Тўхтабоев Иброҳимжон Турғуновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Пўлат қотишмасини печдан ташқари ишлов бериш орқали сифатли қуйма олиш технологиясини такомиллаштириш”, 05.02.01 – “Машинасозликда материалшунослик. Қуймачилик. Металларга термик ва босим остида ишлов бериш. Қора, рангли ва ноёб металлар металлургияси” ихтисослиги.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/Т5918
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат техника университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат техника университети хузуридаги ДСc.03/2025.27.12.Т.02.04 рақамли Илмий Кенгаш.
Илмий раҳбар: Саидмахамадов Носир Мўйсиналиевич, техника фанлари доктори (DSc), доцент.
Расмий оппонентлар: Норхуджаев Файзулла Рамазонович, техника фанлари доктори, профессор; Якубов Лазизҳон Эргашҳонович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент;
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади 20Л маркали пўлатига печдан ташқари ҳолатда модификаторлар билан ишлов бериш орқали айланмайдиган тормоз тутқич деталини қуйиб олиш технологиясини ишлаб чиқиш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
20Л маркали пўлатни олиш жараёнида флюслар, ферроқотишмалар, модификаторларни эриш ҳароратини инобатга олган ҳолда суюқлантириш таҳлил ишлаб чиқилган;
индуксион печида 20Л маркали пўлатни олиш учун шихта материалларини ўлчами ҳамда кимёвий таркибини таҳлил қилиниб, суюқлантириш асосида ресурстежамкорлик таъминланган;
суюқ металл таркибидаги асосий боғланган кислород оксидларида термодинамик мустаҳкамликнинг температура бўйича фарқ қилиши аниқланган;
ковшдаги суюқ металлнинг ҳароратини инобатга олган ҳолда турли хил миқдорда модификаторлар билан ишлов бериш усуллари ишлаб чиқилган.
суюқ металлга печдан ташқари модификаторлар билан ишлов бериш орқали майда донли микроструктурага эга бўлган қуймалар олишга эришилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Пўлат қотишмасини печдан ташқари ишлов бериш орқали сифатли қуйма олиш технологиясини такомиллаштириш бўйича олиб борилган тадқиқотлар асосида:
20Л маркали пўлатни олиш учун шихта материалларини ўлчами ҳамда кимёвий таркибини таҳлил қилиш асосида суюқлантириш технологияси “Андижон юк вагонларини қуриш ва таъмирлаш заводи” АЖ га жорий қилинган (АЮВҚТЗ АЖнинг 01.04.2026 даги жорий этиш маълумотномаси). Жорий қилиш натижасида шихта материалларининг куйиши 2÷3 % га камайган;
ковшдаги суюқ металлнинг ҳароратини инобатга олган ҳолда турли хил миқдорда модификаторлар билан ишлов бериш усуллари “Андижон юк вагонларини қуриш ва таъмирлаш заводи” АЖ га жорий қилинган (АЮВҚТЗ АЖнинг 01.04.2026 даги жорий этиш маълумотномаси). Жорий қилиш натижасида олинаётган қуйма маҳсулотнинг қаттиқлиги 1,5÷2,0 % га ортган;
суюқ металлга печдан ташқари модификаторлар билан ишлов бериш орқали майда донли микроструктурага эга бўлган қуймалар олиш технологияси “Андижон юк вагонларини қуриш ва таъмирлаш заводи” АЖ га жорий қилинган (АЮВҚТЗ АЖнинг 01.04.2026 даги жорий этиш маълумотномаси). Жорий қилиш натижасида деталнинг ишлаш муддати 4÷5 % га ортган.