Закирова Дилноза Хабибуллаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Инсон папиллома вируси билан боғлиқ бачадон бўйни касалликларида беморларни бошқариш тактикасини такомиллаштириш.”, 14.00.01 – Акушерлик ва гинекология (тиббиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақами: B2025.2.PhD/Tib5734.
Илмий рахбар: Гафурова Феруза Ахраровна, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи,  ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.01.05.
Расмий оппонентлар: Каттаходжаева Махмуда Хамдамовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Алиева Дилфуза Абдуллаевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат тиббиёт университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ИПВ билан боғлиқ бачадон бўйни CIN I ва CIN II бўлган аёлларни даволаш ва назорат қилиш тактикасини такомиллаштириш мақсадида прогностик маркёрлар ролини ўрганишдан иборат.
II.    Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
инсон папиллома вируси билан боғлиқ бачадон бўйни интраэпителиал неоплазиясининг (CIN I ва CIN II) енгил ва ўрта даражали шаклларида апоптоз жараёнида иштирок этувчи каспаза-1, каспаза-3 ва каспаза-9 ферментларининг экспрессия даражаси аниқланганлиги исботланган;
каспаза-1, каспаза-3 ва каспаза-9 кўрсаткичларининг ўзгариши бачадон бўйни эпителийсида патологик жараён оғирлик даражасига боғлиқ ҳолда фарқланиши исботланган;
каспаза-1, каспаза-3 ва каспаза-9 кўрсаткичларини CIN I ва CIN II ни дифференциал диагностика қилиш ҳамда касаллик ривожланишини башорат қилишда биомаркер сифатида қўллаш мумкинлиги исботланган;
Аллоферон асосидаги вирусга қарши терапияни қўллаш натижасида апоптоз жараёни фаоллашиши ва каспаза кўрсаткичларининг нормаллашиши орқали даволаш самарадорлиги ошиши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
ИПВ билан боғлиқ бачадон бўйни интраэпителиал дисплазияси бўлган аёлларда диагностик ва даволаш тактикаси аниқланди, натижада гинекологик ёрдам кўрсатишнинг оқилона ва юқори малакали тизими оптималлаштирилди.
биринчи илмий янгилик: : Инсон папиллома вируси билан боғлиқ бачадон бўйни интраэпителиал неоплазиясининг (CIN I ва CIN II) енгил ва ўрта даражали шаклларида апоптоз жараёнида иштирок этувчи каспаза-1, каспаза-3 ва каспаза-9 ферментларининг экспрессия даражаси аниқланганлиги исботланганлиги Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази  Илмий кенгаши томонидан 2025 йил 25 июндаги 52-сон  билан тасдиқланган “Лечебно-диагностический алгоритм ведения женщин с папилломавирусной инфекцией” номли услубий тавсияномада акс эттирилган хамда Республика ихтисослаштирилган Она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг Андижон филиали 02.07.2025 йилдаги 21/1-сонли буйруғи билан ва Республика ихтисослаштирилган Она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг Фарғона филиали 04.07.2025 йилдаги 101-сонли буйруғлари билан амалиетга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги Илмий-техник кенгашининг 16.02.2026 йилдаги 03/12-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: Бачадон бўйни саратонининг олдини олишга ҳисса қўшадиган ИПВ билан боғлиқ бачадон бўйни интраепителиал дисплазияси ривожланишининг терапевтик ва диагностик тактикаси асосланган; Иқтисодий самарадорлиги: касаллик кечишининг оғирлигига қараб, асоратларнинг камайишига ва касалхонада қолиш зарурлигига олиб келади, уларнинг терапияси ҳар бир беморга ўртача 3430079 сўмни ташкил қилади, ИПВ билан боғлиқ бачадон бўйни интраэпителиал неоплазияси бўлган аёлларни даволашда дифференциал диагностик ёндашув шу маблағни тежашга олиб келган. Хулоса: Инсон папиллома вируси (ИПВ) билан боғлиқ бачадон бўйни интраэпителиал неоплазияси (CIN) бўлган аёлларнинг касаллик кечиш оғирлиги даражасига қараб ўз вақтида амалга оширилган дифференциал-диагностик юритиш тактикаси оғир ИПВ-ассоциялашган шикастланишлар ривожланиш хавфини ва беморларнинг стационарда бўлиш эҳтиёжини сезиларли даражада камайтирди. Бундан ташқари, ушбу ёндашув ҳар бир бемор ҳисобига 3430079 (уч миллион тўрт юз ўттиз минг етти тўққиз) сўм бюджет маблағини тежаш имконини берди.
иккинчи илмий янгилик: Каспаза-1, каспаза-3 ва каспаза-9 кўрсаткичларининг ўзгариши бачадон бўйни эпителийсида патологик жараён оғирлик даражасига боғлиқ ҳолда фарқланиши исботланганлиги Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази  Илмий кенгаши томонидан 2025 йил 25 июндаги 52-сон  билан тасдиқланган “Лечебно-диагностический алгоритм ведения женщин с папилломавирусной инфекцией” номли услубий тавсияномада акс эттирилган хамда Республика ихтисослаштирилган Она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг Андижон филиали 02.07.2025 йилдаги 21/1-сонли буйруғи билан ва Республика ихтисослаштирилган Она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг Фарғона филиали 04.07.2025 йилдаги 101-сонли буйруғлари билан амалиетга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги Илмий-техник кенгашининг 16.02.2026 йилдаги 03/12-сон хулосаси).
Ижтимоий самарадорлиги: Ҳужайра ичидаги патогенетик апоптоз механизмлари даражасини, хусусан caspase-3 ва caspase-9 иштирокидаги жараёнларни ИПВ билан боғлиқ енгил ва ўрта даражали бачадон бўйни эпителий шикастланишлари бўлган аёлларда ўрганиш натижалари цервикал интраэпителиал неоплазия (CIN) билан касалланган аёлларни юритиш тактикасига илмий асос бўлиб хизмат қилади. Ушбу ёндашув асоратлар ва номақбул натижалар хавфини минимал даражага туширишга қаратилган бўлиб, беморларнинг ҳолатини прогнозлаш ва индивидуал терапияни танлаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: Касалликнинг асоратли кечиши беморларни узоқ муддатли даволаниш ва стационарда бўлиб туриш заруратига, шунингдек, қўшимча дори воситалари, реабилитация ва даволаш тадбирларига сарфларнинг ортишига олиб келади. Натижада, ҳар бир бемор ҳисобига 2 670 954 (икки миллион олтмиш етти минг тўққиз юз эллик тўрт) сўм бюджет маблағи сарфланади. Хулоса: Апоптознинг эрта биомаркерларини қўллаш турли клиник оғирлик даражасига эга бўлган ИПВ билан боғлиқ бачадон бўйни шикастланишларини ўз вақтида аниқлаш имконини беради. Бундай ёндашув беморларда узоқ муддатли даволаниш ва стационарда бўлиш эҳтиёжини, шунингдек, қўшимча дори воситалари, реабилитация ва даволаш тадбирларига бўлган харажатларни камайтиришга хизмат қилди. Натижада, ҳар бир бемор ҳисобига 2670954 (икки миллион олтмиш етти минг тўққиз юз эллик тўрт) сўм бюджет маблағи тежалди.
учинчи илмий янгилик: Каспаза-1, каспаза-3 ва каспаза-9 кўрсаткичларини CIN I ва CIN II ни дифференциал диагностика қилиш ҳамда касаллик ривожланишини башорат қилишда биомаркер сифатида қўллаш мумкинлиги исботланганлиги Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази  Илмий кенгаши томонидан 2025 йил 25 июндаги 52-сон  билан тасдиқланган “Лечебно-диагностический алгоритм ведения женщин с папилломавирусной инфекцией” номли услубий тавсияномада акс эттирилган хамда Республика ихтисослаштирилган Она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг Андижон филиали 02.07.2025 йилдаги 21/1-сонли буйруғи билан ва Республика ихтисослаштирилган Она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг Фарғона филиали 04.07.2025 йилдаги 101-сонли буйруғлари билан амалиетга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги Илмий-техник кенгашининг 16.02.2026 йилдаги 03/12-сон хулосаси) Ижтимоий самарадорлиги: Caspase-3 ва caspase-9 кўрсаткичларининг диагностик ва прогностик аҳамиятини аниқлаш, инсон папиллома вируси билан боғлиқ енгил ва ўрта даражадаги бачадон бўйни эпителий шикастланишларида оғир диспластик ўзгаришлар ривожланиш хавфини минимал даражага тушириш имконини берди. Бу эса бачадон бўйни саратонининг олдини олиш ва аёллар репродуктив саломатлигини муҳофаза қилишда муҳим ижтимоий аҳамият касб этади. Иқтисодий самарадорлиги: бачадон бўйни эпителийининг енгил ва ўрта даражадаги ИПВ билан боғлиқ шикастланишларида caspase-3 ва caspase-9 кўрсаткичларини ўз вақтида аниқлаш беморларнинг стационарда бўлиш муддатини қисқартиришга ҳамда қўшимча дори воситалари, реабилитация ва даволаш тадбирларига сарфланадиган харажатларни камайтиришга хизмат қилди. Натижада, ҳар бир бемор ҳисобига 2670954 (икки миллион олтмиш етти минг тўққиз юз эллик тўрт) сўм бюджет маблағи тежалди. Хулоса: Инсон папиллома вируси билан боғлиқ енгил ва ўрта даражадаги бачадон бўйни эпителий шикастланишлари ривожланиши ва кечиши давомида caspase-3 ва caspase-9 кўрсаткичларининг диагностик ва прогностик аҳамиятини аниқлаш натижасида беморларнинг стационарда бўлиш муддати қисқарди, қўшимча дори воситалари, реабилитация ва даволаш тадбирларига бўлган харажатлар камайди ҳамда бир нафар бемор ҳисобига 2670954 сўм бюджет маблағи тежалди.
тўртинчи илмий янгилик: Аллоферон асосидаги вирусга қарши терапияни қўллаш натижасида апоптоз жараёни фаоллашиши ва каспаза кўрсаткичларининг нормаллашиши орқали даволаш самарадорлиги ошиши исботланганлиги Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази  Илмий кенгаши томонидан 2025 йил 25 июндаги 52-сон  билан тасдиқланган “Лечебно-диагностический алгоритм ведения женщин с папилломавирусной инфекцией” номли услубий тавсияномада акс эттирилган хамда Республика ихтисослаштирилган Она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг Андижон филиали 02.07.2025 йилдаги 21/1-сонли буйруғи билан ва Республика ихтисослаштирилган Она ва бола саломатлиги илмий-амалий тиббиёт марказининг Фарғона филиали 04.07.2025 йилдаги 101-сонли буйруғлари билан амалиетга жорий этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги Илмий-техник кенгашининг 16.02.2026 йилдаги 03/12-сон хулосаси) Ижтимоий самарадорлиги: Таклиф этилган даволаш-диагностик алгоритм, ИПВ билан боғлиқ бачадон бўйнининг енгил ва ўрта даражали диспластик шикастланишлари бўлган аёлларни юритишда индивидуал ёндашувни таъминлайди. Ушбу алгоритмда асосий роль — эрта биомаркерларнинг аниқланишидан ташқари, кольпоскопия ва ИПВ типини аниқлаш орқали CIN оғирлик даражасини баҳолашга берилади. Бу эса терапевтик тактика ва умумий даволаш тамойилларини белгилашда муҳим аҳамият касб этади; Иқтисодий самарадорлик: Ишлаб чиқилган даволаш-диагностик алгоритмнинг амалиётга жорий этилиши беморларнинг стационарда бўлиш муддатини ҳамда реабилитация тадбирларига бўлган эҳтиёжни қисқартирди. Натижада, ўртача ҳар бир бемор ҳисобига 6101033 (олти миллион юз бир минг ўттиз уч) сўм бюджет маблағи тежалди. Хулоса: Инсон папиллома вируси билан боғлиқ енгил ва ўрта даражали бачадон бўйни эпителий дисплазияси бўлган аёлларни юритиш учун ишлаб чиқилган терапевтик ва диагностик тактика амалиётда ўз самарадорлигини кўрсатди ва ҳар бир бемор ҳисобига 6101033 сўм бюджет маблағларини тежаш имконини берди.

Yangiliklarga obuna bo‘lish