Ғайбуллаев Муродилла Нематхоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Кам легирланган пўлатларни индуксион печида суюқлантириш орқали сифатли қуймалар олиш технологиясини ишлаб чиқиш”, 05.02.01 – “Машинасозликда материалшунослик. Қуймачилик. Металларга термик ва босим остида ишлов бериш. Қора, рангли ва ноёб металлар металлургияси” ихтисослиги.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Т5913.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат техника университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат техника университети хузуридаги DSc.03/2025.27.12.Т.02.04 рақамли Илмий Кенгаш.
Илмий раҳбар: Саидмахамадов Носир Мўйсиналиевич, техника фанлари доктори (DSc), доцент.
Расмий оппонентлар: Тилабов Боходир Қурбонович, техника фанлари доктори, профессор; Алланазаров Акмал Абдулхақович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Кам легирланган пўлатларни электр печидасуюқлантириш жараёнида легирловчи ва қайта оксидловчи элементлар билан суюқ металлга ишлов бериш технологиясини ишлаб чиқиш..
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
печга юкланадиган шихта материалларини ўлчамини оптимал танлаш асосида суюқлантириш вақти ҳамда қотишма таркибидаги элементларни куйиш миқдорини камайтириш усуллари аниқланган;
индуксион печида 20ГФЛ пўлатини суюқлантириш жараёнида легирловчи элемент сифатида феррованнадий элементини киритиш асосида феррит ва перлит фазаларини майда дисперс донлар ҳосил бўлишини таъминланган;
суюқ металлга печ ичида легирловчи элементлар билан ишлов бериш орқали карбидлар ҳосил бўлиши таъминланиб, қотишманинг қаттиқлигини оширишга эришилган;
суюқ металлга печдан ташқари ҳолатда икки босқичда қайта оксидловчи элементлар билан ишлов бериш асосида қотишма таркибидаги газли ғоваклар ва нометалл қўшимчаларни камайтиришга эришилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Пўлат қотишмасини печда ва печдан ташқари ҳолатда ишлов бериш орқали сифатли қуйма олиш технологиясини такомиллаштириш бўйича олиб борилган тадқиқотлар асосида:
печга юкланадиган шихта материалларини ўлчамини оптимал танлаш асосида суюқлантириш вақти ҳамда қотишма таркибидаги элементларни куйиш миқдорини камайтириш технологияси “Андижон юк вагонларини қуриш ва таъмирлаш заводи” АЖ га жорий қилинган (АЮВҚТЗ АЖнинг 01.04.2026 даги жорий этиш маълумотномаси). Жорий қилиш натижасида шихта материалларининг куйиши 3÷4 % га камайган;
суюқ металлга печ ичида легирловчи элементларни киритиш асосида қотишманинг мустаҳкамлигини карбидлар ҳосил бўлиш ҳисобига яхшилаш технологияси “Андижон юк вагонларини қуриш ва таъмирлаш заводи” АЖ га жорий қилинган (АЮВҚТЗ АЖнинг 01.04.2026 даги жорий этиш маълумотномаси). Жорий қилиш натижасида олинаётган қуйма маҳсулотнинг ейилишбардошлилиги 2÷3 % га ортган;
суюқ металлга печдан ташқари ҳолатда икки босқичда қайта оксидловчи элементлар билан ишлов бериш асосида қотишма таркибидаги газли ғоваклар ва нометалл қўшимчаларни камайтириш технологияси “Андижон юк вагонларини қуриш ва таъмирлаш заводи” АЖ га жорий қилинган (АЮВҚТЗ АЖнинг 01.04.2026 даги жорий этиш маълумотномаси). Жорий қилиш натижасида деталнинг ишлаш муддати 1,5÷2,0 % га ортган