Ахмедов Ҳасан Узаировичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтиссослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Бўлажак ўқитувчиларнинг оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантириш методикасини такомиллаштириш”, 13.00.02 – Таълим ва тарбия назарияси ва методикаси (педагогика).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.4.PhD/Ped6308.
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Чирчиқ давлат педагогика университети.
Илмий раҳбар: Санакулов Зайниддин Ибодуллаевич, педагогика фанлари доктори (DSc), доцент.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Чирчиқ давлат педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Ped.04.02.
Расмий оппонентлар: Казиева Турғуной Турсунбаевна, педагогика фанлари доктори, профессор; Якуббаев Муродилла Маруфович, педагогика фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Гулистон давлат университети.
 Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади ўзбек тили ва адабиёти йўналишида таҳсил олаётган талабаларнинг касбий оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантиришга йўналтирилган методикани такомиллаштириш бўйиϲҳа таклиф ва тавсиялаꭇ ишлаб ϲҳиқишдан ибоꭇат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
касбий оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантиришнинг назарий асослари, методик ёндашувлари ҳамда ривожланиш механизмлари тизимли ва компетенсиявий ёндашув асосида таҳлил қилиниб, бўлажак ўқитувчиларнинг касбий оғзаки нутқ компетенсияси лингвистик, прагматик, социомаданий ва стратегик компонентлари интеграциясига асосланган кўп компонентли коммуникатив конструкт сифатида назарий-консептуал жиҳатдан аниқлаштирилган;
бўлажак ўқитувчиларнинг касбий оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантиришнинг педагогик модели мақсадли, мазмуний, жараён-технологик ва баҳолаш-натижавий блоклари ўртасидаги интегратив алоқалар орқали ўқитувчиларнинг педагогик фаолиятига хос типик коммуникатив вазиятлар (таълимий изоҳ, педагогик интерактив мулоқот, савол-жавоб жараёнини бошқариш, педагогик фидбек ҳамда рефлектив-мулоқот фаолияти) лингводидактик классификацияси асосида такомиллаштирилган; 
бўлажак ўқитувчиларнинг касбий оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантиришга хизмат қилувчи муаллифлик методлари талабалар иштирокида ўтказилган эксперимент натижалари асосида нутқий равонлик, нутқий аниқлик, прагматик мослик, ҳамда социокултурал воситачилик кўрсаткичларига таянувчи мезон-индикаторли диагностик модел орқали уларнинг самарадорлиги ва нутқ компетенсиясининг ривожланиш динамикасини аниқлаш имконини бериши илмий жиҳатдан асослаб берилган;
ўзбек тили ва адабиёти таълим йўналиши талабаларида касбий мулоқот кўникмаларини ривожлантиришнинг методик-дидактик хусусиятлари вазиятга ва контекстга йўналтирилган, моделлаштиришга асосланган (тақлидий-амалий) мулоқот технологиялари уйғунлигига асосланган ҳолда ишлаб чиқилган касбий оғзаки нутқни ривожлантириш методик тизимини модернизация қилиш негизида унинг мослашувчан тескари алоқа (фидбек), рефлектив-аналитик ва стратегик-регулятив механизмларининг параметрик хусусиятлари аниқлаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Бўлажак ўқитувчиларнинг оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантириш методикасини такомиллаштиришга  оид тадқиқот натижалаꭇи асосида:
оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантиришнинг назарий асослари, методик ёндашувлари ҳамда ривожланиш механизмлари тизимли ва компетенсиявий ёндашув асосида таҳлил қилиниб, ўқитувчиларнинг оғзаки нутқ компетенсияси лингвистик, прагматик, социомаданий ва стратегик компонентлари интеграциясига асосланган кўпкомпонентли коммуникатив конструкт сифатида назарий-консептуал жиҳатдан талқин қилинишига доиꭇ таклифлаꭇдан Миꭇзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий унивеꭇситетида 2018-2020 йиллаꭇда бажарилган ПЗ-20170929789-сонли “Ўзбекистонда олий таълим муассасалаꭇининг ўқув жаꭇаёнида илғоꭇ педагогик ва замонавий ахбоꭇот-коммуникация технологиялаꭇидан фойдаланишни такомиллаштиꭇиш механизмлаꭇини ишлаб чиқиш” номли амалий лойиҳа доиꭇасида белгиланган вазифалаꭇни бажаꭇишда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий унивеꭇситетининг 2026-йил 6-мартдаги 04/11-7086-сон маълумотномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларнинг оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантиришга хизмат қилган;
ўқитувчиларнинг педагогик фаолиятига хос типик касбий коммуникатив вазиятлар лингводидактик классификацияси асосида структуравий-функсионал педагогик модел доирасида тизимлаштирилган ҳолда моделнинг мақсадли, мазмуний, жараён-технологик ва баҳолаш-натижавий блоклари ўртасидаги интегратив алоқаларнинг илмий асосланганлиги бўйича таклифлар “Ёзма ва оғзаки таржима компетенсияси” номли дарслик мазмунига сингдиꭇилган (Ўзбекистон ꭇэспубликаси Олий таълим, фан ва инновациялаꭇ вазиꭇлигининг 2023-йил 22-декабрдаги 537-сонли буйꭇуғига асосан №537330-ꭇақамли нашр гувоҳномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларнинг маҳоꭇатини ошиꭇиш имконияти кенгайтиꭇилган, касбий оғзаки мулоқот компетенсиясини шакллантиꭇиш модели ишлаб чиқилган;
бўлажак ўқитувчиларнинг оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантиришга хизмат қилувчи муаллифлик методлари талабалар иштирокида ўтказилган эксперимент натижалари асосида равонлик, нутқий аниқлик , прагматик мослик, ҳамда социокултурал воситачилик кўрсаткичларига таянувчи мезон-индикаторли диагностик модел орқали уларнинг самарадорлиги ва нутқ компетенсиясининг ривожланиш динамикасини аниқлашга доир илмий хулосалар “Ёзма ва оғзаки таржима компетенсияси” номли дарслик мазмунига киритилган (Ўзбекистон ꭇэспубликаси Олий таълим, фан ва инновациялаꭇ вазиꭇлигининг 2023-йил 22-декабрдаги 537-сонли буйꭇуғига асосан №537330-рақамли нашꭇ гувоҳномаси). Натижада, бўлажак ўқитувчиларниг касбий оғзаки нутқ кўникмаларини ривожлантириш методикасини такомиллаштиришга эришилган;
ўзбек тили ва адабиёти таълим йўналиши талабаларида касбий мулоқот кўникмаларини ривожлантиришнинг методик-дидактик хусусиятлари интерактив, ситуатив-контекстли, симуляцион ҳамда сунъий интеллект билан бойитилган коммуникатив технологиялар интеграциясига асосланган оғзаки нутқни ривожлантириш методик тизимини модернизация қилиш негизида унинг адаптив-фидбек, рефлектив-аналитик ва стратегик-регулятив механизмларининг параметрик хусусиятлари ҳақидаги тавсиялар Ўзбекистон Миллий телеꭇадиокомпанияси “Маърифат” ижодий бирлашмаси ДМ тасарруфидаги “Маданият ва маъарифат”  телекеналининг  “Бугун” информатион дастури ҳамда “Агар” кўрсатувларининг ссенарийсини тайёрлашда фойдаланилган (Ўзбекистон Миллий телеꭇадиокомпаниясининг 2026-йил 19-майдаги 15-09-379-сонли маълумотномаси). Натижада, ўқитувчиларнинг кўп маданиятли контекстда самаꭇали мулоқот кўникмалаꭇини шакллантиꭇишнинг методикаси бўйича таклифлаꭇ кенг жамоатчлик эътиборига ҳавола этилиши орқали оммалаштирилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish