Сафаров Жасур Темировичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Спондилолистез билан оғриган беморларда ўтказилган транспедикуляр фиксациядан кейинги асоратларни башорат қилишнинг иммунологик жиҳатлари ва уларнинг олдини олиш йўллари” 14.00.36 – Аллергология ва иммунология (тиббиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Tib6130.
Илмий раҳбар: Хамдамов Бахтиёр Зарифович, тиббиёт фанлари доктори (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти, DSc.05/2025.27.12.Tib.26.01.
Расмий оппонентлар: Суяров Акрам Амиркулович тиббиёт фанлари доктори, профессор; Аскаров Тохир Аскарович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: спондилолистез билан оғриган беморларда ўтказилган транспедикуляр фиксациядан кейинги асоратларни башорат қилишнинг иммунологик жиҳатлари ва уларнинг олдини олиш йўлларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
илк бор спондилолистезли беморларда операциядан олдинги даврда Т-ҳужайравий иммунитет (CD3+ ва CD4+ нинг пасайиши, CD4+/CD8+ нинг камайиши) етишмовчилиги сабабли туғма иммунитетнинг компенсатор фаоллашуви (CD16+/56+, NLR, ИЛИ нинг ортиши) хамда IgA миқдорининг кескин ортиши юзага келиши  аниқланган; 
илк бор спондилолистезли беморларда умуртқанинг транспедикуляр фиксациясидан сўнг ҳужайравий иммунитет фаолиятининг етишмовчилиги чуқурлашуви фонида гуморал иммунитетда яллиғланишга хос цитокинлар (IL-6, TNF-α, IL-1β) ва металлопротеиназаларнинг (ММП-9) миқдорининг кескин ортиши сабабли жарроҳлик травмаси ва имплантация билан боғлиқ тизимли иммун-яллиғланиш жараёни кучайиши исботланган;
илк бор умуртқанинг транспедикуляр фиксацияси операциясидан кейинги кечишнинг инфекцияли асоратида CD4+ хужайраларининг кескин камайиши, IL-6, TNF-α, ММП-9, CD16+/56+ нинг юқори миқдори ва NLR и IgA миқдорларининг ортиши асептик холатга нисбатан ишонарли яққол намоён бўлиши протеолитик агрессия кучайишига сабаб бўлиши исботланган;
спондилолистезли пациентларда умуртқанинг транспедикуляр фиксацияси операциясидан кейин бешта иммунологик маркёрлар (CD4⁺, IL-6, ММП-9, CD16⁺/56⁺ ва NLR) интеграциясига асосланган кўп омилли логистик моделининг юқори самарадорлиги (AUC=0,873; сезгирлик - 81,3%; спецификлик - 84,7%) сабабли унинг асоратланган кечишини башоратлаш имконини бериши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши. Спондилолистез билан оғриган беморларда ўтказилган транспедикуляр фиксациядан кейинги асоратларни башорат қилишнинг иммунологик жиҳатлари ва уларнинг олдини олиш йўлларини аниқлаш бўйича олинган илмий натижалари асосида:
биринчи илмий янгилиги: илк бор спондилолистезли беморларда операциядан олдинги даврда Т-ҳужайравий иммунитет (CD3+ ва CD4+ нинг пасайиши, CD4+/CD8+ нинг камайиши) етишмовчилиги сабабли туғма иммунитетнинг компенсатор фаоллашуви (CD16+/56+, NLR, ИЛИ нинг ортиши) хамда IgA миқдорининг кескин ортиши юзага келиши  аниқланганлиги бўйича «Спондилолистезли беморларда умуртқаларни транспедикуляр фиксациядан кейин асоратларни башоратлаш ва иммунопрофилактика қилиш усуллари» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгашининг 2025 йил 26 июндаги №25-м/192-сонли хулосаси). Мазкур таклиф Бухоро вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 18.08.2025 йилдаги  №179-сонли, Қашқадарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича  11.09.2025 йилдаги  №168ICh -сонли,  Навоий вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 29.08.2025 йилдаги №93-сонли буйруқлари билан клиник амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 05 мартдаги №04/47-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши спондилолистез бўлган беморларни ташхислаш, умуртқаларни транспедикуляр фиксация қилиш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, иммунномодулловчи даволаш билан асоратлар ва рецидивлар холатини камайтириш хамда хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади;  иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро, Қашқадарё ва Навоий вилоятлари кўп тармоқли тиббиёт марказлари амалий фаолиятларига жорий этилишида спондилолистезли беморларда умуртқаларни транспедикуляр фиксациядан кейин асоратларни башоратлаш ва иммунопрофилактика қилиш усулларини қўллаш хар бир беморга нисбатан сарфланган маблағнинг қисқартириш хисобига 1300000 сўм иқтисодий самарадорликка эришишга имкон яратади; хулоса: спондилолистезли беморларда операциядан олдинги даврда Т-ҳужайравий иммунитет (CD3+ ва CD4+ нинг пасайиши, CD4+/CD8+ нинг камайиши) етишмовчилиги сабабли туғма иммунитетнинг компенсатор фаоллашуви (CD16+/56+, NLR, ИЛИ нинг ортиши) хамда IgA миқдорининг кескин ортиши юзага келиши асосланган;
иккинчи илмий янгилиги: илк бор спондилолистезли беморларда умуртқанинг транспедикуляр фиксациясидан сўнг ҳужайравий иммунитет фаолиятининг етишмовчилиги чуқурлашуви фонида гуморал иммунитетда яллиғланишга хос цитокинлар (IL-6, TNF-α, IL-1β) ва металлопротеиназаларнинг (ММП-9) миқдорининг кескин ортиши сабабли жарроҳлик травмаси ва имплантация билан боғлиқ тизимли иммун-яллиғланиш жараёни кучайиши исботланганлиги бўйича «Спондилолистезли беморларда умуртқаларни транспедикуляр фиксациядан кейин асоратларни башоратлаш ва иммунопрофилактика қилиш усуллари» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгашининг 2025 йил 26 июндаги №25-м/192-сонли хулосаси). Мазкур таклиф Бухоро вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 18.08.2025 йилдаги  №179-сонли, Қашқадарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича  11.09.2025 йилдаги  №168ICh -сонли,  Навоий вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 29.08.2025 йилдаги №93-сонли буйруқлари билан клиник амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 05 мартдаги №04/47-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши спондилолистез бўлган беморларни ташхислаш, умуртқаларни транспедикуляр фиксация қилиш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, иммунномодулловчи даволаш билан асоратлар ва рецидивлар холатини камайтириш хамда хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади;  иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро, Қашқадарё ва Навоий вилоятлари кўп тармоқли тиббиёт марказлари амалий фаолиятларига жорий этилишида спондилолистезли беморларда умуртқаларни транспедикуляр фиксациядан кейин асоратларни башоратлаш ва иммунопрофилактика қилиш усулларини қўллаш хар бир беморга нисбатан сарфланган маблағнинг қисқартириш хисобига 1300000 сўм иқтисодий самарадорликка эришишга имкон яратади; хулоса: спондилолистезли беморларда умуртқанинг транспедикуляр фиксациясидан сўнг ҳужайравий иммунитет фаолиятининг етишмовчилиги чуқурлашуви фонида гуморал иммунитетда яллиғланишга хос цитокинлар (IL-6, TNF-α, IL-1β) ва металлопротеиназаларнинг (ММП-9) миқдорининг кескин ортиши сабабли жарроҳлик травмаси ва имплантация билан боғлиқ тизимли иммун-яллиғланиш жараёни кучайиши асосланган;
учинчи илмий янгилиги: илк бор умуртқанинг транспедикуляр фиксацияси операциясидан кейинги кечишнинг инфекцияли асоратида CD4+ хужайраларининг кескин камайиши, IL-6, TNF-α, ММП-9, CD16+/56+ нинг юқори миқдори ва NLR и IgA миқдорларининг ортиши асептик холатга нисбатан ишонарли яққол намоён бўлиши протеолитик агрессия кучайишига сабаб бўлиши исботланганлиги бўйича «Спондилолистезли беморларда умуртқаларни транспедикуляр фиксациядан кейин асоратларни башоратлаш ва иммунопрофилактика қилиш усуллари» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгашининг 2025 йил 26 июндаги №25-м/192-сонли хулосаси). Мазкур таклиф Бухоро вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 18.08.2025 йилдаги  №179-сонли, Қашқадарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича  11.09.2025 йилдаги  №168ICh -сонли,  Навоий вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 29.08.2025 йилдаги №93-сонли буйруқлари билан клиник амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 05 мартдаги №04/47-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши спондилолистез бўлган беморларни ташхислаш, умуртқаларни транспедикуляр фиксация қилиш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, иммунномодулловчи даволаш билан асоратлар ва рецидивлар холатини камайтириш хамда хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади;  иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро, Қашқадарё ва Навоий вилоятлари кўп тармоқли тиббиёт марказлари амалий фаолиятларига жорий этилишида спондилолистезли беморларда умуртқаларни транспедикуляр фиксациядан кейин асоратларни башоратлаш ва иммунопрофилактика қилиш усулларини қўллаш хар бир беморга нисбатан сарфланган маблағнинг қисқартириш хисобига 1300000 сўм иқтисодий самарадорликка эришишга имкон яратади; хулоса: умуртқанинг транспедикуляр фиксацияси операциясидан кейинги кечишнинг инфекцияли асоратида CD4+ хужайраларининг кескин камайиши, IL-6, TNF-α, ММП-9, CD16+/56+ нинг юқори миқдори ва NLR и IgA миқдорларининг ортиши асептик холатга нисбатан ишонарли яққол намоён бўлиши протеолитик агрессия кучайишига сабаб бўлиши асосланган;
тўртинчи илмий янгилиги: спондилолистезли пациентларда умуртқанинг транспедикуляр фиксацияси операциясидан кейин бешта иммунологик маркёрлар (CD4⁺, IL-6, ММП-9, CD16⁺/56⁺ ва NLR) интеграциясига асосланган кўп омилли логистик моделининг юқори самарадорлиги (AUC=0,873; сезгирлик - 81,3%; спецификлик - 84,7%) сабабли унинг асоратланган кечишини башоратлаш имконини бериши исботланганлиги бўйича «Спондилолистезли беморларда умуртқаларни транспедикуляр фиксациядан кейин асоратларни башоратлаш ва иммунопрофилактика қилиш усуллари» услубий тавсияномалари ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгашининг 2025 йил 26 июндаги №25-м/192-сонли хулосаси). Мазкур таклиф Бухоро вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 18.08.2025 йилдаги  №179-сонли, Қашқадарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича  11.09.2025 йилдаги  №168ICh -сонли,  Навоий вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 29.08.2025 йилдаги №93-сонли буйруқлари билан клиник амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 05 мартдаги №04/47-сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: илмий натижаларни клиник амалиётга жорий этилиши спондилолистез бўлган беморларни ташхислаш, умуртқаларни транспедикуляр фиксация қилиш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, иммунномодулловчи даволаш билан асоратлар ва рецидивлар холатини камайтириш хамда хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади;  иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро, Қашқадарё ва Навоий вилоятлари кўп тармоқли тиббиёт марказлари амалий фаолиятларига жорий этилишида спондилолистезли беморларда умуртқаларни транспедикуляр фиксациядан кейин асоратларни башоратлаш ва иммунопрофилактика қилиш усулларини қўллаш хар бир беморга нисбатан сарфланган маблағнинг қисқартириш хисобига 1300000 сўм иқтисодий самарадорликка эришишга имкон яратади; хулоса: беморларда  умуртқанинг транспедикуляр фиксацияси операциясидан кейин бешта иммунологик маркёрлар (CD4⁺, IL-6, ММП-9, CD16⁺/56⁺ ва NLR) интеграциясига асосланган кўп омилли логистик моделининг юқори самарадорлиги (AUC=0,873; сезгирлик - 81,3%; спецификлик - 84,7%) сабабли унинг асоратланган кечишини башоратлаш имконини бериши асосланган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish