Наврузова Ўғилхон Орзижон қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Фертил ёшидаги аёлларда сурункали қайталанувчи афтоз стоматит кечишининг ўзига хослиги ва даволашни такомиллаштириш»; 14.00.21 – Стоматология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Tib6517.
Илмий раҳбар: Хабибова Назира Насуллоевна, Тиббиёт фанлари доктори, профессор.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бухоро давлат тиббиёт институти, DSc.06/2025.27.12.Tib.05.03
Расмий оппонентлар: Идиев Ғайрат Элмуродович, тиббиёт фанлари доктори, доцент; Меджид Меджидов Нисрединович, тиббиёт фанлари доктори, доцент (Доғистон Республикаси).
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети. 
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: фертил ёшдаги аёлларда сурункали қайталанувчи афтоз стоматит хусусиятларини ўрганиш ва клиник-гормонал ҳамда биокимёвий ҳолатни ҳисобга олган ҳолда комплекс терапия самарадорлигини баҳолашдан иборат бўлган.
III . Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор фертил ёшдаги аёлларда сурункали қайталанувчи афтоз стоматит кечишининг комплекс клиник-стоматологик тавсифи касалликнинг ўзига хос хусусиятлари, жумладан, қайталаниш частотасининг юқорилиги, яллиғланиш белгиларининг яққоллиги ва оғиз бўшлиғи шиллиқ қаватининг эпителизация жараёнларининг секинлигига кўра асосланган;
илк бор сурункали қайталанувчи афтоз стоматит билан касалланган фертил ёшдаги аёлларда касалликнинг ривожланиши ва оғирлиги оғиз бўшлиғи шиллиқ қавати зарарланишининг патогенетик механизмларини аниқлаштирувчи маҳаллий иммунитет кўрсаткичларининг, хусусан, секретор IgAнинг пасайиши, шунингдек, липопероксидатция жараёнларининг фаоллашиши ва антиоксидант ҳимоянинг сусайиши билан кечиши асосланган;
илк бор фертил ёшдаги аёлларда гормонал ҳолатнинг ўзига хос хусусиятлари, шу жумладан прогестерон ва пролактин даражасининг ўзгариши, ҳайз цикли босқичлари ва сурункали қайталанувчи афтоз стоматитнинг қайталаниш частотаси ўртасидаги боғлиқлик асосида гормонал номутаносибликни касалликнинг салбий кечишида муҳим омиллардан бири сифатида кўриб чиқиш имконини бериши исботланган;
фертил ёшдаги аёлларда гиалурон кислотаси, кверцетин ва C витаминини қўллаган ҳолда сурункали қайталанувчи афтоз стоматитни эпителизация муддатини қисқартириш, қайталанишлар частотасини камайтириш ва клиник-иммунобиокимёвий кўрсаткичларни яхшилашни таъминлайдиган патогенетик йўналтирилган комплекс даволашнинг клиник самарадорлиги исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий-техник кенгашнинг илмий-тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга татбиқ этиши бўйича 2025 йил 2 декабрдаги 30/46 сонли хулосасига кўра:
биринчи илмий янгилик: илк бор фертил ёшдаги аёлларда сурункали қайталанувчи афтоз стоматит кечишининг комплекс клиник-стоматологик тавсифи касалликнинг ўзига хос хусусиятлари, жумладан, қайталаниш частотасининг юқорилиги, яллиғланиш белгиларининг яққоллиги ва оғиз бўшлиғи шиллиқ қаватининг эпителизация жараёнларининг секинлигига кўра асосланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: ушбу кўрсатилган ҳолатлар касаллик кечишининг оғирлигини, қайталаниш даражасини ва яра элементлари эпителизациясининг давомийлигини белгилаши тасдиқланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: олинган илмий-амалий маълумотлар қуйидаги буйруқлар асосида клиник амалиётга жорий қилинган: Хоразм вилояти болалар стоматологияси поликлиникаси,бўйича буйруқ (28.06.2025 й. №-56); Навоий шахар 2 – сон оилавий поликлиникага буйруқ (11.07.2025 й. №389-5-79-DOP-2025-сон). Ижтимоий самарадорлиги: иммуногормонал профиллашни қўллаш касалликнинг қайталаниш хавфи юқори бўлган беморларни 30-45% эртароқ аниқлаш ва касалликнинг қайталаниш даражасини камайтириш имконини берган. Иқтисодий самарадорлиги: прогестерон + пролактин + sIgA + МДА лаборатория мини-панели такрорий мурожаатлар харажатларини камайтирди; бир бемор учун тежамкорлик 320 минг сўмга етди. Хулоса: илмий янгилик сурункали қайталанувчи афтоз стоматит билан касалланган фертил ёшдаги аёлларда ташхислаш аниқлигини ошириш ва клиник прогнозни яхшилашни таъминлаган;
иккинчи илмий янгилик: илк бор сурункали қайталанувчи афтоз стоматит билан касалланган фертил ёшдаги аёлларда касалликнинг ривожланиши ва оғирлиги оғиз бўшлиғи шиллиқ қавати зарарланишининг патогенетик механизмларини аниқлаштирувчи маҳаллий иммунитет кўрсаткичларининг, хусусан, секретор IgAнинг пасайиши, шунингдек, липопероксидатция жараёнларининг фаоллашиши ва антиоксидант ҳимоянинг сусайиши билан кечиши асосланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: яллиғланишнинг оғирлиги ва шиллиқ қаватнинг тикланиш тезлигига таъсир қилувчи асосий механизм сифатида ЛПО/АОА мувозанатсизлигининг патогенетик аҳамияти исботланди. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: олинган илмий-амалий маълумотлар қуйидаги буйруқлар асосида клиник амалиётга жорий қилинган: Хоразм вилояти болалар стоматологияси поликлиникаси,бўйича буйруқ (28.06.2025 й. №-56); Навоий шахар 2 – сон оилавий поликлиникага буйруқ (11.07.2025 й. №389-5-79-DOP-2025-сон). Ижтимоий самарадорлиги: сурункали қайталанувчи афтоз стоматит билан касалланган фертил ёшдаги аёлларда касалликни эрта аниқлаш, оғиз бўшлиғи шиллиқ қаватидаги патогенетик ўзгаришларни баҳолаш ва мақсадли даволаш чораларини қўллаш имконини бериб, касаллик қайталанишлари сонини камайтириш, беморларнинг ҳаёт сифати ва меҳнат қобилиятини яхшилашга хизмат қилади; Иқтисодий самарадорлиги: диагностик ва даволаш тадбирларини мақбуллаштириш ҳамда касаллик оғирлигини эрта баҳолашни таъминлаш орқали ҳар бир бемор ҳисобига ўртача 260 минг сўм миқдоридаги иқтисодий харажатларни тежашга эришилади. Хулоса: илмий янгилик сурункали қайталанувчи афтоз стоматит билан касалланган фертил ёшдаги аёлларда ташхислаш аниқлигини ошириш ва клиник прогнозни яхшилашни таъминлаган;
учинчи илмий янгилик: илк бор фертил ёшдаги аёлларда гормонал ҳолатнинг ўзига хос хусусиятлари, шу жумладан прогестерон ва пролактин даражасининг ўзгариши, ҳайз цикли босқичлари ва сурункали қайталанувчи афтоз стоматитнинг қайталаниш частотаси ўртасидаги боғлиқлик асосида гормонал номутаносибликни касалликнинг салбий кечишида муҳим омиллардан бири сифатида кўриб чиқиш имконини бериши исботланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: чуқурлаштирилган кузатув ва даволаниш учун юқори хавф гуруҳини ажратишга имкон берадиган ушбу вариантнинг мезонлари аниқланди. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: олинган илмий-амалий маълумотлар қуйидаги буйруқлар асосида клиник амалиётга жорий қилинган: Хоразм вилояти болалар стоматологияси поликлиникаси,бўйича буйруқ (28.06.2025 й. №-56); Навоий шахар 2 – сон оилавий поликлиникага буйруқ (11.07.2025 й. №389-5-79-DOP-2025-сон). Ижтимоий самарадорлиги: фертил ёшдаги аёлларда гормонал ҳолат хусусиятларини инобатга олган ҳолда сурункали қайталанувчи афтоз стоматитнинг қайталаниш хавфини эрта прогноз қилиш ва индивидуал профилактик-даволаш чораларини қўллаш имконини бериб, касаллик асоратлари ҳамда қайта мурожаатлар сонини камайтиришга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги:  бузилишларни эрта тузатиш узоқ муддатли даволаш курсларига бўлган эҳтиёжни камайтирди ва даволаниш харажатларини ўртача 300-350 минг сўмга қисқартирди. Хулоса: илмий янгилик сурункали қайталанувчи афтоз стоматит билан касалланган фертил ёшдаги аёлларда ташхислаш аниқлигини ошириш ва клиник прогнозни яхшилашни таъминлаган;
тўртинчи илмий янгилик: фертил ёшдаги аёлларда гиалурон кислотаси, кверцетин ва C витаминини қўллаган ҳолда сурункали қайталанувчи афтоз стоматитни эпителизация муддатини қисқартириш, қайталанишлар частотасини камайтириш ва клиник-иммунобиокимёвий кўрсаткичларни яхшилашни таъминлайдиган патогенетик йўналтирилган комплекс даволашнинг клиник самарадорлиги исботланган. Илмий янгиликнинг амалиётга жорий қилиниши: олинган илмий-амалий маълумотлар қуйидаги буйруқлар асосида клиник амалиётга жорий қилинган: Хоразм вилояти болалар стоматологияси поликлиникаси,бўйича буйруқ (28.06.2025 й. №-56); Навоий шахар 2 – сон оилавий поликлиникага буйруқ (11.07.2025й.№389-5-79-DOP-2025-сон). Ижтимоий самарадорлиги: гиалурон кислотаси, кверцетин ва C витаминини ўз ичига олган патогенетик йўналтирилган комплекс даволашни қўллаш эпителизация муддатини қисқартириш, касаллик қайталанишлари частотасини камайтириш ҳамда даволаш жараёни самарадорлигини ошириш орқали диагностик ва терапевтик харажатларни қисқартириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: қайта даволаш курслари сонининг камайиши ҳар бир бемор учун 540 минг сўмгача иқтисод қилишни таъминлади. Хулоса: илмий янгилик сурункали қайталанувчи афтоз стоматит билан касалланган фертил ёшдаги аёлларда ташхислаш аниқлигини ошириш ва клиник прогнозни яхшилашни таъминлаган.