Шайхиманова Шахноза Жолдасбай қизининг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда когнитив услубни ривожлантиришнинг ўзига хос хусусиятлари” 19.00.06 – Ёш ва педагогик психология. Ривожланиш психологияси (психология фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.2.PhD/P1672.
Илмий раҳбар: Жумабаев Тимур Жалгасбаевич, психология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро халқаро университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассалар) номи, ИК рақами: Бухоро халқаро университети, PhD.03/2025.27.12.Р.43.01.
Расмий оппонентлар: Қабулов Қосимбой Пиржонович, психология фанлари доктори (DSc), доцент; Тураева Дилафрўз Рустамбаевна, психология фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи  ташкилот: Маъмун  университети.
Диссертация йўналиши назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда когнитив услубни ривожлантиришнинг ўзига хос хусусиятларини тадқиқ қилиш ва зарур тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат. 
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда когнитив услубнинг шаклланиши ижодий фикрлаш компонентлари билан боғлиқ ҳолда намоён бўлиб, глобал услубнинг равон ва ўзига хос фикрлашни, аналитик услубнинг эса мослашувчанлик, тафаккур ривожи ҳамда предметларни аниқ номлашга асосланган фикрлаш фаолиятини кучайтириши далилланган;
диққат жараёнлари билан аниқланган ўзаро алоқалар шуни кўрсатдики, глобал когнитив услуб кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда диққат кўламининг кенглиги билан, аналитик услуб эса диққат кучининг барқарорлиги билан уйғунлашиб, ахборотни қамраб олиш ва уни чуқур қайта ишлашнинг турли психологик механизмларини юзага чиқариши аниқланган;
интеллектуал ривожланиш кўрсаткичлари билан боғлиқ натижалар асосида когнитив услубнинг глобал шакли умумий билимдонлик ва фаҳмлиликни, аналитик шакли эса аналогик фикрлаш, сўз бойлиги ҳамда изчил хотира операцияларини қўллаб-қувватлаши аниқланиб, ўқувчиларда когнитив услуб интеллектуал тараққиётнинг дифференциал психологик асоси эканлиги исботланган;
тажриба-синов ишлари натижасида махсус тренинг дастури кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда ҳам глобал, ҳам аналитик когнитив услуб кўрсаткичларини сезиларли даражада ривожлантиргани аниқланиб, когнитив услубни шакллантириш мураккаб ахборотни яхлит идрок этиш, умумлаштириш, фарқлаш, қиёслаш ва босқичма-босқич таҳлил қилишга йўналтирилган психологик таъсирлар орқали самарали кечиши далилланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда когнитив услубни ривожлантиришнинг ўзига хос хусусиятлари юзасидан ўтказилган илмий тадқиқот натижалари асосида:
кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда когнитив услубнинг шаклланиши ижодий фикрлаш компонентлари билан боғлиқ ҳолда намоён бўлиб, глобал услубнинг равон ва ўзига хос фикрлашни, аналитик услубнинг эса мослашувчанлик, тафаккур ривожи ҳамда предметларни аниқ номлашга асосланган фикрлаш фаолиятини кучайтириши далилланганлигига оид таклифлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2026-йил 5-майдаги ПМ-105-сон буйруғи билан «Касб психологияси» модулига киритилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 5-майдаги ПМ-105-сонли маълумотномаси). Натижада кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда когнитив услубни ривожлантириш жараёнларига таъсир қилувчи  дифференциал психологик омилларини аниқлаш имконияти яратилган;
диққат жараёнлари билан аниқланган ўзаро алоқалар шуни кўрсатдики, глобал когнитив услуб кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда диққат кўламининг кенглиги билан, аналитик услуб эса диққат кучининг барқарорлиги билан уйғунлашиб, ахборотни қамраб олиш ва уни чуқур қайта ишлашнинг турли психологик механизмларини юзага чиқариши аниқланганлигига оид маълумотлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2026-йил 5-майдаги ПМ-105-сон буйруғи билан «Умумий психология» модулига киритилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2026-йил 5-майдаги ПМ-105-сонли маълумотномаси). Натижада кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда когнитив услубни ривожлантиришда аналитик, прагматик, синтезаторлик омилларнинг таъсирини очиб бериш имконияти яратилган; 
интеллектуал ривожланиш кўрсаткичлари билан боғлиқ натижалар асосида когнитив услубнинг глобал шакли умумий билимдонлик ва фаҳмлиликни, аналитик шакли эса аналогик фикрлаш, сўз бойлиги ҳамда изчил хотира операцияларини қўллаб-қувватлаши аниқланиб, ўқувчиларда когнитив услуб интеллектуал тараққиётнинг дифференциал психологик асоси эканлиги исботланганлигига оид маълумотлар Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2026-йил 5-майдаги ПМ-105-сон буйруғи билан «Ижтимоий психология» модулига киритилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2026-йил 5-майдаги ПМ-105-сонли маълумотномаси). Натижада кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда когнитив услубни ривожлантиришнинг психологик индикаторларини белгилаш ва унинг даражаларини аниқлаш имконияти яратилган; 
тажриба-синов ишлари натижасида махсус тренинг дастури кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда ҳам глобал, ҳам аналитик когнитив услуб кўрсаткичларини сезиларли даражада ривожлантиргани аниқланиб, когнитив услубни шакллантириш мураккаб ахборотни яхлит идрок этиш, умумлаштириш, фарқлаш, қиёслаш ва босқичма-босқич таҳлил қилишга йўналтирилган психологик таъсирлар орқали самарали кечиши далилланганлигига оид илмий янгилик Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2026-йил 5-майдаги ПМ-105-сон буйруғи билан «Ижтимоий-психологик тренинг» модулига киритилган (Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий Марказининг 2026-йил 5-майдаги ПМ-105-сонли маълумотномаси). Натижада кичик мактаб ёшидаги ўқувчиларда когнитив услубни ривожлантиришнинг психологик модели асосида дастур  ишлаб чиқиш ва унинг самарадорлигини баҳолаш  имконияти яратилган.