Бузурханова  Камола Санжаровнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Ўзбек ва инглиз тилларида “Нон/Бреад” консепти вербализаторларининг лингвокогнитив ва лингвокултурологик хусусиятлари, 10.00.13 – Қиёсий ва чоғиштирма тилшунослик (филология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.4.PhD/Fil4133.
Илмий раҳбар:  Абдувалиев Махаматжон Арабович, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат чет тиллари институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат чет тиллари институти, DSc.03/2025.27.12.Fil.32.02.
Расмий оппонентлар: Шахабитдинова Шохидахон Хошимовна, филология фанлари доктори (DSc), профессор; Гавхарой Исроилжон қизи, филология фанлари доктори (DSc), профессор. 
Етакчи ташкилот: Наманган давлат чет тиллари институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ўзбек ва инглиз тилларида нон консепти номинатив-коммуникатив майдонини ташкилловчи бирликларни чоғиштирма планда ўрганиш, тиллараро ўхшаш ва фарқли жиҳатларни аниқлашдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
консептнинг, хусусан “нон” консептининг, тафаккур бирлиги сифатидаги мақоми, когнитив белгилари, уларнинг лисоний манзарасини ташкилловчи бирликлар номенклатураси ўзбек ва инглиз  тиллари мисолида аниқланган, ҳамда майдоний табиати очиб берилган; 
нон /бреад консепти номинатив - коммуникатив майдонини ташкилловчи лексик, морфологик, синтактик, фразеологик, паремиологик ва дискурсив бирликларининг структур - семантик, функсионал - стилистик аспектларидаги изоморф ва алламорф жиҳатлари ўзбеква инглиз  тиллари материаллари асосида кўрсатиб берилган ва далилланган; 
ўзбек ва инглиз тилларида миллий-маданий сема ва прагматик маъно ташувчи нон (бреад) консепти ифода воситалари таҳлили асосида маданиятлараро, тиллараро умумий ва фарқли жиҳатлар очиб берилган; 
нон (бреад) консепти вербилазаторлари рўйхатидан ўрин олган лисоний бирликлар семантикасини таржимада адекват тарзда қайта яратиш усуллари чоғиштирилаётган тиллар материаллари таҳлили асосида аниқланган ҳамда таржима адекватлигига эришиш юзасидан тавсиялар тақдим этилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек ва инглиз тилларида “Нон/Бреад” консепти верболизаторларининг  лисоний манзарасини ташкилловчи бирликларнинг  антропоцентрик парадигма  тадқиқи бўйича олинган натижалар асосида: 
диссертациянинг илмий натижалари ва материалларидан Давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2021-2023-йилларда бажарилган ПФ- 201912258. “Ўзбек адабиётининг кўп тилли (ўзбек, рус, инглиз тилларида) электрон платформасини яратиш” амалий грант лойиҳасида, инглиз ва ўзбек тилларида “нон” консептининг турли тиллардаги лисоний ифодаси ва маданий талқинларини ўрганиш орқали олинган натижалар лойиҳа учун муҳим манба бўлиб хизмат қилган. Консептнинг, хусусан “нон” консептининг, тафаккур бирлиги сифатидаги мақоми, когнитив белгилари, уларнинг лисоний манзарасини ташкилловчи бирликлар номенклатураси инглиз ва ўзбек тиллари мисолида аниқланди, ҳамда майдоний табиати очиб берилди ва ишлаб чиқилган таклифлардан ва илмий натижалардан мазкур лойиҳа ишланмаларида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университети 04/1-260–сон маълумотномаси). Натижада лойиҳа доирасида талабалар учун ўзбек ва инглиз тилларида тузилган дастур ва ўқув қўлланмаларнинг мазмуни бойитилган.
тадқиқот натижалари ва материалларидан Давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2022-2024-йилларда бажарилган ИЛ-402104209 “Ахборотқидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле Транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” амалий грант лойиҳасида фойдаланилган. Жумладан, диссертациянинг қуйидаги илмий натижа ва хулосаларидан ўзбек ва инглиз  тилларидаги Нон /бреад консепти номинатив - коммуникатив майдонини ташкилловчи лексик, морфологик, синтактик, фразеологик, паремиологик ва дискурсив бирликларининг структур - семантик, функсионал - стилистик аспектларидаги изоморф ва алламорф жиҳатлари ўзбек ва инглиз тиллари материаллари асосида кўрсатиб берилди ва далилланди; Шунингдек, “нон” консепти билан боғлиқ фразеологик бирликлар ва паремияларнинг инглиз ва ўзбек халқлари миллий онгидаги ва уларнинг таржимадаги адекватлигига асосланган ҳолда семантик маълумотлар базаси кенгайтирилди. Бу эса ўзбек тилининг морфологик анализатори ва таржима алгоритмларининг аниқлигини ошириш учун  фойдаланилган ( Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 28-февралдаги  04/1-780–сон маълумотномаси).  “Нон” (бреад) вербализаторлари семантик-функсионал хусусиятларига оид материаллардан лексикология, лексикография, таржимашунослик нутқ маданияти каби фанларни ўқитишда унумли фойдаланилган;                
диссертациянинг илмий натижалари ва материалларидан 2023-2024 йилларда бажарилган 1-203-4 рақамли О'збекистон РеспубЖикаси Маданият вазирлиги Маданий-маърифий муассасалар номоддий миллий меросни ривожлантириш сфио'баси томонидан о'збек халқининг бой миллий тил анъаналари, номоддий маданий мероси, ижтимоий қадриятларимизнинг миллатлараро муносабатларни ё'лга қо'йиш ва алоқаларни мустаҳкамлаш борасида тузилган “Мамлакатимизда миллатлараро муносабатларни янада ривожлантириш ва уйғунлаштириш” номли фундаментал лойиҳа доирасида жорий қилинган. Тадқиқотда Нон (бреад) консепти вербилазаторлари рўйхатидан ўрин олган лисоний бирликлар семантикасини таржимада адекват тарзда қайта яратиш усуллари чог'иштирилаётган тиллар материаллари таҳлили асосида аниқланди, таржима адекватлигига эришиш юзасидан тавсиялар тақдим этилди.Ушбу ёндашув илмий-тадқиқот ва та'лим соҳаларида янги имкониятларни яратди ва очиб берилган янгилилдар ва илмий натижалардан мазкур лойиҳа ишланмаларида фойдаланилди (Ўзбекистон Республикаси Маданият Вазирлигининг 2025- йил 7-августдаги  02-15-06-917-сон маълумотномаси). Натижада, илмий хулосаларнинг қо'лланилиши, шунингдек, фойдаланилган илмий-методик тавсиялар лойиҳа ишланмаларининг такомиллашишига хизмат қилди.
диссертациясининг натижалари ва материалларидан Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси, “Ўзбекистон” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Жаҳон адабиёти”,  “Адабий жараён” радиоешиттиришларини тайёрлашда (2024-2025 йиллар давомида)  фойдаланилди (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2023-йил 6-июлдаги 04-36-108-сон маълумотномаси). Натижада радиотингловчилар тилшуносликда “Нон/Бреад” консептининг ўзбек ва инглиз халқлари миллий онгида мавжуд архетип тасаввурлар умумлисоний ва миллий, ижобий, салбий ва бетараф эканлиги, уларда халқнинг интеллектуал ва ҳаётий тажрибаси, донишмандлиги, маънавий дунёси, ахлоқ-одоб стереотиплари ўз ифодасини топиши ва бошқа мавзуий гуруҳлари тасвирланган фразеологик ва пареомологик бирликлари орқали очиб берилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish