Умаров Умеджон Нуриддиновичнинг
фалсафа  доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.   Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Болаларда аллергик ринитнинг клиник кечиш хусусиятлари ва даволашни такомиллаштириш”, 14.00.04 – Оториноларингология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам:  №В2025.1.PhD/Tib5387.
Илмий раҳбар: Нуров Убайдулло Ибодуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бухоро давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.05.03.
Расмий оппонентлар: Насретдинова Махзуна Тахсиновна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Вохидов Улугбек Нуриддинович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Андижон давлат тиббиёт институти.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Болаларда аллергик ринитни мажмуавий ташхислаш ва даволашни оптималлаштиришга асосланган ҳолда уларни ҳаёт сифатини яхшилашдан иборат.
III.   Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
болаларда аллергик ринитнинг ривожланишида  келтириб чиқарувчи  тиббий ва ижтимоий омиллар тўплами аниқланиши касалликнинг олдини олишга имкон берган;
илк бор болаларда аллергик ринитнинг турли шаклларидаги клиник  фарқлар аниқланиб, мавсумий аллергик ринитнинг доимий аллергик ринитга ўтиш хавфини ҳамда ташқи нафас олиш функциясидаги обструктив ўзгаришлар бронхиал астманинг ривожланишини башорат қилиш имконини бериши исботланган;  
аллергик ринитда аллерго-специфик иммунотерапиянинг уч босқичли даволаш курсининг программаси ишлаб чиқилиб,  аллергенни юборишнинг барча усуллари болалик даврида энг мақбуллигини клиник ва лаборатор, функционал кўрсаткичлар орқали бемор болалар ҳаёт сифатининг ижобий динамикаси  исботланган; 
болаларда аллергик ринитнинг даволаш  дастури тери ости, интраназал ва сублингвал АСИТ (аллерго-специфик иммунотерапия) усуллари турли нозологик шакллардаги аллергик ринитга чалинган болаларда 3 йил давомида қўлланилганда ҳаёт сифатининг ва даволанишдан қониқиш даражасининг барқарор яхшиланишига олиб келиши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг илмий-тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга тадбиғи бўйича 2026 йил 2-июндаги №09/52 – сон хулосасига кўра:
биринчи илмий янгилик: болаларда аллергик ринитнинг ривожланишида  келтириб чиқарувчи  тиббий ва ижтимоий омиллар тўплами аниқланиши касалликнинг олдини олишга имкон берган; Илмий янгиликнинг аҳамияти: аллергик ринит билан оғриган болалар учун белгиланган хавф омиллари мажмуаси ҳомиладор аёллар ва эрта ёшдаги болалар ўртасида кузатув гуруҳларини шакллантириш учун асос бўлиб, индивидуал профилактик дастурлардан фойдаланиш аллергик патологияга мойиллик эҳтимоли юқори бўлган болаларнинг туғилиш частотасини камайтиради.  Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Олинган илмий-амалий маълумотлар Бухоро вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси Когон шаҳар тиббиёт бирлашмаси бўйича буйруқ (07.11.2025 й.; №2876-2-208-ТВ/2025-сон) ҳамда Бухоро шаҳар тиббиёт бирлашмаси бўйича буйруқ (08.10.2025 й.; №1774-2-42-ТВ/2025-сон) клиник амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар болаларда аллергик ринитнинг ривожланишини эрта ташхислашга имкон берди. Юқоридаги текшириш усуллари ушбу контингентдаги бемор болаларда оториноларингологик ёрдамни ташкил қилиш ҳамда касалликларнинг асоратларини олдини олиш учун хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: болаларда аллергик ринитнинг  клиник кечиш хусусиятлари  ва даволашни такомиллаштиришда тавсия этилаётган ушбу текшириш усулларидаги ҳамда янги замонавий иммунологик усулида организмдаги ассимиляция жараёнларини аниқлаш ёрдамида ишлаб чиқилганлиги лаборатор текшириш ўтказиш жараёнида ҳар бир бемор болага сарфланган маблағнинг 580000 сўмгача тежалишини кўрсатди. Бу эса  маблағи тежалиши, мукаммаллаштирилган ташхислаш жараёнини таъминлади. Вақтни эса 5 кунга қисқартирдик. Хулоса: болаларда аллергик ринитнинг турли шаклларини  аниқлаш ва клиник-функционал хусусиятлари ҳамда уларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш бўйича олинган маълумотлар,   бу соҳада янада тадқиқотлар ривожлантириш учун асос бўлиб хизмат қилади, шунингдек, клиник ва даволаш  натижаларини қиёсий таҳлил қилиш, бу йўналишда илмий тадқиқотларни такомиллаштиришга ҳисса қўшгани билан изоҳланган;
иккинчи илмий янгилик: илк бор болаларда аллергик ринитнинг турли шаклларидаги клиник  фарқлар аниқланиб, мавсумий аллергик ринитнинг доимий аллергик ринитга ўтиш хавфини ҳамда ташқи нафас олиш функциясидаги обструктив ўзгаришлар бронхиал астманинг ривожланишини башорат қилиш имконини бериши исботланган; Илмий янгиликнинг аҳамияти: болаларда аллергик ринитнинг турли шаклларини эрта аниқлаш ва ташхислаш мақсадида тиббиётнинг биринчи звено шифокорлари ва кейинги босқичлар учун дифференциал диагностика жадвали, шу жумладан клиник симптомлар тўплами, клиник-лаборатор ва аллергик ринитнинг ҳар бир шаклига хос бўлган функционал кўрсаткичлар ишлаб чиқилган.  Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Олинган илмий-амалий маълумотлар Бухоро вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси Когон шаҳар тиббиёт бирлашмаси бўйича буйруқ (07.11.2025 й.; №2876-2-208-ТВ/2025-сон) ҳамда Бухоро шаҳар тиббиёт бирлашмаси бўйича буйруқ (08.10.2025 й.; №1774-2-42-ТВ/2025-сон) клиник амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар болаларда аллергик ринитнинг ривожланишини эрта ташхислашга имкон берди. Юқоридаги текшириш усуллари ушбу контингентдаги бемор болаларда оториноларингологик ёрдамни ташкил қилиш ҳамда касалликларнинг асоратларини олдини олиш учун хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: болаларда аллергик ринитнинг  клиник кечиш хусусиятлари  ва даволашни такомиллаштиришда тавсия этилаётган ушбу текшириш усулларидаги ҳамда янги замонавий иммунологик усулида организмдаги ассимиляция жараёнларини аниқлаш ёрдамида ишлаб чиқилганлиги лаборатор текшириш ўтказиш жараёнида ҳар бир бемор болага сарфланган маблағнинг 580000 сўмгача тежалишини кўрсатди. Бу эса  маблағи тежалиши, мукаммаллаштирилган ташхислаш жараёнини таъминлади. Вақтни эса 5 кунга қисқартирдик. Хулоса: аллергик ринитнинг турли шаклларида ташхислаш ва даволашнинг  босқичма-босқич  усули соғлиқни сақлаш тизимида ташкилий, даволаш ва профилактик чора-тадбирларни режалаштириш, меъёрий ҳужжатларни ишлаб чиқиш учун аниқ таклифлар бериш учун асос бўлиб хизмат қилиши билан изоҳланган;
учинчи илмий янгилик: аллергик ринитда аллерго-специфик иммунотерапиянинг уч босқичли даволаш курсининг программаси ишлаб чиқилиб,  аллергенни юборишнинг барча усуллари болалик даврида энг мақбуллигини клиник ва лаборатор, функционал кўрсаткичлар орқали бемор болалар ҳаёт сифатининг ижобий динамикаси  исботланган;  Илмий янгиликнинг аҳамияти: аллергик ринитни тери ости, интраназал ва сублингвал равишда кетма-кет иммунотерапиянинг уч босқичи шаклида даволаш алгоритми таклиф этилган бўлиб, унинг самарадорлиги ушбу тадқиқот жараёнида тасдиқланган.  Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Олинган илмий-амалий маълумотлар Бухоро вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси Когон шаҳар тиббиёт бирлашмаси бўйича буйруқ (07.11.2025 й.; №2876-2-208-ТВ/2025-сон) ҳамда Бухоро шаҳар тиббиёт бирлашмаси бўйича буйруқ (08.10.2025 й.; №1774-2-42-ТВ/2025-сон) клиник амалиётига жорий этилди. Ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар болаларда аллергик ринитнинг ривожланишини эрта ташхислашга имкон берди. Юқоридаги текшириш усуллари ушбу контингентдаги бемор болаларда оториноларингологик ёрдамни ташкил қилиш ҳамда касалликларнинг асоратларини олдини олиш учун хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: болаларда аллергик ринитнинг  клиник кечиш хусусиятлари  ва даволашни такомиллаштиришда тавсия этилаётган ушбу текшириш усулларидаги ҳамда янги замонавий иммунологик усулида организмдаги ассимиляция жараёнларини аниқлаш ёрдамида ишлаб чиқилганлиги лаборатор текшириш ўтказиш жараёнида ҳар бир бемор болага сарфланган маблағнинг 580000 сўмгача тежалишини кўрсатди. Бу эса  маблағи тежалиши, мукаммаллаштирилган ташхислаш жараёнини таъминлади. Вақтни эса 5 кунга қисқартирдик. Хулоса: олинган натижалар ва назарий усуллар қўлланилиши, ўтказилган тадқиқотларнинг услубий жиҳатдан тўғрилиги, текширилган беморларнинг етарли миқдори, чет эл ва маҳаллий тадқиқотчиларнинг натижалари билан солиштирилиши, шунингдек олинган натижаларнинг ваколатли тузилмалар томонидан берилган хулосалари билан тасдиқланган;
тўртинчи илмий янгилик: болаларда аллергик ринитнинг даволаш  дастури тери ости, интраназал ва сублингвал АСИТ (аллерго-специфик иммунотерапия) усуллари турли нозологик шакллардаги аллергик ринитга чалинган болаларда 3 йил давомида қўлланилганда ҳаёт сифатининг ва даволанишдан қониқиш даражасининг барқарор яхшиланишига олиб келиши исботланган; Илмий янгиликнинг аҳамияти: даволаш самарадорлигини объектив ва субъектив баҳолаш учун нафақат аллергик ринитнинг клиник кўринишининг динамикасини, балки болалик ёшига мослаштирилган сўровномалар бўйича ҳаёт сифатини баҳолашни қўллаш тавсия этилган, бу эса даволаш ва реабилитация тадбирларини индивидуал равишда киритиш кетма-кетлигини аниқлашга тўлиқ ҳажмда имкон берган.  Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: Олинган илмий-амалий маълумотлар Бухоро вилоят соғлиқни сақлаш бошқармаси Когон шаҳар тиббиёт бирлашмаси бўйича буйруқ (07.11.2025 й.; №2876-2-208-ТВ/2025-сон) ҳамда Бухоро шаҳар тиббиёт бирлашмаси бўйича буйруқ (08.10.2025 й.; №1774-2-42-ТВ/2025-сон) клиник амалиётига жорий этилган. Ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар болаларда аллергик ринитнинг ривожланишини эрта ташхислашга имкон берди. Юқоридаги текшириш усуллари ушбу контингентдаги бемор болаларда оториноларингологик ёрдамни ташкил қилиш ҳамда касалликларнинг асоратларини олдини олиш учун хизмат қилди. Иқтисодий самарадорлиги: болаларда аллергик ринитнинг  клиник кечиш хусусиятлари  ва даволашни такомиллаштиришда тавсия этилаётган ушбу текшириш усулларидаги ҳамда янги замонавий иммунологик усулида организмдаги ассимиляция жараёнларини аниқлаш ёрдамида ишлаб чиқилганлиги лаборатор текшириш ўтказиш жараёнида ҳар бир бемор болага сарфланган маблағнинг 580000 сўмгача тежалишини кўрсатди. Бу эса  маблағи тежалиши, мукаммаллаштирилган ташхислаш жараёнини таъминлади. Вақтни эса 5 кунга қисқартирдик. Хулоса: аллергик ринит клиникасини шакллантиришда иштирок этадиган организм тизимларининг турли хил кўрсаткичлари ўртасидаги  этиологик тавсифлар, патологик муносабатлар, иммунотерапиянинг таъсири ва аллергик ринит билан касалланган болаларнинг ҳаёт сифати тўғрисидаги маълумотлар шифокорларни малакасини ошириш дастурларига киритилиши лозим.

Yangiliklarga obuna bo‘lish