Кароматова Фазолат Абдиқаххоровнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “COVID-19  билан касалланган оналардан туғилган чақалоқлардаги чўзилувчан сариқликда интерферон ҳолатининг хусусиятлари” 14.00.36 – Аллергология ва иммунология  (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.2.PhD/Tib2950.
Илмий раҳбар: Саъдуллоева Ирода Курбоновна,  тиббиёт фанлари доктори; доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат тиббёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти, DSc.02/30.12.2019.Tib.50.01.
Расмий оппонентлар: Рахмонқулова Зухра Жандаровна, тиббиёт фанлари доктори (DSc), профессор; Холматова Барно Турдихаджаевна, тиббиёт фанлари доктори (DSc),  профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқлардаги чўзилувчан сариқликда интерферон ҳолати хусусиятларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда узоқ давом этувчи сариқликка ҳомиладорлик даври (ҳомиладорлик даври оғир токсикози, оғир ва ўрта оғир даражали анемия) туғруқ даври (кесарча кесиш, ҳомила олди сувларини вақтидан олдин кетиши, туғруқда окситоцин ва бошқа бачадон мушакларини қисқартирувчи дори воситалари) ва  туғруқ давридан кейинги хавф омиллари (3 ва ундан юқори ҳомиладорлик, чақалоқ тана вазнининг катталиги) сабаб бўлиши аниқланган; 
илк бор COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда  узоқ давом этувчи сариқликнинг дастлабки 5 кунида ИФНγ ва Анти ИФНα миқдорларининг кескин ортиши фонида ИФНα миқдорининг кескин камайиши сабабли  чакалокларда тизимли яллиғланиш синдроми юзага келиши исботланган;
илк бор COVID-19 билан касаллаган оналардан муддатидан олдин туғилган чақалоқларда узоқ давом этувчи сариқлик интерферон ҳолатидаги дисфункция сабабли INF-α ва IFN-γ миқдорларининг кескин ортиши фонида Анти INF-α миқдорининг кескин пасайиши аниқланган;
 COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда узоқ давом этувчи сариқлик қон зардобидаги СРО, умумий билирубин, глюкоза, мочевина ва умумий оқсил даражаси билан уларнинг пешобидаги ИНФ-γ миқдори билан узвий боғлиқлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши. COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқлардаги чўзилувчан сариқликда интерферон ҳолати хусусиятларини аниқлаш жараёнида олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилиги: COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда  узоқ давом этувчи сариқликка ҳомиладорлик даври (ҳомиладорлик даври оғир токсикози, оғир ва ўрта оғир даражали анемия) туғруқ даври (кесарча кесиш, ҳомила олди сувларини вақтидан олдин кетиши, туғруқда окситоцин ва бошқа бачадон мушакларини қисқартирувчи дори воситалари) ва  туғруқ давридан кейинги хавф омиллари (3 ва ундан юқори ҳомиладорлик, чақалоқ тана вазнининг катталиги) сабаб бўлиши аниқланганлиги бўйича «COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда неонатал сариқликни истиқболини аниқлаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгашининг 2023 йил 14 сентябрдаги 23-м/101-сонли хулосаси билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Бухоро вилояти Когон туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 28.12.2024 1870-2-36ТВ2024-сонли ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 25.02.2025 йилдаги №27-сонли,  буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 20 мартдаги №14/29 -сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда чўзилган сариқликни эрта ташхислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш,  стационарда даволаниш муддатини қисқартириш  ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро вилояти Когон туман тиббиёт бирлашмаси ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази амалий фаолиятларига жорий этилишида COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда неонатал сариқликни истиқболини аниқлаш усулидан фойдаланиш, стационарда ётишни 4 кунга қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 82000 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда  узоқ давом этувчи сариқликка ҳомиладорлик, туғруқ ва  туғруқ давридан кейинги хавф омиллари сабаб бўлиши асосланган;
иккинчи илмий янгилиги: илк бор COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда  узоқ давом этувчи сариқликнинг дастлабки 5 кунида ИФНγ ва  Анти ИФНα миқдорларининг кескин ортиши фонида ИФНα миқдорининг кескин камайиши сабабли  чакалокларда тизимли яллиғланиш синдроми юзага келиши исботланганлиги бўйича «COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда неонатал сариқликни истиқболини аниқлаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгашининг 2023 йил 14 сентябрдаги 23-м/101-сонли хулосаси билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Бухоро вилояти Когон туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 28.12.2024 1870-2-36ТВ2024-сонли ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 25.02.2025 йилдаги №27-сонли,  буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 20 мартдаги №14/29 -сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда чўзилган сариқликни эрта ташхислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш,  стационарда даволаниш муддатини қисқартириш  ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро вилояти Когон туман тиббиёт бирлашмаси ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази амалий фаолиятларига жорий этилишида COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда неонатал сариқликни истиқболини аниқлаш усулидан фойдаланиш, стационарда ётишни 4 кунга қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 82000 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда  узоқ давом этувчи сариқликнинг дастлабки 5 кунида ИФНγ ва  Анти ИФНα миқдорларининг кескин ортиши фонида ИФНα миқдорининг кескин камайиши сабабли  чакалокларда тизимли яллиғланиш синдроми юзага келиши асосланган;
учинчи илмий янгилиги: илк бор COVID-19 билан касалланган оналардан муддатидан олдин туғилган чақалоқларда узоқ давом этувчи сариқлик интерферон ҳолатидаги дисфункция сабабли INF-α ва IFN-γ миқдорларининг кескин ортиши фонида Анти INF-α миқдорининг кескин пасайиши аниқланганлиги бўйича «COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда неонатал сариқликни истиқболини аниқлаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгашининг 2023 йил 14 сентябрдаги 23-м/101-сонли хулосаси билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Бухоро вилояти Когон туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 28.12.2024 1870-2-36ТВ2024-сонли ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 25.02.2025 йилдаги №27-сонли,  буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 20 мартдаги №14/29 -сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда чўзилган сариқликни эрта ташхислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш,  стационарда даволаниш муддатини қисқартириш  ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро вилояти Когон туман тиббиёт бирлашмаси ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази амалий фаолиятларига жорий этилишида COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда неонатал сариқликни истиқболини аниқлаш усулидан фойдаланиш, стационарда ётишни 4 кунга қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 82000 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: COVID-19 билан касалланган оналардан муддатидан олдин туғилган чақалоқларда узоқ давом этувчи сариқлик интерферон ҳолатидаги дисфункция сабабли INF-α ва IFN-γ миқдорларининг кескин ортиши фонида Анти INF-α миқдорининг кескин пасайиши асосланган;
 тўртинчи илмий янгилиги: COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда узоқ давом этувчи сариқлик қон зардобидаги СРО, умумий билирубин, глюкоза, мочевина ва умумий оқсил даражаси билан уларнинг пешобидаги ИНФ-γ миқдори билан узвий боғлиқлиги исботланганлиги бўйича «COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда неонатал сариқликни истиқболини аниқлаш усули» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (Бухоро давлат тиббиёт институти эксперт кенгашининг 2023 йил 14 сентябрдаги 23-м/101-сонли хулосаси билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Бухоро вилояти Когон туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 28.12.2024 1870-2-36ТВ2024-сонли ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 25.02.2025 йилдаги №27-сонли,  буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги хузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 20 мартдаги №14/29 -сонли хулосаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда чўзилган сариқликни эрта ташхислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш,  стационарда даволаниш муддатини қисқартириш  ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Бухоро вилояти Когон туман тиббиёт бирлашмаси ва Бухоро вилояти болалар кўп тармоқли тиббиёт маркази амалий фаолиятларига жорий этилишида COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда неонатал сариқликни истиқболини аниқлаш усулидан фойдаланиш, стационарда ётишни 4 кунга қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 82000 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: COVID-19 билан касалланган оналардан туғилган чақалоқларда узоқ давом этувчи сариқлик қон зардобидаги СРО, умумий билирубин, глюкоза, мочевина ва умумий оқсил даражаси билан уларнинг пешобидаги ИНФ-γ миқдори билан узвий боғлиқлиги  асосланган.