Аллаберганова Марифат Куранбаевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “4К тамойили асосида бошланғич синф ўқувчиларининг имловий саводхонлигини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш”, 13.00.02 - Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Ped9948.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Урганч давлат педагогика институти.
Илмий раҳбар: Дилова Наргиза Гайбуллаевна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Урганч давлат педагогика институти, DSc.01/2025.27.12.Ped.12.01. 
Расмий оппонентлар: Жумаева Моҳигул Абдувоҳидовна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент; Салаева Мухаббат Сабуровна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат педагогика институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади 4К тамойили асосида бошланғич синф ўқувчиларининг имловий саводхонлигини ривожлантириш методикасини такомиллаштиришга оид илмий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бошланғич синф она тили таълимида имловий саводхонликни ривожлантиришнинг мазмуни ўқувчининг функсионал саводхонлигини интеллектуал-таҳлилий операция сифатида трансформация қилишни таъминловчи 4К тамойиллари билан синтез қилиниб, анъанавий репродуктив ёндашувдан когнитив-моделлаштириш босқичига ўтказиш орқали аниқлаштирилган; 
бошланғич синф ўқувчиларининг имловий саводхонлигини ривожлантиришнинг дидактик тамойиллари  “орфографик-эвристик вазиятлар”  ва  “интеллектуал-ассоциатив мнемохариталар” тизими орқали сўзнинг морфологик деконструксияси визуал-мантиқий моделлаштириш асосида имловий кўникмаларни метакогнитив имловий рефлекция қилиш орқали ички мотивация босқичига ўтказишнинг илмий-педагогик шартлари асосланган;
ўқувчиларининг имловий саводхонлигини ривожлантириш методикаси она тили дарсларида жамоавий имловий сергакликни фаоллаштирувчи “ўзаро таҳрир” ва “синергетик коллаборатив лойиҳалар” алгоритми оптималлаштириш ҳамда орфографик танловни мантиқий аргументациялаш орқали имловий хатоларни мустақил коррексиялаш кўникмаларини ривожлантиришни таъминлашга йўналтирилган “4К-ИМЛО” методик модели асосида такомиллаштирилган;
бошланғич синф ўқувчиларининг имловий саводхонлигини баҳолашнинг компетенсиявий кўрсаткичлари орфографик алгоритмларни деконструксия қилиш (таҳлилий парчалаш), лексик бирликларни вазиятли-контекстуал адаптация қилиш маҳорати ҳамда шахснинг  “индивидуал лингвистик масъулияти” ва ёзма нутқ маданиятига рефлексив муносабатини аниқлашга йўналтирилган сифат мезонлари ҳамда “когнитив-аналитик” ва “этика-лингвистик”  индикаторларини киритиш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 4К тамойиллари асосида бошланғич синф ўқувчиларининг имловий саводхонлигини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
бошланғич синф она тили таълимида имловий саводхонликни ривожлантиришнинг мазмуни ўқувчининг функсионал саводхонлигини интеллектуал-таҳлилий операция сифатида трансформация қилишни таъминловчи 4К тамойиллари билан синтез қилиниб, анъанавий репродуктив ёндашувдан когнитив-моделлаштириш босқичига ўтказиш орқали аниқлаштирилган 60110500 – Бошланғич таълим йўналиши талабалари учун тайёрланган “Матн устида ишлаш методикаси” ўқув қўлланмаси мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 29-январдаги 7447-сонли маълумотномаси). Натижада, ундан бошланғич синф ўқитувчилари, ёш мутахассислар, педагогика олий ўқув юрти талабалари, малака ошириш курсларининг тингловчилари ўз фаолиятида фойдаланган; 
бошланғич синф ўқувчиларининг имловий саводхонлигини ривожлантиришнинг дидактик тамойиллари “орфографик эвристик вазиятлар” ва “интеллектуал-ассоциатив мнемохариталар” тизими орқали сўзнинг морфологик деконструксияси визуал-мантиқий моделлаштириш асосида имловий кўникмаларни метакогнитив имловий рефлекция қилиш орқали ички мотивация босқичига ўтказишнинг илмий-педагогик шартлари асосланган тавсиялардан республика фан ва технологиялар ривожланишининг “Ахборотлашган жамият ва демократик давлатни ижтимоий, ҳуқуқий, иқтисодий маданий, маънавий-маърифий ривожлантиришда инновацион ғоялар тизимини шакллантириш ва уларни амалга ошириш йўллари” устувор йўналиши доирасида лойиҳадан фойдаланилган. (Қори Ниёзий номидаги Тарбия педагогикаси миллий институтининг 2026-йил 25-февралдаги 01-09/130-сон маълумотномаси). Натижада, ушбу лойиҳада 4К тамойили асосида бошланғич синф ўқувчиларининг имловий саводхонлигини ривожлантириш методикасини такомиллаштиришга эришилган; 
ўқувчиларининг имловий саводхонлигини ривожлантириш методикаси она тили дарсларида жамоавий имловий сергакликни фаоллаштирувчи “ўзаро таҳрир” ва “синергетик коллаборатив лойиҳалар” алгоритми оптималлаштириш ҳамда орфографик танловни мантиқий аргументациялаш орқали имловий хатоларни мустақил коррексиялаш кўникмаларини ривожлантиришни таъминлашга йўналтирилган “4К-ИМЛО” методик модели асосида такомиллаштирилган тавсиялар 60110500–Бошланғич таълим йўналиши талабалари учун тайёрланган “Матн устида ишлаш методикаси” ўқув қўлланмаси Миллий дастур талаблари асосида такомиллаштирилиб, мазмунан бойитилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 29-январдаги 7447-сонли маълумотномаси).  Натижада, 4К тамойили асосида ўқувчиларнинг имло саводхонлигини ривожлантирувчи, бадиий матн устида ишлашнинг назарий-методик асослари, ёзиш ва ўқиш жараёнларини ривожлантиришга йўналтирилган топшириқлар тизими ҳамда таълим жараёнини самарали ташкил этишга доир илмий-амалий тавсиялар ёритилган;
бошланғич синф ўқувчиларининг имловий саводхонлигини баҳолашнинг компетенсиявий кўрсаткичлари орфографик алгоритмларни деконструксия қилиш (таҳлилий парчалаш), лексик бирликларни вазиятли-контекстуал адаптация қилиш маҳорати ҳамда шахснинг  “индивидуал лингвистик масъулияти” ва ёзма нутқ маданиятига рефлексив муносабатини аниқлашга йўналтирилган сифат мезонлари ҳамда “когнитив-аналитик” ва  “этика-лингвистик” индикаторларини киритиш асосида такомиллаштиришга оид таклифлар “Матн устида ишлаш методикаси” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2026-йил 29-январдаги 7447-сонли маълумотномаси). Натижада, бошланғич синф ўқувчиларининг имловий саводхонлигини баҳолашнинг компетенсиявий кўрсаткичлари такомиллаштирилган.