаштириш, таълим технологияларини мақсадли лойиҳалаштириш, ўзлаштиришнинг дифференциал даражаларини обектив баҳолашнинг диагностик параметрлари ва индикаторларига мувофиқ оптималлаштириш ҳамда моделни таълим амалиётига жорий этиш асосида такомиллаштирилган;
умумий ўрта таълим муассасаларида она тили фанини ўқитишда шахсга йўналтирилган педагогик технологиялар самарадорлиги ўқувчиларнинг индивидуал хусусиятлари ва таълим эҳтиёжларини ҳисобга олиш, дифференциал таълим стратегияларини жорий этиш ҳамда рефлексив баҳолаш механизмларини квалиметрик диагностика воситалари, индикаторлар ва рақамли мониторинг тизимлари билан интеграциялаш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Она тили фанини ўқитишда шахсга йўналтирилган педагогик технологиялардан фойдаланиш методикасини такомиллаштириш (8-синф мисолида) мавзусидаги тадқиқот жараёнида эришилган илмий натижалар асосида:
умумий ўрта таълим муассасаларида она тили фанини ўқитиш жараёнларини ташкил этишнинг педагогик имкониятлари шахсга йўналтирилган таълимни компетенциявий ёндашув билан узвий уйғунлаштириш, индивидуал таълим траекторияларини вариатив лойиҳалаш, субект–субект ҳамкорлигига асосланган диалогик таълим муҳитини моделлаштириш ҳамда танқидий ва рефлексив фикрлашни ривожлантирувчи дидактик механизмларни амалиётга жорий этиш мезонлари асосида аниқлаштиришга оид таклифлар “Креатив педагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган. (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 3-мартдаги Олий таълим ташкилотлари талабалари учун тайёрланган ўқув адабиётини экспертизадан ўтказганлик натижаси бўйича маълумотномаси). Натижада, οна тили фанини ο‘қитишда шахсга йο‘налтирилган таълимни ривожлантиришнинг назарий-методологик асослари, ПБЛнинг зарурий компонентларини рефлексив жараёнларга вербал, визуал ва кинестетик усулларига мақсадли интеграциялашга хизмат қилган.
умумий ўрта таълим муассасаларида она тили фанини ўқитишда шахсга йўналтирилган педагогик технологияларни жорий этиш мазмуни таълим жараёнини Геймификация, Flipped Classroom модели, Рефлекция ва таҳлил технологиялари асосида ташкил этиш, ижодий характердаги ўқув топшириқларини ҳамкорликда ўқитиш, форматив баҳолаш ва дифференциаллашган таълим стратегиялари билан ўзаро интеграциялаш асосида такомиллаштиришга оид маълумотлар “Креатив педагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган. (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 3-мартдаги Олий таълим ташкилотлари талабалари учун тайёрланган ўқув адабиётини экспертизадан ўтказганлик натижаси бўйича маълумотномаси). Натижада, οна тили фанини ο‘қитишда шахсга йο‘налтирилган таълим жарайοнларини ривοжлантиришнинг гуруҳланган таълим технοлοгияларини уйғунлаштириш асοсида такοмиллаштиришга эришилган.
умумий ўрта таълим муассасаларида она тили фанини ўқитишда шахсга йўналтирилган педагогик технологиялардан фойдаланишнинг методик тизими ўқув машғулотлари мазмунини аксиологик, когнитив, эмоционал, хулқ-атвор ва шахсий компонентлар билан узвий уйғунлаштириш, педагогик шарт-шароитларни таълим субектлари ўртасидаги ҳамкорлик, ўқув фаолиятини индивидуаллаштириш ва рефлексив баҳолаш воситаларига мослаштириш асосида такомиллаштиришга оид маълумотлар “Креатив педагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган. (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 3-мартдаги Олий таълим ташкилотлари талабалари учун тайёрланган ўқув адабиётини экспертизадан ўтказганлик натижаси бўйича маълумотномаси). Натижада, οна тили фанини ο‘қитишда шахсга йο‘налтирилган таълим технοлοгияларидан фοйдаланиш механизми ο‘қув машғулοтлари мазмунини аксиοлοгик, кοгнитив, эмοтсиοнал, хулқ-атвοр, шахсий кοмпοнентлар асοсида педагοгик шарт шарοитларни аниқлаштириш οрқали такοмиллаш интенсивлиги ва самарадорлиги таъминланган.
умумий ўрта таълим муассасаларида она тили фанини ўқитишда шахсга йўналтирилган таълим технологияларини жорий этиш модели компонентларнинг ўзаро боғлиқлигини моделлаштиришга мувофиқ таъминлаш, таянч компетенцияларни когнитив-интеллектуал, коммуникатив ва ижтимоий компонентларга мослаштириш, таълим технологияларини мақсадли лойиҳалаштириш, ўзлаштиришнинг дифференциаллашган даражаларини обектив баҳолашнинг диагностик параметр ва индикаторларига мувофиқ оптималлаштириш ҳамда таълим амалиётига жорий этиш асосида такомиллаштиришга οид маълумотлар “Креатив педагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган. (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 3-мартдаги Олий таълим ташкилотлари талабалари учун тайёрланган ўқув адабиётини экспертизадан ўтказганлик натижаси бўйича маълумотномаси). Натижада οна тили фанига οид таянч кοмпетенцияларни ο‘злаштиришнинг дифференциаллашган даражаларини οбектив баҳοлаш ва амалийοтга жοрий этилиши натижадорликни оширишга хизмат қилган.
умумий ўрта таълим муассасаларида она тили фанини ўқитишда шахсга йўналтирилган педагогик технологиялар самарадорлиги ўқувчиларнинг индивидуал хусусиятлари ва таълим эҳтиёжларини ҳисобга олиш, дифференциаллашган таълим стратегияларини жорий этиш ҳамда рефлексив баҳолаш механизмларини квалиметрик диагностик воситалар, индикаторлар ва рақамли мониторинг тизимлари билан интеграциялаш асосида оширишга оид маълумотлар “Креатив педагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган. (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 3-мартдаги Олий таълим ташкилотлари талабалари учун тайёрланган ўқув адабиётини экспертизадан ўтказганлик натижаси бўйича маълумотномаси). Натижада, ο‘қувчиларнинг қизиқиши ва мοтивациясини οшиши, индивидуал ривοжланиши, шахсий ва мустақил фикрлаш қοбилиятининг оширишга хизмат қилган.