Xusanov Elzod Dilshod o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “48Ca+168Er, 12C+204Pb reaksiyalarida massa asimmetriyasining va 28,30Si+197Au reaksiyalarida dasta energiyasining kvazibo‘linish mahsulotlari chiqishiga ta’siri”, 01.04.02 – “Nazariy fizika”.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2026.2.PhD/FM1533.
Ilmiy rahbar: Nasirov Avazbek Karimovich, fizika matematika fanlari doktori.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: O‘zbekiston Respublikasi fanlar akademiyasi Yadro fizikasi instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston Milliy Universiteti, DSc03/2025.27.12.FM.01.04.M.
Rasmiy opponentlar: Yaxshiev Ulug‘bek Turdalievich, fizika-matematika fanlari doktori, professor; Usmanov Pazlitdin Nuritdinovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: O‘zbekiston Respublikasi fanlar akademiyasi Fizika-texnika instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: og‘ir ionlar to‘qnashuvida to‘la qo‘shilish va kvazibo‘linish jarayonlari o‘rtasidagi raqobatni Qo‘shaloq yadro tizimi modeli doirasida nazariy jihatdan o‘rganish, bunda kirish kanali parametrlari hamda dasta energiyasining ikkitalik mahsulotlar chiqishiga ta’sirini baholashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi: quyidagilardan iborat:
birinchi marta qamrash ehtimolligini deformatsiyalangan yadrolarning fazoviy orientatsiya burchaklariga, ya’ni “uchma-uch” (tip-to-tip) yoki “yonma-yon” (side-by-side) joylashuviga o‘ta sezgirligi, jumladan, 48Ca+168Er, 12C+204Pb va 28,30Si+197Au reaksiyalari uchun aniq ko‘rsatib berildi;
birinchi marta bir xil 216Ra* qo‘shma yadrosini hosil qilishiga olib keladigan 12C+204Pb (1.5%) va 48Ca+168Er (30%) reaksiyalari o‘rtasidagi asimmetrik kvazibo‘linish mahsulotlari chiqishidagi keskin farqning mikroskopik sabablari ochib berildi. Bu farq ularning kirish kanallari bilan bog‘liq bo‘lgan ichki qo‘shilish (B_fus^*) va kvazibo‘linish (B_qf) to‘siqlaridagi o‘ziga xos farqlarga bog‘liqligi isbotlandi;
Kulon to‘sig‘i atrofidagi energiyalarda 28,30Si+197Au reaksiyalari uchun qo‘shilish-bo‘linish mahsulotlarining massa taqsimoti standart chetlanishining (σ_m) anomal nochiziqli kengayishi, kvazibo‘linish mahsulotlari chiqishini shu sohaga aralashishining to‘qnashish energiyasiga bog‘liqligi bilan dunyoda ilk bor aniqlandi.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Ushbu dissertatsiyada olingan natijalar (www.scholar.google.com sayti ma’lumotlariga ko‘ra) boshqa 8 ta (2026 yil iyul) ilmiy maqolalarda ishlatilgan va iqtibos keltirilgan. Quyida nufuzli xalqaro jurnallarda chop etilgan bunday natijalarning bir nechtasini sanab o‘tamiz.
    – Fareed, F. A.; Adel, A.; Seif, W. M., Impact of deformation and orientation on the evaporation residue cross-section leading to synthesis of superheavy nuclei, International Journal of Modern Physics E, Volume 35, Issue 1, id. 2550053 (Impact factor 2.1)
    – Reddi Rani L., N. Sowmya, H.C. Manjunatha, M.M. Armstrong Arasu, Compound nucleus formation probability of heavy and superheavy nuclei synthesized using heavy ion fusion reactions, Nuclear Analysis, Volume 3, Issue 4, December 2024, 100123 (Impact factor 2.14)
    – R. Sariyal, I. Mazumdar, D. Mehta, N. Madhavan, S. Nath, J. Gehlot, Gonika, S. M. Patel, P. B. Chavan et al., Measuremens of evaporation residue cross sections and evaporation-residue-gated γ-ray fold distributions for the 32S+154Sm system, Phys. Rev. C 110, 044610, October 2024 (Impact factor 3.4)
    – A. Sultana, A. Sen, A. K. Mandal, Soumalya Kundu, T. K. Ghosh, A. K. Nasirov, Jhilam Sadhukhan, C. Schmitt, K. Banerjee et al., Fission dynamics in neutron-deficient 216Th, Phys. Rev. C 113, 064614, June 2026 (Impact factor 3.4)
    – Golda Komalan Satheedas, H. Singh, Kavita Kavita et al., Exploring the effect of entrance channel mass asymmetry in the fission of 197Tl* nucleus, Nuclear Physics A, Volume 1067, Article 123310, March 2026 (Impact factor 1.9)
    – Shiva Prasad Nayak, E. Prasad, D. J. Hinde, M. Dasgupta, C. Simenel, K. J. Cook, E. C. Simpson, J. Walshe, D. Y. Jeung et al., Systematic study of fusion-fission and quasifission in reactions using a 197Au target, Phys. Rev. C 113, 064605, June 2026 (Impact factor 3.4)