Кандахаров Миржалол Абдимурот ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Бўлажак ўқитувчиларнинг инновацион фаолиятга нисбатан рискологик компетентлилигини ривожлантириш методикаси”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Ped10841.
Илмий раҳбар Усмонов Сайдиахмад Сайдуллаевич, педагогика фанлари номзоди, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат педагогика институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат педагогика институти ҳузуридаги PhD.01/2025.27.12.Ped.10.01 рақамли илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Юсупов Канисбай Абилович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Қарахонова Лобархон Мусахоновна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Каттақўрғон давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Бўлажак ўқитувчиларнинг инновацион фаолиятга нисбатан рискологик компетентлилигини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бўлажак ўқитувчиларда рискологик компетентликни ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари педагогик туркум фанлари мазмунини функсионал интеграциялаш, хавфни идентификациялаш, моделлаштириш, баҳолаш ва бошқариш кўникмаларини назарий билим, амалий машқлар, рефлекция ва педагогик амалиёт орқали шакллантириш ҳамда адаптив тажриба ва рефлексив маҳоратни мужассамлаштирувчи трансверсал компетенсияни ривожлантиришга йўналтириш асосида аниқлаштирилган;
бўлажак ўқитувчиларнинг инновацион фаолиятга нисбатан рискологик компетентлигини ривожлантириш модели мақсад, назарий, мазмун, жараён ва самарадорлик қисмларини мувофиқлаштирувчи динамик тизим сифатида инновацион фаолият ҳамда педагогик хавф-хатарли вазиятларни бартараф этишнинг муқобил ссенарийларини мустақил лойиҳалаш асосида такомиллаштирилган;
бўлажак ўқитувчиларнинг инновацион фаолиятга нисбатан рискологик компетентлигини ривожлантириш методикаси адаптив-ҳаракатли, аналитик-лойиҳавий ва рефлексив-прогностик функсияларни ўзаро синтезлаш ҳамда интерактив кейслар, тренинг ишланмалари, рефлексив топшириқлардан иборат методик таъминотни ўқув жараёнига продуктив уйғунлаштириш асосида такомиллаштирилган;
бўлажак ўқитувчиларнинг рискологик компетентлиги ва инновацион фаолияти натижадорлиги ўртасидаги коррелятив боғлиқлик ҳамда педагогик хавфни деструктив омилдан конструктив ўсиш ресурсига трансформациялаш самарадорлиги корреляцион таҳлилни экспериментал текширув билан бирлаштириш асосида аниқлаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бўлажак ўқитувчиларнинг инновацион фаолиятга нисбатан рискологик компетентлигини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш бўйича ишлаб чиқилган тавсиялар асосида:
бўлажак ўқитувчиларда рискологик компетентликни ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари педагогик туркум фанлари мазмунини функсионал интеграциялаш, хавфни идентификациялаш, моделлаштириш, баҳолаш ва бошқариш кўникмаларини назарий билим, амалий машқлар, рефлекция ва педагогик амалиёт орқали шакллантириш ҳамда адаптив тажриба ва рефлексив маҳоратни мужассамлаштирувчи трансверсал компетенсияни ривожлантиришга йўналтириш асосида аниқлаштиришга доир тавсиялар “Умумий педагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 3277-2869-3c07-дд19-9ф36-2959-6398-сонли маълумотномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларда хавфни идентификациялаш, моделлаштириш, баҳолаш ва бошқариш кўникмаларини шакллантириш ҳамда трансверсал компетенсияларни ривожлантириш имконини берган;
бўлажак ўқитувчиларнинг инновацион фаолиятга нисбатан рискологик компетентлигини ривожлантириш модели мақсад, назарий, мазмун, жараён ва самарадорлик қисмларини мувофиқлаштирувчи динамик тизим сифатида инновацион фаолият ҳамда педагогик хавф-хатарли вазиятларни бартараф этишнинг муқобил ссенарийларини мустақил лойиҳалаш асосида такомиллаштиришга доир тавсиялар “Умумий педагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 3277-2869-3c07-дд19-9ф36-2959-6398-сонли маълумотномаси). Натижада, тадқиқот моделини лойиҳалаш, муаммоли-риск вазиятларни муқобил ссенарийлаштириш ва педагогик жараёнда синаб кўриш имконияти яратилган;
бўлажак ўқитувчиларнинг инновацион фаолиятга нисбатан рискологик компетентлигини ривожлантириш методикаси адаптив-ҳаракатли, аналитик-лойиҳавий ва рефлексив-прогностик функсияларни ўзаро синтезлаш ҳамда интерактив кейслар, тренинг ишланмалари, рефлексив топшириқлардан иборат методик таъминотни ўқув жараёнига продуктив уйғунлаштириш асосида такомиллаштиришга доир тавсиялар “Умумий педагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 3277-2869-3c07-дд19-9ф36-2959-6398-сонли маълумотномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларда ситуатив қарорлар қабул қилиш сифати, педагогик сезгирлик ва рефлексив маҳоратни ривожлантиришнинг методик базаси кенгайтирилган;
бўлажак ўқитувчиларнинг рискологик компетентлиги ва инновацион фаолияти натижадорлиги ўртасидаги коррелятив боғлиқлик ҳамда педагогик хавфни деструктив омилдан конструктив ўсиш ресурсига трансформациялаш самарадорлиги корреляцион таҳлилни экспериментал текширув билан бирлаштириш асосида аниқлаштиришга доир тавсиялар “Умумий педагогика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 3277-2869-3c07-дд19-9ф36-2959-6398-сонли маълумотномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларнинг рискологик компетентлигини диагностика қилиш ва жараён самарадорлигини математик-статистик баҳолаш имконияти таъминланган.