Али-Ахунов Амиржон Аминжоновичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган тармоғи номи): “Юқори қовушқоқли нефтнинг қатронлари ва асфалтенларини деструктив гидрогенланиш жараёнида Б, Ал, Фе, Ни асосидаги амфифил катализаторларнинг каталитик фаоллиги”, 02.00.04 – Физик кимё (кимё фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/К762.
Илмий раҳбар: Мухамадиев Нурали Қурбоналиевич, кимё фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат университети, PhD.03/2025.27.12.К.09.09.
Расмий оппонентлар: Ишанкулов Алишер Фармонович, кимё фанлари доктори, доцент; Ғуломов Шухратқодир Тошматович, кимё фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Миллий университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: Ал, Фе ва Ни металларини сақловчи амфифил каталитик тизимлардан фойдаланиб, юқори қовушқоқли ва оғир нефтларни қатлам шароитида бойитишнинг физик-кимёвий асосларини яратиш ҳамда самарали усулларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
АБСК ва Ал, Фе, Ни каби ўтиш металлари гидроксидлари асосида амфифил металл комплексларини синтез қилишнинг икки босқичли усули ишлаб чиқилди. ИҚ-Фуре спектроскопияси координацион боғлар ҳосил бўлишини тасдиқланиб, молекулаларнинг дифиллиги ва асфалтен агрегатларида селектив адсорбсияси баҳоланган;
АБСК-Ал катализатори таъсирида нефт тизимининг реологик хатти-ҳаракати псевдопластикдан квази-нютон турига ўзгарди, бу смола-асфалтен структурасининг парчаланиши натижасида қовушқоқликнинг кескин камайиши (138059 дан 650 мПа·с гача) исботланган;
ХРД ва СЕМ натижалари асосида катализаторнинг ин ситу ҳосил бўладиган фаол фазаси (<100 нм) Ал₂О₃ ва АлО₁.₀₆(ОҲ)₀.₉₄ аралашмасидан иборат экани аниқланиб, Люис марказлари ва гидроксил гуруҳлар синергияси асосланган;
металл-специфик селективлик аниқланиб, Фе - водород ҳосил бўлишини, Ни - C₃-C₄ крекингни, Ал эса гидродесулфуризацияни кучайтириши аниқланган;
каталитик акватермолиз (300°C, 24 соат) натижасида САРА таркиби сезиларли ўзгарди: смолалар 40% дан 19% гача камайиб, тўйинган фракция 8% дан 16,6% гача ошди, бу амфифил тизимларнинг юқори самарадорлигини кўрсатиши аниқланган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Амфифил катализаторлар синтез қилиш, уларнинг таркиби, тузилиши ва каталитик фаоллигини аниқлаш ҳамда юқори қовушқоқли нефтнинг қатронлари ва асфалтенларини деструктив гидрогенлаш орқали унинг таркиби ва реологик хоссаларини яхшилаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Юқори қовушқоқли нефт акватермолизини жадаллаштириш учун металл алкилбензолсулфонатлари асосидаги амфифил катализатор прекурсорини олиш усули ва таркибига Россия Федерациясининг №2834846-сонли ихтиро патенти олинган (2025-йил 14-февралда давлат рўйхатидан ўтказилган). Натижада, амфифил катализатор прекурсорини олиш усули ва таркибининг ҳуқуқий муҳофазасини таъминлаш имконини берган;
АБСК-Ал ва АБСК-Ни амфифил катализаторлари юқори қовушқоқли нефтни каталитик гидротермал қайта ишлаш учун “МОХСАР” МЧЖ қўшма корхонасининг нефт маҳсулотларини қайта ишлаш лабораториясида амалиётга жорий этилган (“МОХСАР” қўшма корхонасининг 2025-йил 14-июндаги №14/06-1-сонли маълумотномаси). Натижада, лаборатория шароитида нефтнинг қовушқоқлигини 90 % га камайтириш ва оқувчанлигини ошириш имконини берган.