Мамаёқубова Шаҳло Облоқуловнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): Рақамли таълим муҳитида бўлажак ўқитувчилар касбий компетентлигини ривожлантиришнинг педагогик шарт-шароитлари, 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогик таълимотлар тарихи (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.1.PhD/Ped11792.
Илмий раҳбар: Бегматова Дилноза Мухтаровна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарқанд давлат чет тиллар институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Самарқанд давлат педагогика институти ҳузуридаги PhD.01/2025.27.12.Ped.10.01 рақамли илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Файзуллаева Гулчеҳра Шарипбоевна, педагогика фанлари доктори (DSc), доцент; Маматов Дилмурад Нармуротович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Каттақўрғон давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади рақамли таълим муҳитида бўлажак ўқитувчилар касбий компетентлигини ривожлантириш боʻйича тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
рақамли таълим муҳитида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий компетентлигини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари рақамли контент яратиш ва танлашнинг мазмуний, адаптив ва интерактив таълимни ташкил этишнинг процессуал, рақамли баҳолаш ва таълим аналитикасининг диагностик ҳамда АИ асосидаги индивидуал педагогик қўллаб-қувватлашнинг коррексион имкониятларини ўзаро интеграциялаш асосида аниқлаштирилган;
рақамли таълим муҳитида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий компетентлигини ривожлантириш модели унинг таркибига “Рақамли дидактик дизайн” ҳамда “Технологик ресурсларни педагогик адаптация қилиш” компонентларини киритиш, рақамли контент, адаптив-интерактив таълим, виртуал ҳамкорлик, сунъий интеллект, рақамли баҳолаш ва таълим аналитикаси имкониятларини “мазмун – фаолият – диагностика – коррексия – рефлекция” узвийлигида интеграциялаш асосида такомиллаштирилган;
рақамли таълим муҳитида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий компетентлигини ривожлантириш механизми талабаларда рақамли дунёқараш ва технологик ўзгаришларга адаптив муносабатни шакллантириш, сунъий интеллект воситалари асосидаги диагностика орқали аниқланган компетентлик бўшлиқларини индивидуал таълим траекторияси, рефлексив тескари алоқа ва адаптив ўқув топшириқлари воситасида босқичма-босқич бартараф этишга йўналтириш асосида такомиллаштирилган;
рақамли таълим муҳитида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий компетентлигини ривожлантириш самарадорлиги рақамли трансформация шароитида рақамли этика, кибер-педагогик маҳорат, сунъий интеллект билан самарали ҳамкорлик, медиахавфсизлик ҳамда узлюксиз касбий ривожланишга тайёрлик компонентларининг функсионал-динамик алоқадорлиги асосида аниқлаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Рақамли таълим муҳитида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий компетентлигини ривожлантиришнинг педагогик шарт-шароитларини такомиллаштириш юзасидан олиб борилган тадқиқот натижалари асосида:
рақамли таълим муҳитида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий компетентлигини ривожлантиришнинг дидактик имкониятлари рақамли контент яратиш ва танлашнинг мазмуний, адаптив ва интерактив таълимни ташкил этишнинг процессуал, рақамли баҳолаш ва таълим аналитикасининг диагностик ҳамда АИ асосидаги индивидуал педагогик қўллаб-қувватлашнинг коррексион имкониятларини ўзаро интеграциялаш асосида аниқлаштиришга оид илмий хулосаларидан “Педагогик маҳорат” номли ўқув қўлланма мазмунини бойитишда фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 10-февралдаги 3668-2369-8б02-д527-эбб5-7583-4119-сон нашр гувоҳномаси). Натижада ўқув қўлланма муаллифлик рақамли таълим контентини яратиш, рефлексив фаолиятни ташкил этиш ҳамда педагогик агентивликни ривожлантиришга оид янги мавзу ва амалий топшириқлар билан бойитилган;
рақамли таълим муҳитида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий компетентлигини ривожлантиришнинг такомиллаштирилган модели унинг таркибига “Рақамли дидактик дизайн” ҳамда “Технологик ресурсларни педагогик адаптация қилиш” компонентларини киритиш, рақамли контент, адаптив-интерактив таълим, виртуал ҳамкорлик, сунъий интеллект, рақамли баҳолаш ва таълим аналитикаси имкониятларини “мазмун – фаолият – диагностика – коррексия – рефлекция” узвийлигида интеграциялаш асосида такомиллаштирига оид тавсияларидан Самарқанд давлат чет тиллар институтида 2022–2024-йилларда АҚШ элчихонаси ҳамда Халқаро таълим бўйича Америка Кенгашлари ҳамкорлигида АҚШ Давлат департаменти томонидан молиялаштирилган «Энглиш Аccесс Миcросчоларшип Програм» лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Самарқанд давлат чет тиллар институтининг 2025-йил 6-январдаги 28/02-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳа доирасидаги таълим мазмуни рақамли дидактик дизайн тамойиллари асосида такомиллаштирилиб, рақамли таълим ресурсларини педагогик жиҳатдан мослаштириш ҳамда улардан самарали фойдаланишга оид методик таъминот бойитилган;
рақамли таълим муҳитида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий компетентлигини ривожлантириш механизми талабаларда рақамли дунёқараш ва технологик ўзгаришларга адаптив муносабатни шакллантириш, сунъий интеллект воситалари асосидаги диагностика орқали аниқланган компетентлик бўшлиқларини индивидуал таълим траекторияси, рефлексив тескари алоқа ва адаптив ўқув топшириқлари воситасида босқичма-босқич бартараф этишга йўналтириш асосида такомиллаштиришга оид тавсияларидан Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетида 2025–2026-йилларда амалга оширилган ИЛ-8624042791-сонли «Архаизмларнинг ўзбекча-инглизча изоҳли электрон платформасини яратиш (“ОПА” – Онлине Платформ оф Арчаисмс)» инновацион лойиҳасида фойдаланилган (Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университетининг 2026-йил 29-июндаги 04/11-15120-сон маълумотномаси). Натижада платформага фойдаланувчиларнинг индивидуал ривожланиш траекториясини қўллаб-қувватловчи рефлексив тескари алоқа элементлари ҳамда адаптив ўқув топшириқларини тавсия этиш механизмлари жорий қилиниб, фойдаланувчиларнинг касбий ва рақамли компетентлигини ривожлантириш имкониятлари кенгайтирилган;
рақамли таълим муҳитида бўлажак ўқитувчиларнинг касбий компетентлигини ривожлантириш самарадорлиги рақамли трансформация шароитида рақамли этика, кибер-педагогик маҳорат, сунъий интеллект билан самарали ҳамкорлик, медиахавфсизлик ҳамда узлюксиз касбий ривожланишга тайёрлик компонентларининг функсионал-динамик алоқадорлиги асосида аниқлаштиришга оид илмий хулосаларидан «Педагогик маҳорат» номли ўқув қўлланма мазмунини бойитишда фойдаланилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 10-февралдаги 3668-2369-8б02-д527-эбб5-7583-4119-сон нашр гувоҳномаси). Натижада бўлажак ўқитувчиларнинг касбий компетентлигини баҳолашнинг замонавий мезон ва индикаторлари такомиллаштирилиб, рақамли таълим муҳитида сунъий интеллект воситаларидан педагогик мақсадларда самарали фойдаланиш, рақамли этика ва киберхавфсизликка оид компетенсияларини ривожлантиришнинг методик таъминоти кучайтирилган.