Норбоева Сарвиноз Менгалиевнанинг    

фанлари доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантиришнинг педагогик механизмини такомиллаштириш”, 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.2DSc/Ped306.
Илмий маслаҳатчи: Ходжаев Бегзод Худойбердиевич, педагогика фанлари доктори, профессор.
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Термиз давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бухоро давлат педагогика институти, DSc.01/2025.27.12.Ped.13.01.
Расмий оппонентлар: Қўлдошев Рустамбек Авезмуродович, педагогика фанлари доктори(DSc), профессор; Олимов Ширинбой Шарофович, педагогика фанлари доктори, профессор; Ўринова Нилуфар Муҳаммадовна, педагогика фанлари доктори (DSc) профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантиришнинг педагогик механизмини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантиришнинг назарий-методологик жиҳатлари компетенциявий, аксиологик, шахсга йўналтирилган ва фаолиятга асосланган ёндашувлар интеграциясини таъминлаш, мазкур жараённинг мотивацион-аксиологик, когнитив, фаолиятли-рефлексив ва креатив компонентлардан иборат тузилмаси интериоризация ва экстериоризация диалектик бирлигига мувофиқ аниқлаштирилган;
бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантиришнинг консептуал мазмуни деонтологик фазилатларнинг заруриятини англаш, эътиқодга айлантириш ва касбий-педагогик фаолият мезонига “айлантириш” триадасига мувофиқ, психологик-педагогик фанларни амалий йўналтирилган ўқув материаллари билан бойитиш асосида такомиллаштирилган;
бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантириш моделининг жараёнли ва технологик блокларини фундурлаш асосида алгоритмик босқичларга мувофиқ тарзда технологик элементларни контентли, ташкилий ва рефлексив шарт-шароитлар билан қайта алоқаси продуктивлигини таъминлаш жараёни “scmentor.uz” виртуал клуби электрон платформасини ишлаб чиқиш орқали такомиллаштирилган;
бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантиришнинг функционал-жараёнли механизми аксиологик, ташкилий-педагогик, технологик, рақамли ва рефлексив-мониторинг таъсирлар тизимини самарали босқаришга йўналтирилган “қадрият – мотив – фаолият – рефлекция – касбий позиция” конструктини қатъий белгилаш орқали такомиллаштирилган;
бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантириш жараёни самарадорлиги ўнта фазилатга хос мезон ва кўрсаткичларнинг гипотетик даражаларини аниқ белгилаш ва валидлиликни таъминлаш бўйича инструментарийнинг мақбуллаштиришга қаратилган диагностик тизимни ишлаб чиқиш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантиришнинг педагогик механизмини такомиллаштиришга доир тадқиқот натижалари:
бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантиришнинг назарий-методологик жиҳатларини компетенциявий, аксиологик, шахсга йўналтирилган ва фаолиятга асосланган ёндашувлар интеграциясини таъминлаш, мазкур жараённинг мотивацион-аксиологик, когнитив, фаолиятли-рефлексив ва креатив компонентлардан иборат тузилмасини интериоризация ва экстериоризация диалектик бирлигига мувофиқ аниқлаштиришга доир таклифлар педагогика назарияси ва тарихи мутахассислиги учун мўлжалланган “Педагогика” дарслиги мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 9-июлдаги 258-сон буйруғи, №119669 рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, бўлажак педагогларнинг таянч маънавий компетенцияларни ривожлантиришга доир методологик ёндашувларга доир билимларини кенгайтиришга хизмат қилган;
бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантиришнинг консептуал мазмунини деонтологик фазилатларнинг заруриятини англаш, эътиқодга айлантириш ва касбий-педагогик фаолият мезонига “айлантириш” триадасига мувофиқ, психологик-педагогик фанларни амалий йўналтирилган ўқув материаллари билан бойитиш асосида такомиллаштиришга доир таклифлар бошланғич таълим йўналиши учун мўлжалланган “Бошланғич таълимда тарбия” дарслиги мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 5-мартдаги 55-сон буйруғи, №55410 рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантириш мазмунини такомиллаштиришга хизмат қилган;
бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантириш моделининг жараёнли ва технологик блокларини фундурлаш асосида алгоритмик босқичларга мувофиқ тарзда технологик элементларни контентли, ташкилий ва рефлексив шарт-шароитлар билан қайта алоқаси продуктивлигини таъминлаш “scmentor.uz” вируал клуби электрон платформасини ишлаб чиқиш орқали такомиллаштиришга доир таклиф ва тавсиялардан Термиз давлат университетида 2022-2024-йилларда бажарилган Европа Иттифоқининг Эрасмус + дастури доирасидаги №617309-EPP-1-2020-1-СК-EPPKA2-CBHE-JP “Марказий Осиёда битирувчиларни иш билан таъминлаш учун қулай муҳит яратиш орқали университет талабалари ўртасида инновацион ёндашувлар, тадбиркорлик кўникмаларини ривожлантириш” лойиҳасида белгиланган вазифаларни амалга оширишда фойдаланилган (Термиз давлат университетининг 2024-йил 7-майдаги 06/12-1538-сон маълумотномаси). Натижада, талабаларда инновацион фикрлаш ва тадбиркорлик кўникмаларини ривожлантириш технологиясини такомиллаштиришга эришилган;
бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантиришнинг функционал-жараёнли механизмини аксиологик, ташкилий-педагогик, технологик, рақамли ва рефлексив-мониторинг таъсирлар тизимини самарали босқаришга йўналтирилган “қадрият – мотив – фаолият – рефлекция – касбий позиция” конструктини қатъий белгилаш орқали такомиллаштиришга доир таклифлар педагогика йўналиши учун мўлжалланган “Оила педагогикаси” дарслиги мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 21-августдаги 316-сон буйруғи, №101771 рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантиришда коллоборативликни таъминлашга хизмат қилган;
бўлажак педагогларда таянч маънавий компетенцияларни ривожлантириш жараёни самарадорлигини ўнта фазилатга хос мезон ва кўрсаткичларнинг гипотетик даражаларини аниқ белгилаш ва валидлиликни таъминлаш бўйича инструментарийнинг мақбуллаштиришга қаратилган диагностик тизимни ишлаб чиқиш асосида такомиллаштиришга доир таклифлар бошланғич таълим йўналиши учун мўлжалланган “Бошланғич таълимда тарбия” дарслиги мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2024-йил 5-мартдаги 55-сон буйруғи, №55410 рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, бўлажак педагогларни тарбиявий фаолият диагностикаси ва коррекциясига доир библимларни мустаҳкамлашга хизмат қилган.