Муслимова Юлдуз Чориевнанинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Рақамли таълим шароитида компетенсиявий ёндашув асосида астрономия фанини ўқитишнинг дастурий методик таъминотини такомиллаштириш”, 13.00.06 – Рақамли таълим назарияси ва методикаси (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.2.DSc/Ped1557.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Миллий педагогика университети.
Илмий маслаҳатчи: Мамаражабов Мирсалим Элмирзаевич, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Ўзбекистон Миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.03.03.
Расмий оппонентлар: Қаюмова Насиба Ашуровна, педагогика фанлари доктори, профессор; Курбанов Мирзааҳмад, педагогика фанлари доктори, профессор; Матжанов Нуржан Султамуратович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади рақамли таълим шароитида компетенсиявий ёндашув асосида педагогика олий таълим тизимида астрономия фанини ўқитишнинг дастурий-методик таъминотини такомиллаштириш бўйича тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
педагогика олий таълим муассасаларида астрономия фанини ўқитишнинг педагогик имкониятлари компетенсиявий ёндашувнинг субектив-мазмуний ва методологик-тизимли тузилмасини рақамли-когнитив контекстга структуралаштириш, астрономик билимларни фазовий-визуал конструктларга модуляциялаш ҳамда ўқув хусусиятларини астрономик-амалий фаолиятга контекстлаштириш ва рақамли инновацияларни комплекс баҳолаш асосида аниқлаштирилган;
рақамли таълим шароитида компетенсиявий ёндашувга асосланган астрономия фанини ўқитишнинг дастурий-методик таъминоти мазмуни интерфейс-дидактик конфигурацияга форматлаш, астрономик контентни мултимодал ахборот оқимига композициялаш, расадхона ва телескоп воситаларининг функсионал имкониятларини виртуал-обсервацион маконга режалаштириш, фанлараро интеграция ва рақамли контентнинг функсионал қулайлигини кучайтиришга йўналтириш асосида такомиллаштирилган;
рақамли таълим шароитида компетенсиявий ёндашувга асосланган астрономия фанини ўқитиш модели “Тўртинчи саноат инқилоби” стратегияларини мақсад-натижавий векторга проексиялаш, тадқиқот, амалий ва технологик фаолиятларни рақамли-мултимедиа орбитасига координациялаш, лойиҳалаш элементларини астротехнологик автоматлаштириш контурига конфигурациялаш, астрономик таълимнинг мақсадли, фаолиятли ва технологик блокларини яхлитлаштириш орқали такомиллаштирилган;
рақамли таълим шароитида дастурий-методик таъминот воситасида компетенсиявий ёндашувга асосланган астрономия фанини ўқитиш методикаси медиамодал воситалардан фойдаланишни педагогик-скриптга адаптациялаш, виртуал-онлайн, экскурсион, комбинатив ва конференцион машғулотларни коллаборатив таълим траекториясига дифференциаллаштириш ҳамда ТПАCК+САМР, Тҳе4C/ИД ва ТБЛ технологияларини креатив-диагностик циклга синхронлаштиришни талабаларнинг рақамли кузатув, таҳлилий фикрлаш ва рефлексив фаолият компетенсияларини ривожлантириш асосида такомиллаштирилган;
дастурий-методик таъминот воситасида компетенсиявий ёндашув асосида астрономия фанини ўқитиш самарадорлиги “астро-эду.нетлифй.апп/уз” веб-сайтини амалиётга жорий этишни ҳисобга олган ҳолда талабаларнинг рақамли астрономик кузатув натижаларини илмий-изланиш фаолиятига конвертациялаш, астрономик жараёнларни лойиҳалашни визуал-алгоритмик фаолиятга алгоритмлаштириш, амалий ва технологик компетенсияларни касбий-натижавий индикаторларга экстраполяциялашни диагностик-мезонли баҳолаш асосида аниқлаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Рақамли таълим шароитида компетенсиявий ёндашув асосида астрономия фанини ўқитишнинг дастурий-методик таъминотини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
Педагогика олий таълим муассасаларида астрономия фанини ўқитишнинг педагогик имкониятлари компетенсиявий ёндашувнинг субектив-мазмуний ва методологик-тизимли тузилмасини рақамли-когнитив контекстга структуралаштириш, астрономик билимларни фазовий-визуал конструктларга модуляциялаш ҳамда ўқув хусусиятларини астрономик-амалий фаолиятга контекстлаштириш ва рақамли инновацияларни комплекс баҳолаш асосида аниқлаштиришга оид таклифлар “Астрофизика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 30-июндаги 22-01-77/22 сонли маълумотномаси). Натижада, педагогика ОТМларида астрономия ўқитишнинг педагогик имкониятларини аниқлаштиришга шароит яратилган;
рақамли таълим шароитида компетенсиявий ёндашувга асосланган астрономия фанини ўқитишнинг дастурий-методик таъминоти мазмуни интерфейс-дидактик конфигурацияга форматлаш, астрономик контентни мултимодал ахборот оқимига композициялаш, расадхона ва телескоп воситаларининг функсионал имкониятларини виртуал-обсервацион маконга режалаштириш, фанлараро интеграция ва рақамли контентнинг функсионал қулайлигини кучайтиришга йўналтириш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Астрофизика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 30-июндаги 22-01-77/22 сонли маълумотномаси). Натижада, астрономия фанини ўқитишнинг дастурий-методик тизими мазмунини такомиллаштириш имкониятлари кенгайтирилган;
рақамли таълим шароитида компетенсиявий ёндашувга асосланган астрономия фанини ўқитиш модели “Тўртинчи саноат инқилоби” стратегияларини мақсад-натижавий векторга проексиялаш, тадқиқот, амалий ва технологик фаолиятларни рақамли-мултимедиа орбитасига координациялаш, лойиҳалаш элементларини астротехнологик автоматлаштириш контурига конфигурациялаш, астрономик таълимнинг мақсадли, фаолиятли ва технологик блокларини яхлитлаштириш орқали такомиллаштиришга оид таклифлар “Астрофизика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 30-июндаги 22-01-77/22 сонли маълумотномаси). Натижада, рақамли таълим шароитида компетенсиявий ёндашувга асосланган астрономия фанини ўқитиш моделини такомиллаштиришга шароит яратилган;
рақамли таълим шароитида дастурий-методик таъминот воситасида компетенсиявий ёндашувга асосланган астрономия фанини ўқитиш методикаси медиамодал воситалардан фойдаланишни педагогик-скриптга адаптациялаш, виртуал-онлайн, экскурсион, комбинатив ва конференцион машғулотларни коллаборатив таълим траекториясига дифференциаллаштириш ҳамда ТПАCК+САМР, Тҳе4C/ИД ва ТБЛ технологияларини креатив-диагностик циклга синхронлаштиришни талабаларнинг рақамли кузатув, таҳлилий фикрлаш ва рефлексив фаолият компетенсияларини ривожлантириш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Астрофизика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 30-июндаги 22-01-77/22 сонли маълумотномаси). Натижада, рақамли таълим шароитида дастурий-методик таъминот воситасида компетенсиявий ёндашувга асосланган астрономия фанини ўқитиш методикаси такомиллаштирилган;
дастурий-методик таъминот воситасида компетенсиявий ёндашув асосида астрономия фанини ўқитиш самарадорлиги “астро-эду.нетлифй.апп/уз” веб-сайтини амалиётга жорий этишни ҳисобга олган ҳолда талабаларнинг рақамли астрономик кузатув натижаларини илмий-изланиш фаолиятига конвертациялаш, астрономик жараёнларни лойиҳалашни визуал-алгоритмик фаолиятга алгоритмлаштириш, амалий ва технологик компетенсияларни касбий-натижавий индикаторларга экстраполяциялашни диагностик-мезонли баҳолашга оид таклифлар “Астрофизика” номли дарслик мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон миллий педагогика университетининг 2025-йил 30-июндаги 22-01-77/22 сонли маълумотномаси). Натижада дастурий-методик таъминот воситасида компетенсиявий ёндашув асосида астрономия фанини ўқитиш самарадорлигини оширишга хизмат қилган.