Саидакбарова Феруза Тулкуновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Қандли диабет фонидаги артериал гипертензияни кечишида мия натрийуретик пептидининг (NT-proBNP) клиник-прогностик аҳамияти», 14.00.06 – Кардиология.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.2.PhD/Tib3318.
Илмий раҳбар: Срожидинова Нигора Зайнутдиновна, тиббиёт фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика ихтисослаштирилган кардиология илмий амалий тиббиёт маркази.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса номи, Илмий кенгаш рақами: Республика ихтисослаштирилган кардиология маркази, DSc.06/2025.27.12.Tib.09.01.
Расмий оппонентлар: Мухамедова Муяссар Гафурджановна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Туракулов Рустам Исматуллаевич, тиббиет фанлари доктори, профессор
Етакчи ташкилот: Республика ихтисослаштирилган терапия ва тиббий реабилитация илмий-амалий тиббиёт маркази
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: 2-тур ҚД фонидаги АГнинг ўзига хослигини ва унинг ривожланишида N-терминал мия натрийуретик пептидининг (NT-proBNP) клиник ва прогностик аҳамиятини NPPB гени rs198389 полиморфизми билан боғлиқ ҳолда ўрганишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор АГ ва 2-тур ҚДли беморларда NT-proBNP даражасининг юқорилиги, унинг ЧҚ ремоделинги кўрсаткичлари билан узвий боғлиқлиги ҳамда эксцентрик гипертрофияда энг юқори даражага эга эканлиги аниқланган.
илк бор ҚД мавжудлигига қараб ЧҚГ билан боғлиқ NT-proBNPнинг чегаравий қийматлари аниқланиб, ҚДда 77,5 пг/мл, ҚДсизда 98,5 пг/млни ташкил этган ва ушбу қийматларга тенг ёки юқори NT-proBNP даражаси ЧҚГ эҳтимолининг ошиши билан боғлиқлиги аниқланган.
илк бор ўзбек миллатига мансуб АГли беморларда NPPB гени rs198389 полиморфизмининг ўзига хос тарқалиши аниқланиб, ҚДсиз беморларда GG генотип ва G-аллель ташувчиларида NT-proBNP юқорилиги, ҳар икки гуруҳда эса A-аллель ташувчиларида суткалик, кундузги ва тунги САБ, тунги ДАБ ҳамда ЧҚММ юқорилиги аниқланган.
АГ ва 2-тур ҚДли беморларда сакубитрил/валсартан комбинациясининг юқори антигипертензив самарадорлиги ва юрак-қон томир ремоделингига ижобий таъсири аниқланиб, NPPB гени rs198389 полиморфизмининг G-аллель ташувчиларида даволашга жавоб самаралироқ бўлгани аниқланган
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш тизимидаги илмий тадқиқотлар, стартаплар ва инновацион фаолиятни мувофиқлаштирувчи кенгашининг диссертация натижаларини соғлиқни сақлаш амалиётига татбиқ этилганлиги бўйича 2026-йил 20- августдаги №Х110- сонли хулосасига асосан:
Биринчи илмий янгилик: Илк бор АГ ва 2-тур ҚДли беморларда NT-proBNP даражасининг юқорилиги, унинг ЧҚ ремоделинги кўрсаткичлари билан узвий боғлиқлиги ҳамда эксцентрик гипертрофияда энг юқори даражага эга эканлиги аниқланганлиги РИКИАТМда Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2025-йил 29-сентябрдаги №8 сонли баённомаси билан тасдиқланган “Артериал гипертензия ва қандли диабет 2-тури беморларда сакубутрил/валсартаннинг клиник самарадорлиги” услубий тавсияномаси мазмунига киритилган. Кўрсатилган таклифлар РИКИАТМнинг Тошкент вилояти филиали 2025-йил 11-октябрдаги №64-сонли буйруғи ва РИКИАТМ нинг Жиззах шаҳри минтақавий филиалининг 2025-йил 14-октябрдаги №63I/CH сонли буйруғи асосида амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: АГ ва ҚДли беморларда эрта ташҳислаш ва даволаш тактикасини танлашга ёрдам беради, асоратлар ва ногиронлик ривожланишининг олдини олади. Иқтисодий самарадорлиги: АГ ва 2-тур ҚД бўлган беморларни эрта ташҳислаш ва даволашда дифференциал ёндашув соғлиқни сақлаш ресурсларидан оқилона фойдаланишга ёрдам беради ва ҳар бир беморга ўртача 345000 сўмга умумий ҳаражатга айланади.
Иккинчи илмий янгилик: Илк бор ҚД мавжудлигига қараб ЧҚГ билан боғлиқ NT-proBNPнинг чегаравий қийматлари аниқланиб, ҚДда 77,5 пг/мл, ҚДсизда 98,5 пг/млни ташкил этган ва ушбу қийматларга тенг ёки юқори NT-proBNP даражаси ЧҚГ эҳтимолининг ошиши билан боғлиқлиги аниқланганлиги РИКИАТМда Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2025-йил 29-сентябрдаги №8 сонли баённомаси билан тасдиқланган “Артериал гипертензия ва қандли диабет 2-тури беморларда сакубутрил/валсартаннинг клиник самарадорлиги” услубий тавсияномаси мазмунига киритилган. Кўрсатилган таклифлар РИКИАТМнинг Тошкент вилояти филиали 2025-йил 11-октябрдаги №64-сонли буйруғи ва РИКИАТМ нинг Жиззах шаҳри минтақавий филиалининг 2025-йил 14-октябрдаги №63I/CH сонли буйруғи асосида амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: АГ ва ҚДли беморларда эрта ташҳислаш ва даволаш тактикасини танлашга ёрдам беради, асоратлар ва ногиронлик ривожланишининг олдини олади. Иқтисодий самарадорлиги: АГ ва 2-тур ҚД бўлган беморларни эрта ташҳислаш ва даволашда дифференциал ёндашув соғлиқни сақлаш ресурсларидан оқилона фойдаланишга ёрдам беради ва ҳар бир беморга ўртача 345000 сўмга умумий ҳаражатга айланади.
Учинчи илмий янгилик: Илк бор ўзбек миллатига мансуб АГли беморларда NPPB гени rs198389 полиморфизмининг ўзига хос тарқалиши аниқланиб, ҚДсиз беморларда GG генотип ва G-аллель ташувчиларида NT-proBNP юқорилиги, ҳар икки гуруҳда эса A-аллель ташувчиларида суткалик, кундузги ва тунги САБ, тунги ДАБ ҳамда ЧҚММ юқорилиги аниқланганлиги РИКИАТМда Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2025-йил 29-сентябрдаги №8 сонли баённомаси билан тасдиқланган “Артериал гипертензия ва қандли диабет 2-тури беморларда сакубутрил/валсартаннинг клиник самарадорлиги” услубий тавсияномаси мазмунига киритилган. Кўрсатилган таклифлар РИКИАТМнинг Тошкент вилояти филиали 2025-йил 11-октябрдаги №64-сонли буйруғи ва РИКИАТМ нинг Жиззах шаҳри минтақавий филиалининг 2025-йил 14-октябрдаги №63I/CH сонли буйруғи асосида амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: АГ ва ҚДли беморларда эрта ташҳислаш ва даволаш тактикасини танлашга ёрдам беради, асоратлар ва ногиронлик ривожланишининг олдини олади. Иқтисодий самарадорлиги: АГ ва 2-тур ҚД бўлган беморларни эрта ташҳислаш ва даволашда дифференциал ёндашув соғлиқни сақлаш ресурсларидан оқилона фойдаланишга ёрдам беради ва ҳар бир беморга ўртача 345000 сўмга умумий ҳаражатга айланади.
Тўртинчи илмий янгилик: АГ ва 2-тур ҚДли беморларда сакубитрил/валсартан комбинациясининг юқори антигипертензив самарадорлиги ва юрак-қон томир ремоделингига ижобий таъсири аниқланиб, NPPB гени rs198389 полиморфизмининг G-аллель ташувчиларида даволашга жавоб самаралироқ бўлгани аниқланганлиги РИКИАТМда Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгашининг 2025-йил 29-сентябрдаги №8 сонли баённомаси билан тасдиқланган “Артериал гипертензия ва қандли диабет 2-тури беморларда сакубутрил/валсартаннинг клиник самарадорлиги” услубий тавсияномаси мазмунига киритилган. Кўрсатилган таклифлар РИКИАТМнинг Тошкент вилояти филиали 2025-йил 11-октябрдаги №64-сонли буйруғи ва РИКИАТМ нинг Жиззах шаҳри минтақавий филиалининг 2025-йил 14-октябрдаги №63I/CH сонли буйруғи асосида амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: АГ ва ҚДли беморларда эрта ташҳислаш ва даволаш тактикасини танлашга ёрдам беради, асоратлар ва ногиронлик ривожланишининг олдини олади. Иқтисодий самарадорлиги: АГ ва 2-тур ҚД бўлган беморларни эрта ташҳислаш ва даволашда дифференциал ёндашув соғлиқни сақлаш ресурсларидан оқилона фойдаланишга ёрдам беради ва ҳар бир беморга ўртача 345000 сўмга умумий ҳаражатга айланади.
