Жабборова Зарнигор Махмуджон қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисолик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Инглиз ва ўзбек тилларида интервю жанрининг турли медиадискурслардаги чоғиштирма тадқиқи”, 10.00.13 – Қиёсий ва чоғиштирма тилшунослик (филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/Fil4845.
Илмий раҳбар: Сатимова Дилафруз Нумонжоновна, филология фанлари доктори (DSc), профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат чет тиллари институти. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Андижон давлат чет тиллари институти, DSc.03/2025.27.12.Fil.32.02. 
Расмий оппонентлар: Шахобиддинова Шоҳида Хошимовна, филология фанлари доктори, профессор; Ахмедова Меҳринигор Баходировна, филология фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Жиззах давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади инглиз ва ўзбек тилларидаги турли медиадискурслар (радио, телевидение, видеоподкаст, ЁуТубе, газета, журнал ва блог)даги интервю жанрининг лингвистик хусусиятларини чоғиштирма очиб беришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
интервю жанри замонавий тилшунослик, хусусан, медиалингвистика доирасида ахборот берувчи публицистик жанр сифатида илмий жиҳатдан тавсифланиб, унинг генезиси ва шаклланиш босқичлари, жанр ва дискурс ўртасидаги фарқли жиҳатлар, лингвистик мақоми, икки марказли коммуникатив тузилиши ҳамда таснифий белгилари қиёсий жиҳатдан аниқланган, шунингдек, умумлаштирилган илмий қарашлар асосида интервю жанрига муаллифлик таърифи таклиф этилган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги босма, аудио ҳамда аудиовизуал интервюлар илк бор ягона қиёслаш мезонлари асосида структур-композицион, мултимодал ва коммуникатив-прагматик жиҳатдан тизимлаштирилиб, радио, газета, журнал, блог, телевидение, видеоподкаст ҳамда ЁуТубе медиадискурсларида намоён бўладиган мултимодал хусусиятларни умумлаштирувчи ИМДМ — Интервю мултимодал дискурс модели ишлаб чиқилган; интервю жанрининг диалогик нутқдаги структур-семантик хусусиятлари инглиз ва ўзбек тиллари материаллари асосида аниқланиб, саволлар коммуникатив-прагматик мезонга кўра очиқ, ёпиқ ва риторик, структур-синтактик мезонга кўра эса содда ва қўшма турларга ажратилган; респондент жавоблари структур-ҳажмий, мазмуний-прагматик, баҳоловчи-эмоционал ҳамда услубий-регистр мезонлари асосида қисқа, кенгайтирилган, эҳтиёткорона, билвосита, эмоционал, нейтрал, баҳоловчи, тасдиқловчи ёки инкор этувчи, изоҳловчи, расмий, норасмий ва образли турларга таснифланиб, уларнинг структур-семантик ҳамда коммуникатив-прагматик хусусиятлари асосланган;
чоғиштирилаётган тиллардаги интервю матнларида қўлланилган касбий-соҳавий, баҳоловчи-экспрессив, нейтрал ҳамда социолингвистик лексик бирликларнинг функсионал-прагматик хусусиятлари, шунингдек, эпистемик субектив модалликнинг ишонч, эҳтимоллик, тахмин ва шубҳа кўринишларида ифодаланиш усуллари тизимлаштирилган; интервюнинг сиёсий, ижтимоий, маданий, маърифий, илмий, спорт, маиший ва иқтисодий йўналишлардан иборат саккизта тематик турининг коммуникатив-прагматик хусусиятлари илмий жиҳатдан далилланган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги интервю дискурсида интервюер ва респондент нутқида намоён бўладиган интенсификация воситалари лексик, синтактик ҳамда прагматик даражалар бўйича таснифланган; интервю саволларида қўлланиладиган тўққизта асосий манипулятив стратегия ва респондент жавобларида кузатиладиган ўн бешта функсионал манипулятив стратегиянинг коммуникатив-прагматик хусусиятлари илмий жиҳатдан исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Инглиз ва оъзбек тилларида электрон расмий хатларнинг қиёсий тадқиқи бўйича ишлаб чиқилган услубий ва амалий таклифлар асосида:
интервю жанри замонавий тилшунослик, хусусан, медиалингвистика доирасида ахборот берувчи публицистик жанр сифатида илмий жиҳатдан тавсифланиб, унинг генезиси ва шаклланиш босқичлари, жанр ва дискурс ўртасидаги фарқли жиҳатлар, лингвистик мақоми, икки марказли коммуникатив тузилиши ҳамда таснифий белгилари қиёсий жиҳатдан аниқланган, шунингдек, умумлаштирилган илмий қарашлар асосида интервю жанрига муаллифлик таърифи таклиф этилишига оид илмий натижалар ҳамда диссертация материалларидан 2022–2024-йилларда Япония академик алмашинув хизмати ҳузуридаги ИРCИ томонидан молиялаштирилган АПC2C/10-сонли “Сустаинабле Cоллеcтион оф Ресеарч Дата фор тҳе Протеcтион оф Интангибле Cултурал Ҳеритаге: Фоcус он Cентрал Асиа анд Смалл Исланд Девелопинг Статес (2022–2024 Фисcал Еар)” номли халқаро лойиҳада фойдаланилди (“Умрбоқий мерос” Ўзбекистон маданияти ва санъат тарғибот марказининг 2026-йил 26-июндаги МА01/01-103-сон маълумотномаси). Натижада, интервю жанрининг генезиси, структуравий хусусиятлари ва медиалингвистик жиҳатлари тизимли равишда аниқланиб, жанрнинг консептуал таърифи ишлаб чиқилди ҳамда интервю матнларини замонавий тилшунослик ва публисистика доирасида таҳлил қилиш ва ўқитиш жараёнига жорий этиш учун илмий-методологик асос яратилган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги босма, аудио ҳамда аудиовизуал интервюлар илк бор ягона қиёслаш мезонлари асосида структур-композицион, мултимодал ва коммуникатив-прагматик жиҳатдан тизимлаштирилиб, радио, газета, журнал, блог, телевидение, видеоподкаст ҳамда ЁуТубе медиадискурсларида намоён бўладиган мултимодал хусусиятларни умумлаштирувчи ИМДМ — Интервю мултимодал дискурс модели ишлаб чиқилган; интервю жанрининг диалогик нутқдаги структур-семантик хусусиятлари инглиз ва ўзбек тиллари материаллари асосида аниқланиб, саволлар коммуникатив-прагматик ҳамда структур-синтактик мезонлар, респондент жавоблари эса структур-ҳажмий, мазмуний-прагматик, баҳоловчи-эмоционал ва услубий-регистр мезонлар асосида таснифланган; уларнинг структур-семантик ва коммуникатив-прагматик хусусиятларига оид диссертация натижалари ва материалларидан Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетида 2022–2024-йилларда амалга оширилган ИЛ-402104209 – “Ахборот-қидирув тизимлари (Гоогле, Яндех, Гоогле транслате) учун автоматик ишлов бериш воситаси – ўзбек тилининг морфолексикони ва морфологик анализатори дастурий воситасини яратиш” мавзусидаги инновацион амалий лойиҳада фойдаланилган (Тошкент давлат ўзбек тили ва адабиёти университетининг 2026-йил 26-июндаги 01-4-1607-сон маълумотномаси). Натижада, интервю медиадискурсининг хусусиятларини дискурсив жиҳатдан аниқлаш, тизимлаштириш ва автоматик ишлов бериш воситаларида қўллаш учун илмий-методологик асос яратилган;
чоғиштирилаётган тиллардаги интервю матнларида қўлланилган касбий-соҳавий, баҳоловчи-экспрессив, нейтрал ҳамда социолингвистик лексик бирликларнинг функсионал-прагматик хусусиятлари, шунингдек, эпистемик субектив модалликнинг ишонч, эҳтимоллик, тахмин ва шубҳа кўринишларида ифодаланиш усуллари тизимлаштирилган; интервюнинг сиёсий, ижтимоий, маданий, маърифий, илмий, спорт, маиший ва иқтисодий йўналишлардан иборат саккизта тематик турининг коммуникатив-прагматик хусусиятларига оид илмий-назарий қарашлардан Ғарбий Хитой (Чунцин) илмий-тадқиқот институти фаолиятида фойдаланилган (Ғарбий Хитой (Чунцин) илмий-тадқиқот институтининг 2026-йил 20-апрелдаги маълумотномаси). Натижада, диссертацияда илгари сурилган назарий хулосалар ҳамда амалий тавсиялар лойиҳанинг илмий-методик жиҳатдан бойитилишига хизмат қилган;
инглиз ва ўзбек тилларидаги интервю дискурсида интервюер ва респондент нутқида намоён бўладиган интенсификация воситалари лексик, синтактик ҳамда прагматик даражалар бўйича таснифланган; интервю саволларида қўлланиладиган тўққизта асосий манипулятив стратегия ва респондент жавобларида кузатиладиган ўн бешта функсионал манипулятив стратегиянинг коммуникатив-прагматик хусусиятларига оид маълумотлар ва янгиликлардан  Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси “Ўзбекистон-24” ижодий бирлашмаси “Ўзбекистон” телерадиоканали томонидан тайёрланган “Таълим ва тараққиёт”,  “Адабий жараён”, “Ўзбекистон ёшлари” номли радиоешиттиришлар ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телерадиокомпаниясининг 2026-йил 27-июндаги Ўз/РВ-05-09-547-сон маълумотномаси). Натижада мазкур радиоешиттиришлар ссенарийси илмий-назарий ҳамда амалий жиҳатдан бойитилиб, кўрсатувларнинг ижтимоий-маърифий аҳамияти сезиларли даражада ортган.