Бекбосинов Айдос Куралбаевичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғиноми): “Теоретико-методологические основы совершенствования управления инновационной деятельностью на промышленных предприятиях в условиях экологизации”, 08.00.13 – Менежмент.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:
лмий маслаҳатчи: Нуримбетов Равшан Ибрагимович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент архитектура-қурилиш университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат транспорт университети, DSc.10/2025.27.12.I.01.09
Расмий оппонентлар: Турсунходжаев Марат Лутфуллаевич иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Рахимова Дилфуза Нигматовна иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Қосимова Фотима Тулқуновна иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент Давлат Техника Университети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади экологиялаштириш шароитида саноат корхоналарининг инновацион фаолиятини бошқаришни такомиллаштириш бўйича илмий таклиф ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
услубий ёндашувга кўра, "иқтисодиётни экологиялаштириш шароитида саноат корхоналарининг инновацион фаолиятини бошқариш" тушунчасининг иқтисодий мазмуни стратегик, ресурс, жараён ва институционал ўлчовларда бошқарув жараёнини тартибга солувчи интегратив назарий асосни асослаш орқали такомиллаштирилган бўлиб, унинг доирасида инновацион фаолият барча инновацион фаолият субектларининг синергетик ўзаро таъсирининг уч контурли тизими сифатида такомиллаштирилади;
саноат корхоналарининг инновацион фаолиятини бошқаришнинг консептуал модели интеграциялашган эко-инновацион КПИ ва мувозанатли кўрсаткичлар тизими асосида инновацион фаолият натижаларини барқарор ривожланишнинг ўлчанадиган натижаларига айлантиришни таъминлайдиган еттита функсионал блок ва ЭСГ компонентини ўз ичига олган бошқарув тузилмаси кўринишида такомиллаштирилган;
саноат корхоналарининг экологик таснифини шакллантириш методологияси иқтисодий, технологик, ташкилий-бошқарув, экологик ва институционал омиллар гуруҳини қамраб олувчи кўп омилли модел асосида корхоналарни таъсир даражаси, технологик етуклиги ва тармоқда қўллаш шакллари бўйича муаллифлик таснифи орқали такомиллаштирилган;
бошқарув қарорларини қабул қилишда транзакция ва трансформация харажатларини камайтиришни таъминловчи муқобил моделларни қиёсий баҳолаш механизми асосида саноат корхоналарида инновацион фаолиятни бошқаришнинг оптимал моделини танлаш ва баҳолашнинг кўп мезонли алгоритми такомиллаштирилган;
эко-инновацияларни бошқаришнинг ташкилий-иқтисодий механизмларининг инновацион фаоллик ва ишлаб чиқаришнинг экологик барқарорлигига таъсирини баҳолаш асосида Қорақалпоғистон Республикаси қурилиш саноати корхоналарини 2035-йилгача эко-инновацион ривожлантиришнинг прогноз кўрсаткичлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Иқтисодиётни экологиклаштириш шароитида саноат корхоналарининг инновацион фаолиятини бошқаришни такомиллаштириш асосида қуйидаги натижаларга эришилди:
"Иқтисодиётни экологиялаштириш шароитида саноат корхоналарининг инновацион фаолиятини бошқариш" тушунчасининг иқтисодий мазмунини стратегик, ресурс, жараён ва институционал ўлчовларда бошқарув жараёнини тартибга солувчи интегратив назарий асосни асослаш орқали такомиллаштириш бўйича назарий ва услубий ишланмалардан олий таълим муассасалари учун тавсия этилган "Махсус фанларни ўқитиш методикаси" дарслигини тайёрлашда фойдаланилган (Тошкент давлат транспорт университети ректорининг 2026-йил 8-июндаги 169-У-сонли буйруғи билан нашрга тавсия этилган). Мазкур таклифнинг жорий этилиши инновацияларни бошқаришда мавжуд ёндашувларнинг фрагментарлигини бартараф этиш, инновацион тизимнинг барча элементларининг синергетик ўзаро таъсирини таъминлаш ва иқтисодиётни экологизациялаш шароитида қабул қилинаётган бошқарув қарорларининг асосланганлигини оширишга хизмат қилган;
саноат корхоналарининг инновацион фаолиятини бошқаришнинг консептуал моделини интеграциялашган эко-инновацион КПИ ва мувозанатли кўрсаткичлар тизими асосида инновацион фаолият натижаларини барқарор ривожланишнинг ўлчанадиган натижаларига айлантиришни таъминлайдиган, еттита функсионал блок ва ЭСГ компонентини ўз ичига олган бошқарув тузилмаси шаклида такомиллаштириш таклифи Қорақалпоғистон Республикаси Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси амалиётига жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг 2026-йил 30-апрелдаги 01/18-5-54-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг жорий этилиши натижасида барқарор ривожланиш тамойилларини декларатив ҳолатлардан ўлчанадиган бошқарув натижаларига трансформация қилиш таъминланган, шунингдек, экологизация шароитида инновацион фаолиятни стратегик режалаштириш самарадорлиги оширилган;
саноат корхоналарининг экологик таснифини шакллантириш методологиясини иқтисодий, технологик, ташкилий-бошқарув, экологик ва институционал омиллар гуруҳларини қамраб олувчи кўп омилли модел асосида корхоналарни таъсир даражаси, технологик етуклиги ва тармоқда қўллаш шакллари бўйича муаллифлик таснифи орқали такомиллаштириш таклифи Қорақалпоғистон Республикаси Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси амалиётига жорий этилган (Қорақалпоғистон Республикаси Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг 2026-йил 30-апрелдаги 01/18-5-54-сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши саноатни ривожлантириш дастурларининг асосланганлигини ошириш, шунингдек, инновацион ечимларни иқтисодий, технологик, экологик ва институционал омиллар гуруҳлари бўйича тизимлаштириш имконини берган;
бошқарув қарорларини қабул қилишда транзакция ва трансформация харажатларини камайтиришни таъминлайдиган муқобил моделларни қиёсий баҳолаш механизми асосида саноат корхоналарида инновацион фаолиятни бошқаришнинг оптимал моделини танлаш ва баҳолашнинг кўп мезонли алгоритмини такомиллаштириш таклифи Қорақалпоғистон Республикаси Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси томонидан ҳудудий саноатни инновацион ривожлантириш соҳасида бошқарув қарорларини асослашда фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг 2026-йил 30-апрелдаги 01/18-5-54-сон маълумотномаси). Мазкур таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида ноаниқлик шароитида транзаксион ва трансформация харажатларини камайтириш таъминланган ҳамда саноат корхоналарининг инновацион фаолиятини бошқаришнинг оптимал моделларини танлашнинг илмий асосланганлиги оширилган;
эко-инновацияларни бошқаришнинг ташкилий-иқтисодий механизмларининг ишлаб чиқаришнинг инновацион фаоллиги ва экологик барқарорлигига таъсирини баҳолаш асосида Қорақалпоғистон Республикаси қурилиш саноати корхоналарини 2035-йилгача эко-инновацион ривожлантиришнинг ишлаб чиқилган прогноз кўрсаткичлари Қорақалпоғистон Республикаси Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси томонидан эко-инновацияларни бошқаришнинг ташкилий-иқтисодий механизмларининг ишлаб чиқаришнинг инновацион фаоллиги ва экологик барқарорлигига таъсирини миқдорий баҳолаш учун фойдаланилган (Қорақалпоғистон Республикаси Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитасининг 2026-йил 30-апрелдаги 01/18-5-54-сон маълумотномаси). Ушбу таклифнинг амалиётга жорий этилиши саноат корхоналари фаолиятининг иқтисодий самарадорлиги ва экологик барқарорлиги ўртасидаги мувозанатни таъминлаш имкониятини яратган.