Латипова Шахла Бекдурдиевнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): «N- алкил (арил) цитизинлар ва қаҳрабо кислотасидан олинган композицияларнинг антидотхусусиятлари», 14.00.17 – Фармакология ва клиник фармакология (фармацевтика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйҳатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Far157.
Илмий раҳбар:Турсунходжаева Фируза Муратовна, биология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса: Ўсимлик моддалари кимёси институти. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса, ИК раками: Тошкент фармацевтика институти, DSc.06/2025.27.12.Far.23.01.
Расмий оппонентлар: Эргашева Мукаррам Журабаевна, биология фанлари доктори;  Аминов Салохиддин Джураевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат тиббиёт  институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: цитизиннинг N-алкил (арил) ҳосиласи ва қаҳрабо кислотасидан олинган композицияларнинг антидот хусусияти ва алкоголга қарши таъсирини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
N-алкил (арил) ҳосилалари ва қаҳрабо кислотасидан олинган  композицияларнинг ўткир заҳарлилиги  аниқланган (LD₅₀ 44,2 - 497 мг/кг), бу эса А.В. Стефанов таснифига мувофиқ III–IV токсиклик синфлари (ўртача заҳарли ва кам заҳарли моддалар) қаторига кириши исботланган;
илк бор тадқиқ этилган композицияларнинг антидот фаоллиги этанол билан чақирилган ўткир заҳарланиш ва экспериментал фармакологик анализаторлар ёрдамида чақирилган наркотик уйқу моделларида текширилиб, скрининг натижасида антидот таъсирга эга юқори фаолликни намоён қилган композициялар сифатида N-метилцитизин гидробромиди, N-бензилцитизин гидрохлориди ва N-(3-окси4-метокси-6-бромбензил) цитизин гидрохлориди сақлаган қаҳрабо кислотаси асосида яратилган композициялар ишлаб чиқилган; 
биринчи марта сурункали алкоголизм (руҳий (5 ой) ва жисмоний (8-10 ой) қарамлик) моделларида алкоголга қарам каламушларда этил спиртини истеъмол қилиш динамикасига скрининг натижасида аниқланган юқори фаолликни намоён қилган композицияларнинг самарали таъсири аниқланган; 
биокимёвий тажрибаларда ўрганилган композицияларнинг дофаминергик тизимга таъсир қилишини, алкоголдан воз кечиш пайтида организмдаги дофамин даражасини тиклашини, алкогольдегидрогеназа ва алдегиддегидрогеназа ферментларининг фаоллигига рағбатлантирувчи таъсир кўрсатиши орқали организмдан спиртни тез парчаланиб чиқиб кетиши ва шу билан воз кечиш аломатларини енгиллаштиришини исботлади.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. N-Алкил(арил) цитизинлар ва қаҳрабо кислотасидан олинган  композицияларнинг антидот хусусиятларини аниқлаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
«Сурункали алкоголизмни даволаш учун восита»га Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлигининг ихтирога патенти олинган (№IAP 8081, 30.05.2025 й.). Натижада, сурункали алкоголизмга қарши фаолликга эга бўлган янги дори воситасини яратишга имкон берган;
«Антитоксик таъсирга эга восита»га Ўзбекистон Республикаси Интеллектуал мулк агентлигининг ихтирога патенти олинган (№IAP 7867, 12.11.2024 й.). Натижада, ўткир алкоголли интоксикацияда қўлланиладиган дори воситаларнинг ассортиментини кенгайтиришга имкон берган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish