Махмудова Шахнозахон Одилжон қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I.Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Талабаларда мултимедиа воситалари асосида нутқий мобиллигини ривожлантириш механизмлари (нофилологик йўналиш талабалари мисолида)”, 13.00.01 – Педагогика назарияси. Педагогика таълимотлар тарихи (педагогика фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/Ped9847.
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат техника университети.
Илмий раҳбар: Хамидова Нилуфар Джумаваевна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Алфраганус Университй, PhD.03/2025.27.12.Ped.31.01
Расмий оппонентлар: Ходжаева Мақсуда Султановна, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор; Хафизова Машҳура Аминовна, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади мултимедиа воситалари асосида нофилологик йўналиш талабаларининг нутқий мобиллигини ривожлантириш механизмларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
талабаларда нутқий мобилликни мултимедиа ресурслари воситасида ривожлантиришнинг назарий-методологик асослари коммуникатив вазиятни тезкор идрок этишдан стратегик нутқий қарорни танлаш ва уни мослашувчан нутқий ҳаракатда намоён этишгача бўлган ички боғланиш механизмини мултимедиа ресурсларининг коммуникатив-дидактик имкониятлари воситасида очиб бериш ҳамда коммуникатив, фаолиятга йўналтирилган ва рефлексив ёндашувлар интеграцияси асосида аниқлаштирилган;
олий таълим жараёнига мултимедиа технологияларини интеграциялашнинг педагогик шарт-шароитлари мултимедиа муҳитини талабаларнинг индивидуал коммуникатив имкониятларига мослаштириш ва касбий мулоқотга яқин фаолиятни ташкил этиш орқали аниқлаштирилган, методик таъминоти дифференциал коммуникатив топшириқлар ҳамда оператив қайта алоқа воситаларини нутқий мобилликнинг когнитив, коммуникатив-стратегик, адаптив-фаолиятли ва рефлексив компонентлари билан функсионал мувофиқлаштириш асосида такомиллаштирилган;
талабаларда нутқий мобилликни ривожлантиришнинг педагогик модели коммуникатив вазиятни англашдан тезкор нутқий қарор қабул қилиш ва эришилган натижани рефлексив баҳолашгача бўлган ривожланиш траекториясини босқичли коммуникатив фаолият механизми воситасида ташкил этиш ҳамда мақсадли, мазмуний, жараёнли-фаолиятли, диагностик-баҳолаш ва натижавий блокларнинг структуравий-функсионал алоқадорлиги асосида такомиллаштирилган;
талабаларда нутқий мобилликни ривожлантирувчи интерактив метод ва педагогик технологиялар тизими ўзгарувчан коммуникатив вазиятларда тезкор нутқий қарор қабул қилиш ҳамда спонтан мулоқот тажрибасини шакллантиришни мултимедиа асосидаги муаммоли коммуникатив вазиятлар ва рефлексив қайта алоқа воситасида ташкил этиш, интерактив фаолият усулларини уларнинг дидактик вазифаларига мувофиқ босқичли қўллаш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Талабаларни мултимедиа воситалари асосида нутқий мобиллигини ривожлантириш технологияларини такомиллаштиришнинг педагогик механизмлари (нофилологик йўналиш талабалари мисолида) мавзуси доирасида ишлаб чиқилган илмий натижалар асосида:
талабаларда нутқий мобилликни мултимедиа ресурслари воситасида ривожлантиришнинг назарий-методологик асослари коммуникатив вазиятни тезкор идрок этишдан стратегик нутқий қарорни танлаш ва уни мослашувчан нутқий ҳаракатда намоён этишгача бўлган ички боғланиш механизмини мултимедиа ресурсларининг коммуникатив-дидактик имкониятлари воситасида очиб бериш ҳамда коммуникатив, фаолиятга йўналтирилган ва рефлексив ёндашувлар интеграцияси асосида аниқлаштирилган таклиф ва тавсиялар “Интродуcтион то тҳе cоурсе Оф Роман-Германиc Пҳилологй” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 14-апрелдаги 136-сонли буйруғи, № 488127). Натижада, мултимедиа воситалари асосида талабаларнинг нутқий мобиллигини ривожлантиришга оид назарий-методологик ёндашувлар такомиллаштирилиб, “нутқий мобиллик” тушунчасининг коммуникатив мослашувчанлик, нутқий компетенсия ва когнитив фаоллик билан боғлиқлигини ифодаловчи илмий қарашлар тизимлаштирилган;
олий таълим жараёнига мултимедиа технологияларини интеграциялашнинг педагогик шарт-шароитлари мултимедиа муҳитини талабаларнинг индивидуал коммуникатив имкониятларига мослаштириш ва касбий мулоқотга яқин фаолиятни ташкил этиш орқали аниқлаштирилган, методик таъминоти дифференциал коммуникатив топшириқлар ҳамда оператив қайта алоқа воситаларини нутқий мобилликнинг когнитив, коммуникатив-стратегик, адаптив-фаолиятли ва рефлексив компонентлари билан функсионал мувофиқлаштириш асосида такомиллаштирилган таклиф ва тавсиялардан Ўзбекистон Ёшлар Иттифоқи Марказий Кенгаши томонидан татбиқ этилган “Ахборотлашган жамият ва демократик давлатни ижтимоий, ҳуқуқий, иқтисодий, маданий, маънавий-маърифий ривожлантиришда инновацион ғоялар тизимини шакллантириш ва уларни амалга ошириш йўллари” устувор йўналиши доирасида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Ёшлар Иттифоқи Марказий Кенгаши 2025-йил 2-декабрдаги 04-13/923-сонли маълумотномаси). Натижада, мултимедиа воситаларини таълим жараёнига интеграциялашнинг педагогик ва методик асосларига оид таклиф ҳамда тавсиялар ёшлар сиёсати ва маънавий-маърифий фаолият йўналишларида амалиётга жорий этилган;
талабаларда нутқий мобилликни ривожлантиришнинг педагогик модели коммуникатив вазиятни англашдан тезкор нутқий қарор қабул қилиш ва эришилган натижани рефлексив баҳолашгача бўлган ривожланиш траекториясини босқичли коммуникатив фаолият механизми воситасида ташкил этиш ҳамда мақсадли, мазмуний, жараёнли-фаолиятли, диагностик-баҳолаш ва натижавий блокларнинг структуравий-функсионал алоқадорлиги асосида такомиллаштирилган таклиф ва тавсиялардан “Интродуcтион то тҳе cоурсе Оф Роман-Германиc Пҳилологй” ўқув қўлланмани яратишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025-йил 14-апрелдаги 136-сонли буйруғи, № 488127). Натижада, мултимедиа воситалари асосида нутқий мобилликни ривожлантиришнинг педагогик модели рақамли коммуникатив муҳитда дискурсив фаолликни оширишга хизмат қилувчи яхлит методик тизим сифатида такомиллаштирилган;
талабаларда нутқий мобилликни ривожлантирувчи интерактив метод ва педагогик технологиялар тизими ўзгарувчан коммуникатив вазиятларда тезкор нутқий қарор қабул қилиш ҳамда спонтан мулоқот тажрибасини шакллантиришни мултимедиа асосидаги муаммоли коммуникатив вазиятлар ва рефлексив қайта алоқа воситасида ташкил этиш, интерактив фаолият усулларини уларнинг дидактик вазифаларига мувофиқ босқичли қўллаш асосида такомиллаштирилган таклиф ва тавсиялар “Ўзбекистон тарихи” телеканалининг “Вақт машинаси” кўрсатуви материалларини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон миллий телерадиокомпанияси “Маърифат” ижодий бирлашмаси давлат муассасаси 2025-йил 23-июндаги 01-33/466-сонли маълумотномаси). Натижада, мултимедиа воситалари билан интеграциялашган интерактив метод ва технологиялар тизими асосида нутқий мослашувчанлик ва коммуникатив стратегияларни ривожлантиришга оид илмий-амалий тавсиялар оммавий ахборот ва медиа лойиҳалар фаолиятига татбиқ этилган.