Туйчиев Собир Абдусодиковичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри: “Француз ва ўзбек тилларида АКТ терминларининг структур-семантик ва функсионал хусусиятлари”, 10.00.13 – Қиёсий ва чоғиштирма тилшунослик (филология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Fil6870.
Илмий раҳбар: Насиров Абдурахим Абдимуталипович, филология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети, DSc.03/2026.31.01.Fil.45.01.
Расмий оппонентлар: Ахмедов Ойбек Сапорбаевич, филология фанлари доктори, профессор; Бобоев Улаш Неъматович, филология фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Абдулла Қодирий номидаги Жиззах давлат педагогика университети 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.    Тадқиқотнинг мақсади француз ва ўзбек тилларидаги ахборот-коммуникация технологиялари (АКТ) терминларининг структуравий, семантик ва функсионал хусусиятлари, уларнинг шаклланиши, ўзлашуви ва  терминологик механизмларни аниқлаш, шунингдек, икки тил терминологик тизимларига хос ўхшаш ва фарқли жиҳатларни илмий жиҳатдан ёритишдан иборат.
III.    Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат: 
француз ва ўзбек тилларидаги АКТ терминларининг структуравий, морфологик ва этимологик таҳлил асосида уларнинг халқаро ва миллий контекстдаги функсионал хусусиятларига қаратилган композицион, деривацион, англицизм ва онтологик-семантик бирликлар орқали семантик ва стилистик изчиллиги ҳамда  фонетик-график ва морфологик мослашув, халқаро стандартлар ва миллий лексик интеграция асосида  қўлланилиши асосланган;
АКТ терминларининг функсионал хусусиятлари (илмий-техник, таълимий, касбий ва оммавий ахборот воситалари дискурсида қўлланиши) ҳамда уларнинг лексикографик ифодаланиши (изоҳли, терминологик ва икки тилли луғатлардаги акс этиши) комплекс ёндашув асосида терминларнинг қўлланиш частотаси, стандартлашув даражаси ва таржима эквивалентлиги муносабатларини асослаш орқали очиб берилган;
чоғиштирма таҳлил асосида француз тилидаги норматив терминология модели (институционал стандартлаштириш, расмий тасдиқлаш ва терминларнинг назорат комиссияси фаолияти) билан ўзбек тилидаги мослашувчан терминлар амалиёти (вариантлилик, таржима орқали шаклланиш, реал нутқда фаол қўлланиш) ўртасидаги фарқларни аниқлаш орқали АКТ терминларининг семантик ривожланиши ва терминологик жараёнлар изчил таҳлил орқали технологик тушунчаларнинг тил орқали консептуаллашуви механизмлари илмий далилланган;
француз АКТ терминларини флектив тузилма, морфологик деривация ва композицион модел асосида семантик торайиш, кенгайиш ва метафорик номлаш механизмлари орқали шаклланиши ўзбек терминларининг эса агглутинатив структура, фонетик-график мослашув, калкалаш ва аффиксация орқали ҳосил бўлиши терминларни халқаро лексикага интеграция ва миллийлаштириш жараёнларини асослаш орқали исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Француз ва ўзбек тилларида акт терминларининг структур-семантик ва функсионал хусусиятларини қиёсий ўрганиш доирасида олиб борилган илмий-амалий изланишлар бўйича олинган илмий натижалар ва амалий таклифлар асосида:
француз ва ўзбек тилларидаги АКТ терминларининг структуравий, морфологик ва этимологик таҳлили асосида уларнинг халқаро ва миллий контекстдаги функсионал хусусиятларига қаратилган композицион, деривацион, англицизм ва онтологик-семантик бирликлар орқали семантик ва стилистик изчиллиги ҳамда  фонетик-график ва морфологик мослашув, халқаро стандартлар ва миллий лексик интеграция асосида  қўлланилиши асосланганлигига доир тадқиқот натижаларидан Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетида давлат илмий-техника дастурлари доирасида 2023-2025 йилларда бажарилган ИЛ-27-4722022413-сонли “Қиёсий адабиётшунослик” фанининг “Компаративистика” электрон платформасини яратиш мавзусидаги инновацион лойиҳаси доирасида фойдаланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2026-йил 7-майдаги 11-25/313-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳа доирасида яратилган дарслик, ўқув қўлланмалар ва ўзбекча-инглизча луғат мазмунан бойишига эришилган;
АКТ терминларининг функсионал хусусиятлари (илмий-техник, таълимий, касбий ва оммавий ахборот воситалари дискурсида қўлланиши) ҳамда уларнинг лексикографик ифодаланиши (изоҳли, терминологик ва икки тилли луғатларда акс этиши) комплекс ёндашув асосида терминларнинг қўлланиш частотаси, стандартлашув даражаси ва таржима эквивалентлиги муносабатларини асослаш орқали очиб берилганлигига оид тадқиқот хулосаларидан Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети АҚШнинг Ўзбекистондаги элчихонаси билан ҳамкорликда 2022-2024 йилларга мўлжалланган СУЗ80021ГР3106-сонли “Тҳе Энглиш Аccесс Миcросcоларшип Програм” “Ўзбекистонда олий ва ўрта махсус тизими жараёнларини модернизациялаш ва компютер саводхонлигини ошириш” мақсадида ушбу лойиҳа доирасида фойдаланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2026-йил 19-майдаги 11-25/348-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳа доирасида яратилган дарслик, ўқув қўлланмалар ва ўзбекча-инглизча луғат мазмунан бойишига эришилган;
чоғиштирма таҳлил асосида француз тилидаги норматив терминология модели (институционал стандартлаштириш, расмий тасдиқлаш ва терминларнинг назорат комиссияси фаолияти) билан ўзбек тилидаги мослашувчан терминлар амалиёти (вариантлилик, таржима орқали шаклланиш, реал нутқда фаол қўлланиш) ўртасидаги фарқларни аниқлаш орқали АКТ терминларининг семантик ривожланиши ва терминологик жараёнлар изчил таҳлил орқали технологик тушунчаларнинг тил орқали консептуаллашуви механизмлари илмий далилланганлигига оид тадқиқот хулосаларидан 2023–2026 йилларда Европа Иттифоқининг Эрасмус+ дастури ИCМ, КА-107 – Интернатионал Cредит Мобилитй бетwеен Эуропеан Унион анд Узбекистан ҲЕИс тҳроугҳ стафф анд студент мобилитй эхчанге лойиҳаси доирасида амалга оширилган лойиҳа бўйича тилшунослик бўлимида фойдаланилган (Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университетининг 2026-йил 2-июндаги 06-06-1/2826-сон маълумотномаси). Натижада лойиҳа доирасида тайёрланган материаллар ва адабиётларнинг мазмунан бойишига эришилган.
француз АКТ терминларини флектив тузилма, морфологик деривация ва композицион модел асосида семантик торайиш, кенгайиш ва метафорик номлаш механизмлари орқали шаклланиши ўзбек терминларининг эса агглутинатив структура, фонетик-график мослашув, калкалаш ва аффиксация орқали ҳосил бўлиши терминларни халқаро лексикага интеграция ва миллийлаштириш жараёнларини асослаш орқали исботланганлигига доир тадқиқот натижаларидан Самарқанд давлат чет тиллар институтида Олий таʼлим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2022-йил 12-декабрдаги 2/24-4/7-690-сонли хатига асосан 2022-2024-йилларда амалга оширилган ва Тошкент шаҳридаги АҚШ элчихонаси ҳамда АҚШ давлат департаменти томонидан молиялаштирилган СУЗ80020ГР0039-рақамли “Энглиш Аccесс Миcросчоларшип Програм” лойиҳаси доирасида халқаро лойиҳани  амалга оширишда ва  оʻқув жараёнида татбиқ қилишда фойдаланилган.