Маматқулов Бекзод Акмаловичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертасияси ҳимояси ҳақида эълон

 I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармогʻи номи): “Давлатнинг иқтисодий бошқаруви самарадорлигини ошириш ва хорижий инвестицияларни жалб этиш механизмини такомиллаштириш”, 08.00.13 “Менежмент”.
Диссертасия мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Iqt5859
Илмий раҳбар: и.ф.д., проф. Бекмуродов Адхам Шарипович
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат сиёсати ва бошқаруви академияси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Республикаси Президенти ҳузуридаги Давлат бошқаруви академияси қошидаги илмий даражалар берувчи DSc.04/2025.27.12.I.01.03.
Расмий оппонентлар и.ф.д. проф. Рахимова Дилфуза Негматовна; и.ф.д., профессор. Хасанов Тохир Абдирашидович
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат иқтисодиёт университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Давлатнинг иқтисодий бошқарув тизимининг самарадорлигини ошириш йўлларини аниқлаш, инвестиция муҳитини яхшилаш ва хорижий инвестицияларни жалб этиш механизмларини такомиллаштириш жараёнларини илмий-назарий жиҳатдан ўрганиш ва илмий амалий таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
иқтисодиётни самарали бошқаришга оид мавжуд илмий-назарий ёндашувлар (институтсионал, тизимли, функционал ва стратегик) тизимли таҳлили асосида, давлат иқтисодий бошқаруви самарадорлигининг мақсад, усул ва натижадорлик кўрсаткичлари ўртасидаги функционал боғлиқликни акс эттирувчи илмий-назарий визуал модел ишлаб чиқилган;
тадбиркорлик субектларига тақдим этилаётган субсидия, имтиёз ва преференсиялардан фойдаланиш самарадорлигини обектив баҳолаш имконини берувчи индикатив бошқарув кўрсаткичлари тизими асослаб берилган ҳамда улар асосида инвестицияга оид давлат бошқарув механизмини такомиллаштириш йўналишлари ишлаб чиқилган;
Ўзбекистон Республикасига киритилган жами инвестициялар ҳажми билан ялпи ички маҳсулот (ЯИМ) ўртасидаги статистик боғлиқлик коррелятсион-регрессион таҳлил асосида миқдорий жиҳатдан баҳоланган, инвестициялар ҳажмининг ЯИМ динамикасига таъсир даражаси аниқланган ҳамда тренд модели асосида 2026–2023 йиллар учун инвестициялар ва ЯИМ ҳажмининг прогноз қийматлари ишлаб чиқилган;
давлат бошқарув кадрларини ривожлантириш, уларни ратсионал жойлаштириш ҳамда фаолиятининг горизонтал ва вертикал изчиллигини таъминлашда «вазифа–функция–ресурс–жавобгарлик» тамойилларига асосланган, натижага йўналтирилган давлат бошқарув тизими самарадорлигини ошириш йўналишлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Ўзбекистон Республикаси президенти ҳузуридаги Давлат сиёсати ва бошқаруви академияси мустақил изланувчиси Маматқулов Бекзод Акмаловичнинг “Давлатнинг иқтисодий бошқаруви самарадорлигини ошириш ва хорижий инвестицияларни жалб этиш механизмини такомиллаштириш” мавзусидаги иқтисодиёт фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD) диссертатсиясининг илмий янгиликларини давлат иқтисодий бошқарувининг самарадорлигини ошириш, инвестиция муҳитини яхшилаш, хорижий инвестицияларни жалб этиш механизмларини такомиллаштириш ҳамда бошқарув қарорларининг натижадорлигини кучайтиришга қаратилган бўлиб, уларнинг амалий аҳамияти Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар, савдо ва саноат вазирлиги фаолияти мисолида намоён бўлмоқда. Диссертатсияда ишлаб чиқилган илмий ёндашувлар вазирликнинг инвестиция сиёсатини шакллантириш, норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни такомиллаштириш, макроиқтисодий таҳлил ва прогнозлаш жараёнларида фойдаланилиб, давлат бошқаруви тизимини модернизатсия қилишга хизмат қилмоқда.
Диссертатсиянинг биринчи илмий янгилиги сифатида иқтисодиётни самарали бошқаришга оид мавжуд илмий-назарий ёндашувлар тизимли таҳлил қилиниб, давлат иқтисодий бошқаруви самарадорлигининг мақсад, усул ва натижадорлик кўрсаткичларини ўзаро боғловчи илмий-назарий визуал модел ишлаб чиқилган. Ушбу моделнинг илмий янгилиги шундан иборатки, у аввалги тадқиқотларда алоҳида-алоҳида кўриб чиқилган ёндашувларни яхлит тизимга бирлаштириб, давлат бошқаруви жараёнида стратегик мақсадлар билан амалий бошқарув қарорлари ўртасидаги узвийликни таъминлаш, бошқарув самарадорлигини баҳолаш ҳамда натижадорликни оширувчи омилларни аниқлаш имконини беради. Мазкур илмий янгилик Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги томонидан инвестиция сиёсатини шакллантириш, ҳудудий инвестиция салоҳиятини баҳолаш ва устувор инвестиция лойиҳаларини танлаш жараёнларида методологик асос сифатида амалиётга жорий этилган бўлиб, натижада инвестиция жараёнларини бошқаришда тизимли ёндашув кучайиб, қабул қилинаётган қарорларнинг илмий асосланганлик даражаси ошган.
Диссертатсиянинг иккинчи илмий янгилиги сифатида инвесторларга тақдим этилаётган субсидия, имтиёз ва преференсиялардан фойдаланиш самарадорлигини обектив баҳолаш имконини берувчи индикатив бошқарув кўрсаткичлари тизими асослаб берилган ҳамда улар асосида инвестицияга оид давлат бошқарув механизмини такомиллаштириш йўналишлари ишлаб чиқилган. Мазкур ёндашувнинг илмий янгилиги давлат қўллаб-қувватлаш чораларининг натижадорлигини аввалги тадқиқотларда қўлланилмаган миқдорий мезонлар асосида баҳолаш имкониятини яратганлигидадир. Ушбу илмий янгилик Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2025-йил 11-декабрдаги “Тадбиркорлик субектларига тақдим этилган субсидиялар, имтиёзлар ва преференсиялардан фойдаланиш самарадорлигини янада ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги 784-сонли қарори талабларига мувофиқ ишлаб чиқилган бўлиб, тадқиқот натижалари асосида давлат томонидан берилаётган имтиёзларнинг реал иқтисодий самарадорлигини аниқлаш, уларни натижадорлик мезонлари асосида баҳолаш ҳамда самарасиз субсидия ва преференсияларни оптималлаштириш бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқилган. Ушбу ёндашув Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги фаолиятига жорий этилиб, инвестиция ресурсларидан фойдаланиш самарадорлигини ошириш ва давлат қўллаб-қувватлаш механизмларининг шаффофлигини таъминлашга хизмат қилмоқда.
Диссертатсиянинг учинчи илмий янгилиги сифатида Ўзбекистон Республикасига киритилган жами инвестициялар ҳажми билан ялпи ички маҳсулот (ЯИМ) ўртасидаги боғлиқлик коррелятсион-регрессион таҳлил асосида миқдорий жиҳатдан баҳоланган. Тадқиқот натижаларига кўра, инвестициялар ва ЯИМ ўртасида мусбат статистик боғлиқлик (р=0,69) аниқланган бўлиб, тренд модели асосида 2025–2029 йиллар учун инвестициялар ва ЯИМ ҳажмининг прогноз қийматлари ишлаб чиқилган. Ушбу натижаларнинг илмий янгилиги инвестиция-ЯИМ боғлиқлигини Ўзбекистон миллий статистикаси асосида миқдорий моделлаштирганлигида бўлиб, олинган баҳоларнинг ишончлилик даражасини ошириш мақсадида кузатувлар сонини кенгайтирган ҳолда кейинги тадқиқотларда қайта текшириш тавсия этилади. Мазкур илмий натижалар Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлиги томонидан ўрта ва узоқ муддатли инвестиция дастурларини ишлаб чиқиш, макроиқтисодий кўрсаткичларни прогнозлаш ва инвестиция сиёсатининг устувор йўналишларини белгилашда амалиётга жорий этилган бўлиб, натижада инвестиция сиёсатини режалаштиришда илмий асосланган прогнозлардан фойдаланиш имконияти кенгайган.
Диссертатсиянинг тўртинчи илмий янгилиги сифатида давлат бошқарув кадрларини ривожлантириш, уларни ратсионал жойлаштириш ҳамда фаолиятининг горизонтал ва вертикал изчиллигини таъминлашда «вазифа–функция–ресурс–жавобгарлик» тамойилларига асосланган, натижага йўналтирилган давлат бошқарув тизими самарадорлигини ошириш йўналишлари ишлаб чиқилган. Ушбу илмий янгилик Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025-йил 6-декабрдаги “Давлат хизматида бошқарув самарадорлигини янада ошириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-243-сонли Фармонига мувофиқ ишлаб чиқилган бўлиб, тадқиқот натижалари асосида давлат бошқаруви тизимида кадрлар фаолиятини баҳолаш, бошқарув функцияларини оптималлаштириш ва натижадорликка асосланган бошқарув механизмларини жорий этиш бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқилган ҳамда улар Ўзбекистон Республикаси Инвестициялар, саноат ва савдо вазирлигида амалиётга татбиқ этилган.