Тошева Дилноза Рахматовнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Дори воситаларига мульти ва кенг резистент сил касаллигида иммуно-микробиологик кўрсаткичларнинг сабаб-оқибатли боғлиқликлари тавсифи” 14.00.36 – Аллергология ва иммунология ҳамда  03.00.04 – Микробиология ва вирусология (тиббиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.PhD/Tib3662.
Илмий раҳбар: Нуралиев Неккадам Абдуллаевич, тиббиёт фанлари доктори; Эргашев Вали Алимович, тиббиёт фанлари доктори, доцент. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти ҳузуридаги DSc.05/2025.27.12.Tib.26.01 рақамли кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Исмаилова Адолат Абдурахимовна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Абдухалилова Гулнора Кудратуллаевна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: силга қарши дори воситаларига мульти ва кенг резистент штаммлар чақирган сил касаллиги ташҳисланган беморларда иммуно-микробиологик кўрсаткичларнинг сабаб-оқибатли боғлиқликлари тавсифини келтиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
сил ташҳисланган беморлар қон зардобидаги IgA, IgM нинг миқдорий ўзгаришлари тенденцияси ва интенсивлиги бир хил бўлгани ҳолда, IgG да дори воситаларига мулти ва кенг резистент штаммлар чақирган силда дисбаланс аниқланганлиги унинг касаллик ташҳисотидаги қиймати юқори эканлиги аниқланган;
сил мавжуд беморлар қон зардобида яллиғланишга хос цитокинлар (IL-2, IL-8) миқдори 2,92-8,56 мартага ишонарли даражада ошиши баробарида унга қарши цитокинлар (IL-4, IL-10) миқдорий дисбаланси кузатилиши уларнинг яллиғланиш жараёни кечиши ва кучига бевосита таъсиридан дарак бериши исботланган; 
дори воситаларига мулти ва кенг резистент штаммлар чақирган силда яллиғланишга хос (IL-2, IL-8) ва унга қарши цитокинлар (IL-4, IL-10) кўпайиш интенсивлиги дори воситаларига чидамли штаммлар қўзғатган силда цитокинлар ошиш интенсивлигига нисбатан ишонарли даражада кўплиги нафақат резистент штаммлар чақирган касалликнинг кечиши, балки яллиғланиш кучига ҳам боғлиқлиги илк бор аниқланган;
балғамдан Mycobacterium tuberculosis ни ундиришнинг Xpert MTB/RIF Ultra усули бўйича олинган «ижобий бактериологик натижа» 82,86% ни ташкил этган, бу классик бактериологик усулда аниқланишга нисбатан 2,3 марта кўплиги аниқланган, иммуно-бактериологик параметрлар орасида сабаб-оқибатли боғлиқликлар борлиги илк бор исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши. Дори воситаларига мульти ва кенг резистент сил касаллигида иммуно-микробиологик кўрсаткичларнинг сабаб-оқибатли боғлиқликлари тавсифи бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилиги: сил ташхисланган беморларда қон зардобидаги IgA, IgM нинг миқдорий ўзгаришлари тенденцияси ва интенсивлиги бир хил бўлгани ҳолда, IgG да дори воситаларига мулти ва кенг резистент штаммлар чақирган силда дисбаланс аниқланганлиги унинг касаллик ташҳисотидаги қиймати юқори эканлиги аниқланганлиги бўйича «Кўп ва кенг дори воситаларига чидамли сил ташхисланган беморлар иммуно-гематологик кўрсаткичларини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2025- йил 24 январдаги №25-м/033 сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Навоий вилояти Фтизиатрия ва пульмонология маркази 18.03.2025 йил 35-сонли буйруқ ҳамда Бухоро вилояти Фтизиатрия ва пульмонология маркази 24.03.2025 йил 55-сон буйруқ асосида амалётга жорий қилинди (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 07 июлдаги 21/48-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: сил касалликлари ташҳисланган катта ёшли беморлар қон зардобида иммуноглобулинлар, цитокинлар аниқланиши, xpert MTB/RIF Ultra усули ёрдамида ижобий бактериологик натижалар фоизи оширилиши шу патология ташҳисотини оптималлаштириш билан бир қаторда унинг якуни истиқболини белгилаш имконини яратган; иқтисодий самарадорлиги: иқтисодий самарадорликка сил ташҳисланган беморларда ривожланиши мумкин бўлган асоратлар олдини олиш, даво кунларини камайтириш, бунинг учун сарфланадиган харажатларни қисқартириш орқали эришилган; хулоса: сил ташхисланган беморлар клиник-иммунологик ва бактериологик хусусиятларини ўрганиш касаллик ташҳисоти ва даволаш усулларини такомиллаштириш, касаллик кечишида прогностик маркёрларни ишлаб чиқиш касалликдан асоратланиш даражасини камайтириш имкониятининг яратилиши ҳисобига тадқиқотнинг ижтимоий аҳамиятига эришилган;
иккинчи илмий янгилиги: сил мавжуд беморлар қон зардобида яллиғланишга хос цитокинлар (IL-2, IL-8) миқдори 2,92-8,56 мартага ишонарли даражада ошиши баробарида унга қарши цитокинлар (IL-4, IL-10) миқдорий дисбаланси кузатилиши уларнинг яллиғланиш жараёни кечиши ва кучига бевосита таъсиридан дарак бериши исботланганлиги бўйича ишлаб чиқилганлиги бўйича «Кўп ва кенг дори воситаларига чидамли сил ташхисланган беморлар иммуно-гематологик кўрсаткичларини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2025- йил 24 январдаги №25-м/033 сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Навоий вилояти Фтизиатрия ва пульмонология маркази 18.03.2025 йил 35-сонли буйруқ ҳамда Бухоро вилояти Фтизиатрия ва пульмонология маркази 24.03.2025 йил 55-сон буйруқ асосида амалётга жорий қилинди (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 07 июлдаги 21/48-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: сил касалликлари ташҳисланган катта ёшли беморлар қон зардобида иммуноглобулинлар, цитокинлар аниқланиши, xpert MTB/RIF Ultra усули ёрдамида ижобий бактериологик натижалар фоизи оширилиши шу патология ташҳисотини оптималлаштириш билан бир қаторда унинг якуни истиқболини белгилаш имконини яратган; иқтисодий самарадорлиги: иқтисодий самарадорликка сил ташҳисланган беморларда ривожланиши мумкин бўлган асоратлар олдини олиш, даво кунларини камайтириш, бунинг учун сарфланадиган харажатларни қисқартириш орқали эришилган; хулоса: сил ташхисланган беморлар клиник-иммунологик ва бактериологик хусусиятларини ўрганиш касаллик ташҳисоти ва даволаш усулларини такомиллаштириш, касаллик кечишида прогностик маркёрларни ишлаб чиқиш касалликдан асоратланиш даражасини камайтириш имкониятининг яратилиши ҳисобига тадқиқотнинг ижтимоий аҳамиятига эришилган;
учинчи илмий янгилиги: дори воситаларига мулти ва кенг резистент штаммлар чақирган силда яллиғланишга хос (IL-2, IL-8) ва унга қарши цитокинлар (IL-4, IL-10) кўпайиш интенсивлиги дори воситаларига чидамли штаммлар қўзғатган силда цитокинлар ошиш интенсивлигига нисбатан ишонарли даражада кўплиги нафақат резистент штаммлар чақирган касалликнинг кечиши, балки яллиғланиш кучига ҳам боғлиқлиги илк бор аниқланганлиги бўйича «Кўп ва кенг дори воситаларига чидамли сил ташхисланган беморлар иммуно-гематологик кўрсаткичларини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2025- йил 24 январдаги №25-м/033 сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Навоий вилояти Фтизиатрия ва пульмонология маркази 18.03.2025 йил 35-сонли буйруқ ҳамда Бухоро вилояти Фтизиатрия ва пульмонология маркази 24.03.2025 йил 55-сон буйруқ асосида амалётга жорий қилинди (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 07 июлдаги 21/48-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: сил касалликлари ташҳисланган катта ёшли беморлар қон зардобида иммуноглобулинлар, цитокинлар аниқланиши, xpert MTB/RIF Ultra усули ёрдамида ижобий бактериологик натижалар фоизи оширилиши шу патология ташҳисотини оптималлаштириш билан бир қаторда унинг якуни истиқболини белгилаш имконини яратган; иқтисодий самарадорлиги: иқтисодий самарадорликка сил ташҳисланган беморларда ривожланиши мумкин бўлган асоратлар олдини олиш, даво кунларини камайтириш, бунинг учун сарфланадиган харажатларни қисқартириш орқали эришилган; хулоса: сил ташхисланган беморлар клиник-иммунологик ва бактериологик хусусиятларини ўрганиш касаллик ташҳисоти ва даволаш усулларини такомиллаштириш, касаллик кечишида прогностик маркёрларни ишлаб чиқиш касалликдан асоратланиш даражасини камайтириш имкониятининг яратилиши ҳисобига тадқиқотнинг ижтимоий аҳамиятига эришилган;
тўртинчи илмий янгилиги: балғамдан Mycobacterium tuberculosis ни ундиришнинг xpert MTB/RIF Ultra усули бўйича олинган «ижобий бактериологик натижа» 82,86% ни ташкил этган, бу классик бактериологик усулда аниқланишга нисбатан 2,3 марта кўплиги аниқланган, иммуно-бактериологик параметрлар орасида сабаб-оқибатли боғлиқликлар борлиги илк бор исботланганлиги бўйича «Кўп ва кенг дори воситаларига чидамли сил ташхисланган беморлар иммуно-гематологик кўрсаткичларини баҳолаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти экспертлар кенгашининг 2025- йил 24 январдаги №25-м/033 сонли хулосаси) билан тасдиқланган. Мазкур таклиф Навоий вилояти Фтизиатрия ва пульмонология маркази 18.03.2025 йил 35-сонли буйруқ ҳамда Бухоро вилояти Фтизиатрия ва пульмонология маркази 24.03.2025 йил 55-сон буйруқ асосида амалётга жорий қилинди (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 07 июлдаги 21/48-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: сил касалликлари ташҳисланган катта ёшли беморлар қон зардобида иммуноглобулинлар, цитокинлар аниқланиши, xpert MTB/RIF Ultra усули ёрдамида ижобий бактериологик натижалар фоизи оширилиши шу патология ташҳисотини оптималлаштириш билан бир қаторда унинг якуни истиқболини белгилаш имконини яратган; иқтисодий самарадорлиги: иқтисодий самарадорликка сил ташҳисланган беморларда ривожланиши мумкин бўлган асоратлар олдини олиш, даво кунларини камайтириш, бунинг учун сарфланадиган харажатларни қисқартириш орқали эришилган; хулоса: сил ташхисланган беморлар клиник-иммунологик ва бактериологик хусусиятларини ўрганиш касаллик ташҳисоти ва даволаш усулларини такомиллаштириш, касаллик кечишида прогностик маркёрларни ишлаб чиқиш касалликдан асоратланиш даражасини камайтириш имкониятининг яратилиши ҳисобига тадқиқотнинг ижтимоий аҳамиятига эришилган.