Икромов Анвар Ашуровичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “хусусиятлари”, 12.00.08 – Жиноят ҳуқуқи. Жиноят-ижроия ҳуқуқи ихтисослиги (юридик фанлар). Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.1.PhD/Yu957.  
Илмий раҳбар: Алтиев Раззоқ Саидович, юридик фанлар бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат юридик университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат юридик университети, DSc.07/2025.27.12.Yu.01.04
Расмий оппонентлар: Рустам Кабулов – юридик фанлар доктори, профессор; Обидов Толибжон Авазхонович – юридик фанлар бўйича фалсафа доктори.  
Етакчи ташкилот: Бердақ номидаги Қорақалпоқ давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади судлар томонидан озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган муқобил жазоларни тайинлашда қонунчилик ҳужжатларини қўллаш самарадорлигини оширишга доир масалаларни, мазкур жазоларни белгилашнинг назарий-ҳуқуқий асосларини комплекс ва тизимли таҳлил қилиш, ушбу йўналишда илмий асосланган ёндашувни шакллантириш, жиноят-ҳуқуқий нормаларнинг амалий қўлланиши ҳамда суд амалиётини такомиллаштириш орқали жиноят қонуни нормаларини ривожлантиришга қаратилган таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқишдан иборатдир.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
шахс Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига чиқиб кетганида унга нисбатан тайинланган ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жиноий жазо алмаштирилиши лозимлиги асосланган;
озодликни чеклаш тариқасидаги жиноий жазо шахснинг ишлаш ёки ўқиш вақтидан, шунингдек иш ёки ўқиш жойигача бориши ва уй-жойига қайтиб келиши учун зарур бўлган вақтдан ташқари қолган вақтда уй-жойидан чиқишни чеклашдан иборат бўлиши лозимлиги асосланган;
суд вояга етмаган шахсга озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазо тайинлаганда вояга етмаганга нисбатан жамоат тарбиячиси тайинлаши лозимлиги асосланган;
шахсга нисбатан тайинланган ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жазонинг ўталмаганлиги муносабати билан уни бошқа турдаги оғирроқ жазо билан алмаштиришда инобатга олинадиган муддат жами бўлиб ўттиз кундан кўпроқ бўлганда йўл қўйилиши лозимлиги асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши.
Тадқиқот натижаларидан қуйидагиларда фойдаланилган:
шахснинг Ўзбекистон Республикаси ҳудудидан ташқарига чиқиб кетганлиги унга нисбатан тайинланган ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жиноий жазонинг алмаштирилиши лозимлиги тўғрисидаги таклифдан Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексининг 46-моддасининг учинчи қисмини такомиллаштиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик Палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2025-йил 14-февралдаги №3/дн-25-сон далолатномаси). Ушбу таклифнинг қабул қилиниши ахлоқ тузатиш ишлари жиноий жазосини алмаштириш шартларидан бири сифатида маҳкумнинг Ўзбекистон Республикасидан ташқарига чиқиб кетганлиги ҳам инобатга олиниши ҳамда ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жиноий жазонинг муқаррарлигини таъминланишига хизмат қилган;
озодликни чеклаш тариқасидаги жиноий жазо фақатгина маҳкумга нисбатан яшаш жойини у ёки бу сабаб билан тарк этишни бутунлай тақиқлашдан ёки сутканинг муайян вақтида яшаш жойидан чиқишни чеклашдангина иборат эмас, балки шахснинг ишлаш ёки ўқиш вақтидан, шунингдек иш ёки ўқиш жойигача бориши ва уй-жойига қайтиб келиши учун зарур бўлган вақтдан ташқари қолган вақтда уй-жойидан чиқишни чеклашдан иборат бўлиши лозимлиги тўғрисидаги таклифдан Жиноят кодекси 481-моддасининг биринчи қисмини такомиллаштиришда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлиси Қонунчилик Палатаси ҳузуридаги Парламент тадқиқотлари институтининг 2025-йил 14-февралдаги №3/дн-25-сон далолатномаси). Ушбу таклифларнинг қабул қилиниши озодликни чеклаш жазосини тайинлашда ва уни ижро этишда маҳкумнинг яшаш жойини тарк этмаслиги лозим бўлган вақтнинг аниқлаштирилишига ҳамда ушбу жазонинг самарадорлиги таъминланишига хизмат қилган;
суд вояга етмаган шахсга озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазо тайинлаганда вояга етмаганга нисбатан жамоат тарбиячиси тайинлаши лозимлигига оид таклифдан Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2023-йил 20-ноябрдаги “Хотин-қизлар ва болалар ҳуқуқлари, эркинликлари ҳамда қонуний манфаатларини ишончли ҳимоя қилиш тизими янада такомиллаштирилиши натижасида Ўзбекистон Республикасининг айрим қонун ҳужжатларига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилганлиги муносабати билан Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг маъмурий ҳуқуқбузарлик ҳамда жиноят ишлари бўйича айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги 30-сон қарорининг биринчи бандини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий судининг 2025-йил 21-февралдаги №01-30-13-сон далолатномаси). Ушбу таклифнинг қабул қилиниши вояга етмаган шахсга озодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган жазо тайинлашда судлар томонидан вояга етмаганга нисбатан жамоат тарбиячиси тайинланишига оид масаланинг муҳокама этилишига оид қоида билан тўлдирилишига ҳамда вояга етмаганга нисбатан тайинланган жазонинг самарадорлигига эришишга хизмат қилган;
шахсга нисбатан тайинланган ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жазонинг ўталмаганлиги муносабати билан уни бошқа турдаги оғирроқ жазо билан алмаштиришда инобатга олинадиган муддат жами бўлиб ўттиз кундан кўпроқ бўлганда йўқ қўйилиши лозимлигига оид таклифдан Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленумининг 2024-йил 16-декабрдаги “Ўзбекистон Республикаси Олий суди Пленуми ва Ўзбекистон Республикаси Олий хўжалик суди Пленумининг айрим қарорларига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш тўғрисида”ги 39-сон қарорининг ИИИ бўлим ўн учинчи бандини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий судининг 2025-йил 21-февралдаги №01-30-13-сон далолатномаси). Ушбу таклифнинг қабул қилиниши ахлоқ тузатиш ишлари тариқасидаги жазо қанча муддатга тайинланганидан қатъи назар жазонинг ўталмаганлиги муносабати билан уни бошқа турдаги оғирроқ жазо билан алмаштиришда инобатга олинадиган муддат жами бўлиб ўттиз кун эканлигини белгилаш орқали жазодан бўйин товлаш муддатининг аниқлаштирилишига хизмат қилганОзодликдан маҳрум қилиш билан боғлиқ бўлмаган муқобил жазо тайинлашнинг ўзига хос