Низамиддинов Камолиддиннинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Сурхондарё вилояти шароитида саноатбоп узум навларининг касалликлари ва уларга қарши кураш чоралари”, 06.01.09 –Ўсимликларни ҳимоя қилиш (қишлоқ хўжалиги фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2026.1 PhD/Qx1925.
Илмий раҳбар: Зупаров Миракбар Абзалович, биология фанлари номзоди, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат муҳандислик ва агротехнологиялар университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Пахта селекцияси, уруғчилиги ва етиштириш агротехнологиялари илмий-тадқиқот институти, DSc.08/2025.27.12.Qх.01.01.
Расмий оппонентлар: Ҳайтбаева Нодира Сейтжановна, қишлоқ хўжалиги фанлари доктори, катта илмий ходим; Хўжаев Отабек Темирович, қишлоқ хўжалиги фанлари номзоди, катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Сурхондарё вилояти шароитида саноатбоп узум навларида касаллик қўзғатувчи замбуруғларни тур таркибини ва касалликларни тарқалиши, ривожланиши, келтирадиган зарарини ўрганиш ҳамда уларга қарши кураш чораларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор Сурхондарё вилоятидаги саноатбоп узум навлари етиштирадиган токзорларнинг фитосанитар назоратини амалга ошириш туфайли 4 та филум, 2 та кенжа филум, 7 та синф, 4 та кенжа синф, 12 та тартиб, 16 та оила, 19 та туркум, 24 та турга мансуб замбуруғ турлари ва 21 та касалликлар аниқланган;
саноатбоп навлар билан банд бўлган токзорларда учраган замбуруғлар қўзғатадиган касалликларни доминат, асосий ва иккинчи даражали гуруҳларга ажратилган;
узумнинг саноатбоп навлари экилган токзорларда замбуруғлар қўзатадиган оидиум ва антракноз  касалликларини тарқалиши (31,9-67,4%), ривожланиши (10,2-23,1%) ва зарари (14,6-24,8%) ўрганилган;
саноатбоп навларидан ташкил топган токзорларда оидиум ва антракноз касалликларига қарши агротехник тадбирлар билан бирга кимёвий фунгицидларни комплекс равишда қўллашнинг самарадорлиги асосланган;
оидиум ва антракноз  касалликларига нисбатан саноатбоп ток навларини чидамлилиги ўрганилган;
токзорларда саноатбоп навларнинг оидиум ва антракноз  касалликларига қарши амалга оширилган кураш чораларини биологик (88,4-86,2%) ва иқтисодий самарадорлиги аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Сурхондарё вилояти шароитида саноатбоп узум навларининг касалликлари ва уларга қарши кураш чоралари бўйича олиб борилган тадқиқотлар натижалари асосида:
“Сурхондарё вилояти шароитида саноатбоп узум навларининг касалликлари ва уларга қарши кураш чоралари” бўйича тавсиянома ишлаб чиқилган ва тасдиқланган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий маркази 2026-йил 6-май 05/04-04-407-сон маълумотномаси). Натижада, ушбу тавсиянома талабалар ва тадқиқотчилар, деҳқон ва фермерлар учун илмий-услубий қўлланма сифатида хизмат қилган; 
Сурхондарё вилоятини “Чашма” ф/х нинг 19,0 га, “Султон шарбати” МЧЖ нинг 86,37 га, “Нуриддин Термизий” ф/х нинг 4,0 га, “Шерали Намуна” ф/х нинг 3,0 га, “Сурхон Ўрикзори” ф/х нинг 19,5 га, “Бориев Ходжа Бадалович” ф/х нинг 61,1 га далаларида жами 192,97 га майдонга жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий маркази 2026-йил 6-май 05/04-04-407-сон маълумотномаси). Натижада, саноатбоп узум навларида 29,3-30,0% қўшимча ҳосил олишга эришилган;
оидиум касаллигига қарши Фалькон 46% эм.к. фунгицидини айрим агротехник тадбирлар билан биргаликда комплекс равишда касалликларга қарши қўллаш тадбири ишлаб чиқилган ва “Уз агро лидер” МЧЖ нинг 48,0 га жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий маркази 2026-йил 6-май 05/04-04-407-сон маълумотномаси). Натижада, бетон устунларнинг икки ёнидан тўрт қатор сим тортиш + Фалькон фунгицидининг 0,3 л/га сарф меъёрдаги вариантда энг юқори натижа аниқланган. Бунда, биологик самарадорликни 97,1% бўлишига эришилган. Хусусан, назоратга нисбатан 78,6 ц/га ҳосил сақлаб қолинган. Жумладан ҳосилдорлик 346,9 ц/га, соф фойда 78150000 сўм/га, назоратга нисбатан иқтисодий самарадорлик 16075000 сўмни, рентабеллик эса 125,9 % юқори бўлган;
антракноз касаллигига қарши Проксанил 45% сус.к. фунгицидини айрим агротехник тадбирлар билан биргаликда комплекс равишда касалликларга қарши қўллаш тадбири ишлаб чиқилган ва “Шудрингли тонг” ф/х нинг 32,9 га майдонида жорий этилган (Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий маркази 2026-йил 6-май 05/04-04-407-сон маълумотномаси). Натижада, бетон устунларнинг икки ёнидан параллел кетган тўрт қатор сим тортиш + Проксанил 45% сус.к. фунгицидининг 2,5 л/га сарф меъёрда қўлланилган вариантда энг юқори натижа аниқланган бўлиб, назоратга нисбатан 81,4 ц/га ҳосил сақлаб қолинган ва биологик самарадолик 97,5% га етган. Жумладан ҳосилдорлик 352,9 ц/га, соф фойда 79400000 сўм/га тенг бўлиб, назоратга нисбатан иқтисодий самарадорлик 16525000 сўм/га, рентабеллик даражаси 126,3% юқори бўлган.