Атаев Фаррух Рахимжановичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. 
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифрлари (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Умумий омил унумдорлигини баҳолаш: Буюк ипак йўли ҳудудидан олинган далиллар)”, 08.00.06 – Эконометрика ва статистика (иқтисодиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.4.PhD/Iqt2541 
Илмий раҳбар: Аскаров Зоҳиджон Ваитханович, иқтисодиёт фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент шаҳридаги Халқаро Вестминстер университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент шаҳридаги Халқаро Вестминстер университети, DSc.03/2025.27.12.I.28.01
Расмий оппонентлар: Юсупов Қаҳрамон Аҳмедович, иқтисодиёт фанлари доктори; Султанова Гавҳар Каримовна, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: 
Буюк ипак йўли мамалкатларида умумий омил унумдорлиги ва унинг омилларини эконометрик баҳолаш орқали унумдорликни ошириш ва барқарор иқтисодий ўсиш сиёсатларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Буюк ипак йўли минтақаси мамлакатлари учун умумий омил унумдорлигини ҳисоблаш ва таҳлил қилишга доир параметрик “Pooled OLS”, “Fixed effect”, “Random effect”, “Generalized OLS”, нопараметрик Tornkvist индекси усулларни бирлаштирган комплекс методологик ёндашув таклиф этилган;
макроиқтисодий омиллар мажмуасининг умумий омил унумдорлигига таъсири эмпирик жиҳатдан баҳоланган ва миқдорий жиҳатдан асосланган бўлиб, унда ўзгар-мас эффектлар “Фихед Эффеcт” модели доирасида инсон капиталининг бир бирликка ўсиши умумий меҳнат унумдорлигининг 0,379 бирликка, экспорт ҳажмининг эса 0,016 бирликка ошишини таъминлаши исботланган;
илк бор Буюк ипак йўли минтақасидаги 69 та мамлакат учун УОУдаги ўзгаришларни баҳолашда Торнквистнинг нопараметрик усули қўлланилган ҳамда “growth accounting” усули билан биргаликда фойдаланиш иқтисодий ўсиш прогноз-ларининг аниқлигини яхшилаши асосланган;
анъанавий икки омилли ишлаб чиқариш функциясидан уч омилли (капитал, меҳнат ва табиий ресурсларни ўз ичига олган) функцияга ўтишнинг афзаллиги илмий асосланган ҳамда ушбу функциянинг қўлланилиши Ўзбекистонда УОУнинг реал ўсиш суръатларини аниқлаш имконини берган, бу эса иқтисодий ўсишнинг узоқ муддатли стратегияларини ишлаб чиқиш учун методик база яратиши асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Умумий омил унумдорлигини баҳолаш: Буюк ипак йўли ҳудудидан олинган далиллар бўйича олиб борилган тадқиқот асосида:
Буюк ипак йўли минтақаси мамлакатлари учун умумий омилли унумдорликни ҳисоблаш ва таҳлил қилишга доир параметрик “Pooled OLS”, “Fixed effect”, “Random effect”, “Generalized OLS”, нопараметрик Tornkvist индекси усулларни бирлаштирган комплекс методологик ёндашувни қўллаш бўйича таклиф Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан ўрганилган ҳамда амалиётда қўллашга тавсия этилган (вазирликнинг 2025-йил 18-январдаги 04/26-1-2-1003-сонли маълумотномаси). Ушбу илмий янгилик вазирлик томонидан ўрганилиб, макроиқтисодий сиёсатни олиб боришда ва умумий омил унумдорлигини таҳлилида қўлланилган, минтақа мамлакатлари учун ҳисобланган умумий омил унумдорлигини таҳлили иқтисодиётдаги ресурслардан фойдаланиш самарадорлигининг жорий даражасини баҳолаш ва миллий иқтисодиётнинг юқори омил унумдорлиги мавжуд таққослама мамлакатлар билан интеграция жараёнларини такомиллаштириш имкониятларини берган;
макроиқтисодий омиллар мажмуасининг умумий омил унумдорлигига таъсири эмпирик жиҳатдан баҳоланган ва миқдорий жиҳатдан асосланган бўлиб, унда ўзгармас эффектлар “Fixed Effect” модели доирасида инсон капиталининг бир бирликка ўсиши умумий меҳнат унумдорлигининг 0,379 бирликка, экспорт ҳажмининг эса 0,016 бирликка ошишини таъминлаши бўйича натижа Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан ўрганилган ҳамда амалиётда қўллашга тавсия этилган (вазирликнинг 2025-йил 18-январдаги 04/26-1-2-1003-сонли маълумотномаси). Тадқиқот натижалари узоқ муддатли мақсадли стратегияларни ишлаб чиқиш учун муҳим саналиб, натижалар инсон капитали, тадқиқот ва ишланмалар (Р&Д) ёки инфратузилмага давлат инвестицияларининг турли даражаларида иқтисодий ўсиш ссенарийларини ишлаб чиқиш учун ҳамда ўрта ва узоқ муддатли стратегияларни ишлаб чиқиш учун фойдаланилган;
илк бор Буюк ипак йўли минтақасидаги 69 та мамлакат учун УОУдаги ўзгаришларни баҳолашда Торнквистнинг нопараметрик усули қўлланилган ҳамда “growth accounting” усули билан биргаликда фойдаланиш иқтисодий ўсиш прогнозларининг аниқлигини яхшилаши бўйича натижа Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан ўрганилган ҳамда амалиётда қўллашга тавсия этилган (вазирликнинг 2025-йил 18-январдаги 04/26-1-2-1003-сонли маълумотномаси). “Торнқвист” усули вазирлик томонидан ўрганилиб, омилларнинг умумий унумдорлигини баҳолашда ушбу усулдан фойдаланиш параметрик бўлмаган ёндашувга нисбатан аниқроқ натижаларни бериши аниқланган, бу ўз навбатида миллий иқтисодиётимиз каби маʼлумотлар базаси чекланган мамлакатларда тарихий умумий омил унумдорлигининг ўсиш тенденсияларини таҳлил қилиш учун ишлатилиши маъқулланган; 
анъанавий икки омилли ишлаб чиқариш функциясидан уч омилли (капитал, меҳнат ва табиий ресурсларни ўз ичига олган) функцияга ўтишнинг афзаллиги илмий асосланган ҳамда ушбу функциянинг қўлланилиши Ўзбекистонда УОУнинг реал ўсиш суръатларини аниқлаш имконини берган, бу эса иқтисодий ўсишнинг узоқ муддатли стратегияларини ишлаб чиқиш учун методик база яратиши бўйича натижа Ўзбекистон Республикаси Иқтисодиёт ва молия вазирлиги томонидан ўрганилган ҳамда амалиётда қўллашга тавсия этилган (вазирликнинг 2025-йил 18-январдаги 04/26-1-2-1003-сонли маълумотномаси). Ушбу илмий натижалар макроиқтисодий моделларни шакллантириш, маʼлумотларга асосланган сиёсатни ишлаб чиқиш ва прогнозлаш жараёнига интеграция қилиниши учун ҳамда иқтисодий ўсиш ва умумий омил унумдорлиги орасидаги муносабатга оид натижалар макроиқтисодий прогнозларни ишлаб чиқишда татбиқ этилган ҳамда ўрта ва узоқ муддатли стратегияларни ишлаб чиқиш фойдаланилган.