Шералиев Икромжон иброхимовичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Ғалтакли миқдорлагични минерал ўғитларни солишга мослаштириш ва унинг параметрларини асослаш (сабзавотчилик мисолида)”, 05.07.01–Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.2.PhD/Т4735
Илмий раҳбарнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Турдалиев Вохиджон Махсудович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат техника университети, PhD. 03/2025.27.12. Т .15.06
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони:
Рустамов Рахматали Муродович, техника фанлари доктори, профессор; Толибаев Алписбай Ержанбаевич, техника фанлари доктори, катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот номи: Андижон қишлоқ хўжалиги ва агротехнологиялар институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: сабзавотчиликда ресурстежамкорликни таъминлаш учун ғалтакли миқдорлагични минерал ўғитларни солишга мослаштириш ва унинг параметрларини асослашдан иборат.
III. Диссертация тадқиқотининг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
миқдорлагич ғалтаги бир марта тўлиқ айланганда тушиши мумкин бўлган ўғит миқдорини аниқлаш имконини берадиган аналитик ифода ғалтак ишчи қисмининг минерал узунлиги ва фаол қатлам қалинлини инобатга олган ҳолда ишлаб чиқилган;
таянч-юритмали ғилдирак ва миқдорлагич ғалтаги орасидаги узатишлар нисбатини аниқлаш имконини берадиган аналитик ифода ишчи орган параметр(нов кенглиги, эни ва сони, тўлиш коеффициенти)лари ва технологик катталик(машинанинг қамров кенглиги, ўғит солиш сони, меъёри ва ўғит зичлиги)ларга боғлиқ равишда ишлаб чиқилган;
ўғитлаш машинасининг умумий тортишга қаршилик кучини аниқлаш имконини берадиган математик модел машина массасини ўзгариши ва ишчи органлар таъсирида тупроқ деформацияланишидан ҳосил бўладиган қаршилик кучларини инобатга олган ҳолда ишлаб чиқилган;
ғалтак узунлиги, айланишлар сони ва машинанинг ҳаракат тезлигининг оптимал қийматлари унга қўйилган агротехник талабларни сифатли бажарилишини таъминлаш шартидан келиб чиққан ҳолда, тажрибаларни математик режалаштириш усулида аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларнинг жорий қилиниши. Ғалтакли миқдорлагични минерал ўғтларни солишга мослаштириш ва унинг параметрларини асослаш (сабзавотчилик мисолида) мавзусида олиб борилган тадқиқотлар бўйича олинган илмий натижалар асосида:
сабзавотчиликда қўлланиладиган ўғитлаш машинасининг саноат нусхасини ишлаб чиқиш ва тайёрлаш учун лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари (дастлабки талаблар ва техник топшириқ) «Умурхаким» МЧЖда лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 27-августдаги 05/04-04–486–сон маълумотномаси). Натижада, асосланган параметрларга эга энергия-ресурстежамкор сабзавотчилик сеялкаси билан умумий миқдорлагичга эга бўлган ўғитлаш машинасининг саноат нусхасини ишлаб чиқариш имконияти яратилган;
сабзавотчилик сеялкаси билан умумий миқдорлагичга эга бўлган ўғитлаш машинаси Наманган вилоятининг Поп ва Чуст туманларидаги фермер хўжаликларида жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 27-августдаги 05/04-04–486–сон маълумотномаси). Натижада, сабзавотчилик сеялкаси билан умумий миқдорлагичга эга бўлган ўғитлаш машинаси қўлланганда мавжуд машиналарга нисбатан 1 гектар майдонга сарфланадиган эксплуатацион харажатлар 10,5 фоизга, меҳнат сарфи 10 фоизга камайтиришга эришилган.