Мехриддинов Мухриддин Қаҳрамон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Болаларда деструктив пневмония ўпка-плеврал шакли морфологик хусусиятлари ва хирургик даволашни мукаммаллаштириш” 14.00.02- Морфология ва 14.00.35 – Болалар хирургияси (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.1.PhD/Tib2379.
Илмий раҳбар: Тешаев Шухрат Жумаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор;
Раупов Фарход Сайидович, тиббиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Абу Али ибн Сино номидаги Бухоро давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.05.01.
Етакчи ташкилот: Хўжа Аҳмад Яссавий номидаги халқаро қозоқ турк университети (Қозоғистон Республикаси).
II. Тадқиқотнинг мақсади: тажриба ҳайвонларида ўпка паренхимаси яллиғланиш жараёни патоморфологик хусусиятларини аниқлаш асосида ўпка бактериал деструктив пневмонияси ўпка - плеврал шакли билан касалланган бемор болаларни даволашни такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги.
илк бор оқ зотсиз каламушларида ўпка бактериал деструктив пневмонияси экспериментал чақирилиб, яллиғланиш жараёни гистоморфологик ва иммуногистокимёвий кўрсаткичлари динамикада ўрганилган, ҳамда анъанавий антибактериал терапиянинг ўпкадаги яллиғланиш жараёни динамикасига таъсири морфологик, морфометрик ва иммуногистокимёвий кўрсаткичлар орқали исботланган; 
илк бор оқ зотсиз каламушларида чақирилган деструктив пневмонияси анъанавий, антибактериал даволаш фонида қора седана мойининг таъсирини гистоморфологик, морфометрик ҳамда иммуногистокимёвий хусусиятлари динамикаси натижалари аниқланган; 
ўпка бактериал деструктив пневмонияси мавжуд болаларни даволашда қора седана мойи қўллаш  натижасида тана ҳарорати мўтадиллашуви, ҳансираш камайиши, жароҳат битиш тезлигининг ошиши, карт кунларининг қисқариши каби клиник ва ўпка юзаси, илдизи, инфилтрация интенсивлиги, плеврал бўшлиқдаги суюқлик миқдори, медиастинум ҳолати ҳамда ўпка юзасидаги инфилтрация ўчоғининг бартараф этилиши каби рентгенологик белгилар анъанавий даво қўлланилган гуруҳ беморларига нисбатан самаралироқ кечиши исботланган; 
илк бор экспериментал деструктив пневмонияси чақирилган оқ каламушларнинг ўпка тўқимасидаги морфологик, иммуногистокимёвий ва морфометрик ўзгаришлар кўрсаткичлари - ўткир яллиғланиш, деструкция, иммун ва регенератив реакция ва деструктив пневмонияси клиник кўрсаткичлари – интоксикация белгилари намоён бўлиши, плевра бўшлиғининг тозаланиши, рентгенологик белгиларнинг мусбат конвергенцияси ўртасидаги корреляцион боғлиқлик аниқланиб, беморларни даволашда амалий тавсиялар ишлаб чиқилган..
IV. Тадқиқот натижаларини жорий қилиниши:
Болаларда деструктив пневмония ўпка-плеврал шакли морфологик хусусиятлари ва хирургик даволашни мукаммаллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор 1 ойлик бўлган каламушларда экспериментал деструктив пневмония чақирилди. Улар ўпкасидаги патологик ўзгаришлар динамикаси морфологик, морфометрик, гистологик, гистохимик ва иммуногистохимик ўрганилди. Илмий янгиликнинг аҳамияти: олинган натижалар асосида даволаш стратегияларини ва асоратлар профилактикасини такомиллаштириш бўйича таклифлар ишлаб чиқилди. Мазкур таклифлар юқоридаги услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилиб, клиник амалиётга жорий этилди. Бухоро давлат тиббиёт институти Эксперт комиссиясининг 28 март 2025 йил №25-m/060-сон маълумотномаси. Натижалар Республика Шошилинч Тез Тиббий Ёрдам Илмий Маркази Бухоро филиали (буйруқ №233, 30 июн 2025 й.), Самарқанд вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт марказлари (буйруқ №76-u§1, 29 апрел 2025 й.) амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: деструктив пневмониядаги гистоморфологик ўзгаришлар динамикасини аниқлаш беморларда касаллик оғир кечиши ва асоратлар олдини олишга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: касалликни эрта ташхислаш ва профилактика чораларини кўриш ҳар бир бемор учун ўртача 9 млн 355 минг сўм, 34 нафар бемор учун ўртача 317 млн 900 минг тежаш имконини берди. Хулоса: ушбу янгилик амалиётга жорий этилиши натижасида соғлиқни сақлаш тизимида харажатларни сезиларли қисқартириш имконияти яратилди.
иккинчи илмий янгилик: каламушларда экспериментал деструктив пневмонияси антибактериал терапия берилиб, гистоморфологик, ўзгаришлар динамикасида ўпкада деструктив - йирингли яллиғланиш, пролифератив ва регенератив жараёнлари ўзаро биргаликда кечиши, ўпка фибросклерозига олиб келиши аниқланди. Илмий янгиликнинг аҳамияти: Экспериментал деструктив пневмония моделида антибактериал терапия фонидаги патоморфологик ўзгаришлар динамикасининг аниқланиши, ўпкада деструктив-йирингли яллиғланиш, пролифератив ва регенератив жараёнларнинг бир вақтда кечиши ҳамда бу жараёнларнинг ўпка фибросклерозига олиб келиши исботланди. Бухоро давлат тиббиёт институти Эксперт комиссиясининг 28 март 2025 йил №25-m/060-сон маълумотномаси. Натижалар Республика Шошилинч Тез Тиббий Ёрдам Илмий Маркази Бухоро филиали (буйруқ №233, 30 июн 2025 й.), Самарқанд вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт марказлари (буйруқ №76-u§1, 29 апрел 2025 й.) амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги:: деструктив пневмония ва анъанавий даволашни моделлаштириш ўпка фибросклерози ривожланиши хавфи юқори эканлиги аниқланди, уни олдини олиш, ҳаёт сифатининг яхшиланишига, келажакда асоратлар ривожланиш хавфини камайтиришга ҳам олиб келади; Иқтисодий самарадорлиги: асоратлар ривожланиш хавфини камайиши беморларни мурожаати ва асоратлар давоси сарф-харажатларини ҳар бир беморга 4 млн 820 минг сўмга камайтиради. Хулоса: асоратлар ривожланиш хавфи камайтирилди, ҳар бир беморга 4 млн 820 минг сўмга бюджет ва бюджетдан ташқари маблағлардан иқтисод қилинди. 
учинчи илмий янгилик: ўпка бактериал деструктив пневмонияси мавжуд болаларни даволашда қора седана мойи қўллаш натижасида тана ҳарорати мўтадиллашуви, ҳансираш камайиши, жароҳат битиш тезлигининг ошиши, карт кунларининг қисқариши каби клиник ва ўпка юзаси, илдизи, инфилтрация интенсивлиги, плеврал бўшлиқдаги суюқлик миқдори, медиастинум ҳолати ҳамда ўпка юзасидаги инфилтрация ўчоғининг бартараф этилиши каби рентгенологик белгилар анъанавий даво қўлланилган гуруҳ беморларига нисбатан самаралироқ кечиши исботланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: деструктив пневмониянинг анъанавий даволаш схемасига седана мойини қўллашнинг патоморфологик асослари исботланди. Тадқиқот натижалари седана мойи қўлланилганда тўқималардаги яллиғланиш жараёнида пролиферация ва регенерация жараёнлари устунлик қилишини кўрсатди. Бухоро давлат тиббиёт институти Эксперт комиссиясининг 28 март 2025 йил №25-m/060-сон маълумотномаси. Натижалар Республика Шошилинч Тез Тиббий Ёрдам Илмий Маркази Бухоро филиали (буйруқ №233, 30 июн 2025 й.), Самарқанд вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт марказлари (буйруқ №76-u§1, 29 апрел 2025 й.) амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: ўпкада яллиғланишнинг олдинроқ бартараф этилиши даволаш самарадорлигини ошишига сабаб бўлди. Иқтисодий самарадорлиги:ҳар бир бемор учун 830 минг сўм, 34 та бемор учун 28 млн 220 минг сўм тежалди. Хулоса: даволаш фонида седана мойи қўлланиши фармокотерапия самарадорлигини оширди. 
тўртинчи илмий янгилик: илк бор экспериментал деструктив пневмонияси чақирилган оқ каламушларнинг ўпка тўқимасидаги морфологик, иммуногистокимёвий ва морфометрик ўзгаришлар кўрсаткичлари - ўткир яллиғланиш, деструкция, иммун ва регенератив реакция ва деструктив пневмонияси клиник кўрсаткичлари – интоксикация белгилари намоён бўлиши, плевра бўшлиғининг тозаланиши, рентгенологик белгиларнинг мусбат конвергенцияси ўртасидаги корреляцион боғлиқлик аниқланиб, беморларни даволашда амалий тавсиялар ишлаб чиқилган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: деструктив пневмониянинг ўпка-плеврал шакли билан касалланган болаларда анъанавий даволаш фонида седана мойини қўллашнинг юқори клиник самарадорлиги илмий ва амалий жиҳатдан исботланди. Қиёсий таҳлил седана мойи қўлланилган гуруҳда клиник натижаларнинг яхшиланганини кўрсатди. Бухоро давлат тиббиёт институти Эксперт комиссиясининг 28 март 2025 йил №25-m/060-сон маълумотномаси. Натижалар Республика Шошилинч Тез Тиббий Ёрдам Илмий Маркази Бухоро филиали (буйруқ №233, 30 июн 2025 й.), Самарқанд вилоят болалар кўп тармоқли тиббиёт марказлари (буйруқ №76-u§1, 29 апрел 2025 й.) амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: даволаш самарадорлигини ошиши, асоратларни олдиндан башорат қилиш имкони пайдо бўлди. Иқтисодий самарадорлиги: ҳар бир беморга ўртача 9 млн 355 минг сўм, 20 бемор учун 180 млн 710 минг сўм тежалди. Хулоса: анъанавий даволаш фонида седана мойи қўлланишига асосланган услубий тавсия клиник амалиётга жорий этилди.
Олинган натижалар юзасидан Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг илмий-тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга татбиқ этиши бўйича 2025 йил 17 июлдаги 22/04 сон ягона хулосаси олинган.