Ахмедова Махлиё Тоштемировнанинг 
фалсафа доктори  (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ўзбек тилининг  изоҳли луғатларида ирригация ва мелиорация терминлари талқини”, 10.00.01 – Ўзбек тили (филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.PhD/Fil4940. 
Илмий раҳбар: Менглиев Бахтиёр Ражабович, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Шаҳрисабз давлат педагогика институти. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИКрақами: Қарши давлат университети ҳузуридаги, DSc.03/2025.27.12.Fil.11.05. 
Расмий оппонентлар: Жабборов Хўжамурод Жабборович, филология фанлари доктори, профессор; Ғайбуллаева Нафиса Изатуллаевна, филология фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: Термиз давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
 II. Тадқиқотнинг мақсади ўзбек тилидаги ирригация ва мелиорация  терминларининг ўзбек тилининг изоҳли луғатларидаги лексикографик талқинини таҳлил қилиш, тавсифини такомиллаштириш ҳамда уларни ўзбек тили миллий корпусида семантик теглаш асосларини очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
изоҳли луғатларнинг уч авлодида (1981, 2006-2008, 2022) ирригация ва мелиорация терминлари тегишли равишда 716 (1.2 фоиз), 987 (1.2 фоиз) ва 1257 (1.6 фоиз) эканлиги, миқдорнинг ва нисбатнинг ўзгариши халқнинг ижтимоий, иқтисодий, сиёсий ҳаётидаги ўзгаришлар натижаси эканлиги асосланган;
изоҳли луғатда ирригация ва мелиорация терминлари изоҳи учун иллюстратив мисоллар бериш бўйича далилнинг Ўзбекистон миллий энсеклопедияси, соҳага оид ўқув қўлланмалар ва дарсликлардаги илмий матнлардан олиниши асосида, яъни терминларнинг луғавий маъносини аниқлаштирувчи, соҳага оид мазмунини кенгайтирувчи ҳамда уларнинг қўлланиш хусусиятларини очиб берувчи изоҳлар маъноси очиб берилган;
ирригация ва мелиорация терминларининг тузилишига кўра ирригатор, дренаж, молалаш каби содда, автосуғоргич, соғтупроқ каби қўшма, ер-сув, тақир-чўл каби жуфт, кўллатиб суғориш, лалми ер каби бирикмали турларга бўлиниши, изоҳли луғатларда бош сўз сифатида структур жиҳатдан содда терминларнинг танланганлиги статистик таҳлил асосида исботланган; 
ўзбек тилининг миллий корпусида ирригация ва мелиорация терминларини бериш мезонлари, йўналишлари аниқланиб, уларни семантик теглашнинг аралаш усули самарали эканлиги далилланган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбек тилининг изоҳли луғатларидаги ирригация ва мелиорация соҳаси терминларини тадқиқ қилиш қилиш бўйича олинган натижалар асосида: 
изоҳли луғатлатнинг уч авлодида (1981, 2006-2008, 2022) ирригация ва мелиорация терминлари тегишли равишда 716 (1.2 фоиз), 987 (1.6 фоиз) ва 1257 (1.5 фоиз) эканлиги, миқдорнинг ва нисбатнинг ўзгариши халқнинг ижтимоий, иқтисодий, сиёсий ҳаётидаги ўзгаришлар натижаси эканлги аниқланганлигига доир маълумотлар Давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2022-2024-йилларда бажарилган ИЛ-402104209. “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” мавзусидаги амалий грант лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 12-июндаги № 01/4-2450). Бу маълумотлар лойиҳа доирасида тайёрланган илмий мақолалар, тезислар ҳамда монографиялар савиясини оширишда хизмат қилган; 
изоҳли луғатда  ирригация ва мелиорация терминлари изоҳи учун иллюстратив мисоллар бериш бўйича далилнинг Ўзбекистон миллий энсеклопедияси, соҳага оид ўқув қўлланмалар ва дарсликлардаги илмий матнлардан олиниши асосида янги изоҳлар яратилганлигига оид илмий хулосалар Қашқадарё вилоят телерадиокомпаниясининг “Очиқ мулоқот” радиоешиттиришида ёритилган  (Қашқадарё вилоят телерадиокомпаниясининг 2025-йил 17-феврал 17-05-32-сонли маълумотномаси). Натижада мазкур радиоешиттириш мазмуни мукаммаллашган, илмий далилларга бой бўлишини таъминлаш имконини берган;
ирригация ва мелиорация терминларининг тузилишига кўра ирригатор, дренаж, молалаш каби содда; автосуғоргич, соғтупроқ каби қўшма, ер-сув, тақир-чўл каби жуфт, кўллатиб суғориш, лалми ер каби бирикмали турларга бўлиниши, изоҳли луғатларда бош сўз сифатида структур жиҳатдан содда терминларнинг танланганлиги статистик таҳлил асосида исботланган; ўзбек тилининг миллий корпусида ирригация ва мелиорация терминларини бериш мезонлари, йўналишлари аниқланиб, уларни семантик теглашнинг аралаш усули самарали эканлиги далилланганлиги ҳақидаги маълумотлардан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида давлат илмий-техник дастурлари доирасидаги 2020-2023-йилларга мўлжалланган АМ-ФЗ-201908172 “Ўзбек тилининг таълимий корпусини яратиш” амалий грант лойиҳасида фойдаланилган (Алишер Навоий номидаги Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2025-йил 15-ноябрдаги № 04/1-5531-сонли маълумотномаси). Бу маълумотлар лойиҳа доирасида тайёрланган илмий мақолалар, тезислар ҳамда монографиялар савиясини оширишда хизмат қилган.