Аллабердиев Немат Абдушукуровичнинг
 фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Чов чурраларида аллопластика усулини такомиллаштириш», 14.00.27 – Хирургия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/Tib4682.
Илмий раҳбар: Рузибоев Санжар Абдусаломович, тиббиёт фанлари доктори (DSc), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Илмий кенгаш фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, илмий кенгаш рақами: Самарқанд давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.17.03
Расмий оппонентлар: Шербеков Улуғбек Ахрарович, тиббиёт фанлари доктори, доцент; Хакимов Мурод Шавкатович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бошқирдистон давлат тиббиёт университети (Россия Федерацияси)
II. Тадқиқотнинг мақсади: 
Чов чурраси бўлган беморларда протез пластикасини бажаришнинг тактик-техник жиҳатларини такомиллаштириш орқали жарроҳлик даволаш натижаларини яхшилашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
чов чурралари аллопластикасида уруғ тизимчасининг тўрсимон протез билан алоқасини изоляцияловчи, шунингдек операция пайтида ва операциядан кейинги даврда икки турдаги лазер билан нурлантириш қўлланиладиган аллопластика усули ишлаб чиқилган (IAP 7779-сонли ихтирога патент);
таклиф этилган усул бўйича чов чурралари аллопластикасида морфологик ўзгаришлар маҳаллий яллиғланиш жараёнлари, шиш ва фибробластик жараёнларнинг сезиларли даражада паст интенсивлиги билан тавсифланиши аниқланган;
уруғ тизимчаси атрофида чурра ҳалтаси қолдиғидан шакллантирилган муфта тизимча элементларининг полипропилен тўрнинг ўткир қирралари билан контактини йўқотиши локал чандиқли битишмали жараёнларнинг олдини олиб жисмоний зўриқишларда уруғ тизимчаси ҳаракатчанлигини сақлаб қолиши ва оғриқ сезгисининг камайиши исботланган;
операция пайтида протезни маҳкамлаш зонасининг ультрабинафша спектрида, шунингдек, операциядан кейинги эрта даврда инфрақизил спектрда лазер билан нурлантириш жароҳат инфилтратининг сўрилиш жараёнларини тезлаштириши, яллиғланишга қарши ва яра битказувчи фаолликни кучайтиришга ёрдам бериши аниқланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
биринчи илмий янгилик: чов чурраларида аллопластика усули ишлаб чиқилган бўлиб, у уруғ тизимчасининг тўрсимон протез билан алоқасини изоляциялашни, шунингдек, операция пайтида ва ундан кейин лазер нурланишининг иккита вариантини қўлланилиши асосланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (01.04.2025 й. № 071I/CH буйруғи) ва Самақанд вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (01.04.2025 й. № 162-U буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Ижтимоий самарадорлиги: чов чуррасини аллопластикаси техник тактик жиҳатларини яхшилаш даволашнинг юқори сифатига эришиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: чов чурраси учун беморларда бир вақтдаги жарроҳлик аралашуви доирасида беморларнинг стационар шароитда даволаниши одатда умумий ўртача 8-10 кун учун ~3241320 сўм. Беморларнинг барча лаборатор-инструментал текширишларига жами ~855200 сўм сарфланади, такомиллаштирилган усул ёрдамида операция қилинганда стационар даволаниш 3 кунга қисқариб, иқтисодий кўрсаткич ~1123700 сўмни ташкил этади (бир нафар бемор учун). Хулоса: маҳаллий чандиқли битишмалар шаклланишининг олдини олиш ва тизимча ҳаракатчанлигини сақлаб қолиш учун уруғ тизимчасининг тўрли протез билан алоқасини изоляциялашни, шунингдек, пластика пайтида ультрабинафша спектрда ва операциядан кейинги эрта даврда инфрақизил спектрда лазер таъсирини қўллашни назарда тутувчи чов чурраларида аллопластика қилишнинг ишлаб чиқилган усули жароҳат инфилтратининг сўрилиш жараёнларини, яллиғланишга қарши ва яра битказувчи фаолликни кучайтиришни таъминлайди.
иккинчи илмий янгилик: таклиф этилган усул бўйича чов чурралари аллопластикасида морфологик ўзгаришлар, маҳаллий яллиғланиш жараёнлари, шиш ва фибробластик жараёнларнинг сезиларли даражада паст интенсивлиги билан тавсифланиши, оғриқ, серома, гематома, моякда шиш, операцион жарохатнинг йиринглаши каби эрта асоратларнинг камайиши  аниқланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (01.04.2025 й. № 071I/CH буйруғи) ва Самақанд вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (01.04.2025 й. № 162-U буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Ижтимоий самарадорлиги: такомиллаштирилган усулда аллопластика қилинган беморларда операциядан кейинги морфологик ўзгаришларни ўрганиш гематома, серома, моякда шиш, огриқ, операцион жарохатнинг йиринглаши каби эрта асоратлар камайганлиги беморларнинг эрта реабилитациясига ёрдам берди. Иқтисодий самарадорлиги: чов чуррасида такомиллаштирилган аллогерниопластика усули ёрдамида ижобий натижалар 2 баробар кўп ҳолатда кузатилганлигини ҳисобга олсак, йиллик иқтисодий кўрсаткич ~5445400  сўмни ташкил этади. Хулоса: ўтказилган экспериментал морфологик тадқиқотлар шуни кўрсатдики, пластика ўтказилгандан сўнг операция майдонида яқин вақт ичида назорат гуруҳида уруғ тизимчаси соҳасида шиш ва яллиғланиш, мояк ўлчамларининг катталашиши кузатилган, тажриба гуруҳида эса бундай ўзгаришлар камроқ ифодаланган характерга эга бўлган, ўз навбатида 21-куни назорат гуруҳида уруғ тизимчасининг тўрга тегиб турган жойида тўқималар чегараларининг йўқолиши билан чандиқли жараён аниқланган, тажриба гуруҳидаги ҳайвонларда эса уруғ тизимчаси битишмалардан алоҳида куч сарфламасдан ажралиб чиққан.
учинчи илмий янгилик: уруғ тизимчаси атрофида чурра ҳалтаси қолдиғидан шакллантирилган муфта тизимча элементларининг полипропилен тўрнинг ўткир қирралари билан контактини йўқотиши локал чандиқли битишмали жараёнларнинг олдини олиб жисмоний зўриқишларда уруғ тизимчаси ҳаракатчанлигини сақлаб қолиши ва оғриқ сезгисининг камайиши исботланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (01.04.2025 й. № 071I/CH буйруғи) ва Самарқанд вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (01.04.2025 й. № 162-U буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Ижтимоий самарадорлиги: рецидивланган ва икки томонлама чов чурраси болган беморларда такомиллаштирилган усулда пластика мақбул усул хисобланиб, операциядан кейинги чандиқли битишмали эрта асоратлар ривожланишини камайтириб, беморларнинг меҳнат қобилияти, психоэмоционал ҳолати тезроқ тикланишига ёрдам бериши аниқланди. Иқтисодий самарадорлиги: такомиллаштирилган аллогерниопластика усулини қўлланганда операциясидан кейинги даврда асоратлар тубдан қисқаришини инобатга олсак, асосий гуруҳдаги беморларда бюджет ва бюджетдан ташқари маблағлар сарфини 35% қисқартиришликка эришилди. Хулоса: такомиллаштирилган аллогерниопластиканинг афзалликлар ва камчиликларини ҳисобга олган ҳолда чов сохасида  морфологик ўзгаришлар назорат гуруҳида тажрибанинг 3-кунидан бошлаб уруғ йўллари девори ва тўрнинг битиши натижасида фиброз ўзгаришларнинг ривожланиши билан тавсифланган, улар 14-кунга келиб сезиларли даражада кучайган, бунда моякларда сперматогенезда иштирок этувчи герминоген қатламнинг дистрофик ва атрофик-склеротик ўзгаришлари мавжудлиги аниқланган, тажриба гуруҳида эса аллопластиканинг модификацияланган усули уруғ тизимчасининг полипропилен тўрдаги тешик билан алоқаси жойида шиш ва чандиқланиш кўринишларини сезиларли даражада камайтиришга имкон берган.
тўртинчи илмий янгилик: пластика пайтида протезни маҳкамлаш зонасининг ультрабинафша спектрида, шунингдек, операциядан кейинги эрта даврда инфрақизил спектрда лазер билан нурлантириш жароҳат инфилтратининг сўрилиш жараёнларини, яллиғланишга қарши ва яра битказувчи фаолликни кучайтиришга ёрдам бериши аниқланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Қашқадарё вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (01.04.2025 й. № 071I/CH буйруғи) ва Самарқанд вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази (01.04.2025 й. № 162-U буйруқ) билан амалий фаолиятига жорий қилинган. Ижтимоий самарадорлиги: чов чурраси учун самарали жарроҳлик операцияларини танлашга дифференциал ёндашув орқали операция вақтидаги, операциядан кейинги асоратлар ва рецидивни камайтириш клиник натижаларни яхшилаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: реабилитация муддатларининг қисқариши туфайли беморларни стационар шароитда даволаш одатда умумий ўртача ~4568400 сўм сарфланади. Йиллик иқтисодий кўрсаткич эса ўз навбатида 20% гача бюджет маблағларини тежашга олиб келади. Хулоса: чов чуррасида такомиллаштирилган пластика усули самарадорлигининг клиник тадқиқотлари экспериментал маълумотларни тасдиқлади ва умуман олганда операциядан кейинги эрта асоратларнинг ривожланиш частотасини 9,0% дан 1,4% гача (r=0,038), реабилитациянинг госпитал босқичи давомийлигини 5,7±1,0 дан 4,9±0,8 кунгача қисқартириш билан тавсифланди (t=5,24; r<0,05), бунда узоқ муддатли даврда таклиф этилган тактик ва техник жиҳатлар ушбу турдаги аралашувларнинг ўзига хос асоратларининг узоқ муддатли намоён бўлишини бартараф этишга имкон берди (таққослаш гуруҳида 8,6%; r=0,046). Чов чурраси пластикасининг таклиф этилган усулининг клиник афзалликларидан бири операциядан кейинги оғриқ синдроми интенсивлигининг тезроқ регресси бўлиб, унинг кўрсаткичи ВАШ бўйича дастлабки кўрсаткичлардан сезиларли даражада фарқ қилди (2,8±1,1 га қарши 3,6±1,2; 2,7±0,8) бешинчи кунга келиб (2,5±1,3 қарши 1,6±1,0; r<0,05), таклиф этилган усул сероз тўпламларнинг ривожланиш хавфини сезиларли даражада камайтиришга имкон беради ва бешинчи кунга келиб, бу асорат фақат 9,6% беморларда клиник жиҳатдан аҳамиятсиз миқдорда бўлган.