Рузматов Палванназир Юлдашевичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар:
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Қандли диабетда оёқ панжаси йирингли - некротик зарарланишларини даволашни оптималлаштириш ва натижаларини башорат қилиш», 14.00.27 – Хирургия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.DSc/Tib922.
Илмий раҳбар: Матмуротов Қувондиқ Жуманиёзович, тиббиёт фанлари доктори, (DSc), профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSc.06/2025.27.12.Tib.01.07.
Расмий оппонентлар: Назаров Шохин Қувватович, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Тожикистон Республикаси); Темиров Суръат Нематиллаевич, тиббиёт фанлари доктори (DSc); Қосимов Адхам Лутфуллаевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот номи: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертациянинг йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади. диабетик панжа синдромининг жарроҳлик асоратлари билан оғриган беморларни даволаш натижаларини яхшилаш, даволашни оптималлаштириш ва панжанинг йирингли-некротик зарарланишлари оқибатларини башоратлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
оёқларнинг юқори ампутациялари частотаси, периферик артериал равоғи зарарланишига қараб, томирларнинг алоҳида ва уларнинг биргаликда зарарланиш ҳолатларида аниқланган;
диабетик панжа синдроми фонида кучли ишемия шароитида оёқ панжанинг йирингли-некротик зарарланишлари бўлган беморларда юқори ампутация хавфини баҳолаш учун балли шкала ишлаб чиқилган;
диабетик остеоартропатия асоратларатида оёқ панжада реконструктив -пластик операцияларни бажариш учун яра локализациясига асосланган жарроҳлик тактикаси такомиллаштирилган;
диабетик панжа синдроми билан оғриган беморларда оёқ панжанинг ости қисмидаги катта яра нуқсонларида бўлинган миопластика усули ишлаб чиқилган;
дастурли гемодиализда бўлган беморларда оёқ панжасининг йирингли-некротик жараёнларида оёқлар артерияларини босқичма-босқич реваскуляризация қилиш ва комбинирланган эндоваскуляр даволаш усули ишлаб чиқилган;
диабетик панжа синдромининг турли асоратларида нозологик субстратга қараб жарроҳлик даволаш алгоритми такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши:
Қандли диабетда оёқ панжаси йирингли-некротик зарарланишларини даволашни оптималлаштириш ва натижаларини башорат қилиш бўйича олинган илмий натижалар:
биринчи илмий янгилик: оёқларнинг юқори ампутациялари частотаси, периферик артериал равоғи зарарланишига қараб, томирларнинг алоҳида ва уларнинг биргаликда зарарланиш ҳолатларида аниқланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академиясининг мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 24 февралдаги 02-25/495-t-сон билан тасдиқланган «Диабетик панжа синдромида йирингли-некротик жараёнларни даволаш натижасини башорат қилиш усули» ISBN 978-9910-565-12-0 ва ТТА Урганч филиали илмий кенгаши, 28.11.2025й, №54, ISBN 978-9910-232-03-9 сон билан тасдиқланган «Реконструктивно – восстановительные операции при синдроме диабетической стопы» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2026 йил 5 январь №42/-1 сон ҳамда У. Холмуратов номидаги Қорақалпоғистон Республикаси кўп тармоқли тиббиёт марказида 2026 йил 16 январь №7/1 буйруқлар асосида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси ССВ ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 10.06.2026й. 10/12-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: диабетик панжа синдроми билан оғриган беморларда оёқ панжанинг ости қисмидаги катта ярали нуқсонларида бўлинган аутодермопластикани бир вақтда бажариш оптимал амалиёти билан ижтимоий ҳаёт сифатини яхшилаш ва меҳнатга лаёқатсизликни камайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: диабетик панжа синдроми билан оғриган беморларда оёқ панжанинг ости қисмидаги катта ярали нуқсонларида бўлинган миопластик жарроҳлик амалиёти беморларнинг шифохонада ётиш муддатини 12 кундан 8 кунгача (4 кун) қисқартириши, бир кунлик хирургияда стационар даволаниш нархи 350000 сўмга, таққослаш гуруҳдаги ҳар бир бемор учун кунлик харажатлар, 4200000±210000 сўм, асосий гуруҳдаги ҳар бир бемор учун кунлик харажатлар 2800000±140000 сўм, ўртача тежалган маблағ ҳар бир нафар бемордан 1400000±170000 сўм бюджет маблағларини иқтисод қилиш имконини берган;
иккинчи илмий янглилик: диабетик панжа синдроми фонида кучли ишемия шароитида оёқ панжанинг йирингли-некротик зарарланишлари бўлган беморларда юқори ампутация хавфини баҳолаш учун балли шкала ишлаб чиқилганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академиясининг мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 24 февралдаги 02-25/495-t-сон билан тасдиқланган «Диабетик панжа синдромида йирингли-некротик жараёнларни даволаш натижасини башорат қилиш усули» ISBN 978-9910-565-12-0 ва ТТА Урганч филиали илмий кенгаши, 28.11.2025й, №54, ISBN 978-9910-232-03-9 сон билан тасдиқланган «Реконструктивно – восстановительные операции при синдроме диабетической стопы» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2026 йил 5 январь №42/-1 сон ҳамда У. Холмуратов номидаги Қорақалпоғистон Республикаси кўп тармоқли тиббиёт марказида 2026 йил 16 январь №7/1 буйруқлар асосида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси ССВ ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 10.06.2026й. 10/12-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: программали гемодиализда бўлган беморларда оёқ панжасининг йирингли-некротик жараёнларида оёқлар артерияларини босқичма-босқич реваскуляризация қилиш ва комбинирланган эндоваскуляр даволаш усули некротик ва қон айланишининг бузилиш асоратлари хавфини камайтириш, ногиронликни олдини олиш орқали ижтимоий ҳаётини позитивлашиш натижасида беморларнинг турмуш сифатини яхшилаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: реваскуляризация қилиш ва комбинирланган эндоваскуляр терапия йўли билан беморларни жарроҳлик бўлимида терапия олишини (1-гуруҳнинг жарроҳлик бўлимида қолиши ўртача 12,3±0,6 ва 2-гуруҳда 8,1±0,4) 4 кунга ва шу билан бирга асосий гуруҳ беморларида юқори ампутациялар частотасини 21,4% дан 6,1% гача қисқартирганлиги, кунлик лаборатор-инструментал текширишлари учун ўртача 945200 сўм сарф-харажат, таққослаш гуруҳидаги харажатлар ҳар бемор учун 11342400±567120 сўм, асосий гуруҳдаги харажатлар ҳар бемор учун 7561600±378080 сўмни, ҳар бир нафар бемордан ўртача тежалган маблағ 3780800±189040 сўм бюджет маблағларини иқтисод қилиш имконини берган;
учинчи илмий янглилик: диабетик остеоартропатия асоратларатида оёқ панжада реконструктив -пластик операцияларни бажариш учун яра локализациясига асосланган жарроҳлик тактикаси такомиллаштирилганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академиясининг мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 24 февралдаги 02-25/495-t-сон билан тасдиқланган «Диабетик панжа синдромида йирингли-некротик жараёнларни даволаш натижасини башорат қилиш усули» ISBN 978-9910-565-12-0 ва ТТА Урганч филиали илмий кенгаши, 28.11.2025й, №54, ISBN 978-9910-232-03-9 сон билан тасдиқланган «Реконструктивно – восстановительные операции при синдроме диабетической стопы» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2026 йил 5 январь №42/-1 сон ҳамда У. Холмуратов номидаги Қорақалпоғистон Республикаси кўп тармоқли тиббиёт марказида 2026 йил 16 январь №7/1 буйруқлар асосида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси ССВ ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 10.06.2026й. 10/12-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: диабетик остеоартропатия асоратларида оёқ панжада реконструктив-пластик операцияларни бажариш учун яра локализациясига асосланган яра нуқсонларида пластик операция усулини ноадекват танлаш иккиламчи яра нуқсонларининг пайдо бўлишига олиб келади. Аксинча тўғри танлов яралардан кейинги асоратларни олдини олиш, ижтимоий ҳимояга мухтож ҳолатларни камайтириш орқали ҳаёт сифатини ижобийлаштиришга ёрдам бериши хамда беморларнинг ҳолатини яхшилашга қаратилган даволаш тактикасини танлаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: диабетик остеоартропатия асоратларида оёқ панжада реконструктив-пластик операцияларни бажариш учун яра локализациясига асосланган жарроҳлик амалиёти беморларни жарроҳлик бўлимида 1-гуруҳнинг қолиш куни ўртача 12,3±0,6 кунни ва 2-гуруҳда 8,1±0,4 кунни ташкил қилиши, хирургик бўлимда даволаниш суткасини 23%га қисқартириш орқали бир кунлик озиқ-овқат ва дори-дармонлар учун ўртача 500000 сўм сарф-харажат, таққослаш гуруҳидаги умумий харажатлар, 6000000±300000 сўм, асосий гуруҳдаги умумий харажатлар 4000000±200000 сўмни, ҳар бир нафар бемордан ўртача тежалган маблағ эса 2000000±100000 сўм иқтисод қилиш имконини берган;
тўртинчи илмий янгилик: диабетик панжа синдроми билан оғриган беморларда оёқ панжанинг ости қисмидаги катта яра нуқсонларида бўлинган миопластика усули ишлаб чиқилганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академиясининг мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 24 февралдаги 02-25/495-t-сон билан тасдиқланган «Диабетик панжа синдромида йирингли-некротик жараёнларни даволаш натижасини башорат қилиш усули» ISBN 978-9910-565-12-0 ва ТТА Урганч филиали илмий кенгаши, 28.11.2025й, №54, ISBN 978-9910-232-03-9 сон билан тасдиқланган «Реконструктивно – восстановительные операции при синдроме диабетической стопы» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2026 йил 5 январь №42/-1 сон ҳамда У. Холмуратов номидаги Қорақалпоғистон Республикаси кўп тармоқли тиббиёт марказида 2026 йил 16 январь №7/1 буйруқлар асосида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси ССВ ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 10.06.2026й. 10/12-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: оёқларнинг юқори ампутациялари частотаси, периферик артериал равоғи зарарланишига қараб, томирларнинг алохида ва уларнинг биргаликда зарарланиш ҳолатларини аниқлаш, беморларда кейинги даврлардаги ҳаёт сифатини ижобийлаштиришга кўмак бериши, уларнинг ҳолатини яхшилашга қаратилган даволаш тактикасини танлаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: оёқларнинг юқори ампутациялари частотаси, периферик артериал равоғи зарарланишига қараб, томирларнинг алоҳида ва уларнинг биргаликда зарарланиш ҳолатларини аниқлаш орқали жарроҳлик амалиёти аралашувига тўғри ёндашув беморларнинг ётиш муддатини 12,6±0,6 кундан 8,1±0,4 кунгача қисқартириб, бир кунлик хирургияда стационар даволаниш нархи 350000 сўмга, 1-гуруҳдаги ҳар бир бемор учун кунлик харажатлар, 420000±210000 сўм, 2-гуруҳдаги ҳар бир бемор учун кунлик харажатлар 2800000±140000 сўм, ҳар бир нафар бемордан ўртача 1400000±170000 сўм бюджет маблағларини иқтисод қилиш имконини берган;
бешинчи илмий янгилик: дастурли гемодиализда бўлган беморларда оёқ панжасининг йирингли-некротик жараёнларида оёқлар артерияларини босқичма-босқич реваскуляризация қилиш ва комбинирланган эндоваскуляр даволаш усули ишлаб чиқилганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академиясининг мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 24 февралдаги 02-25/495-t-сон билан тасдиқланган «Диабетик панжа синдромида йирингли-некротик жараёнларни даволаш натижасини башорат қилиш усули» ISBN 978-9910-565-12-0 ва ТТА Урганч филиали илмий кенгаши, 28.11.2025й, №54, ISBN 978-9910-232-03-9 сон билан тасдиқланган «Реконструктивно – восстановительные операции при синдроме диабетической стопы» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2026 йил 5 январь №42/-1 сон ҳамда У. Холмуратов номидаги Қорақалпоғистон Республикаси кўп тармоқли тиббиёт марказида 2026 йил 16 январь №7/1 буйруқлар асосида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси ССВ ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 10.06.2026й. 10/12-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: диабетик панжа синдроми фонида кучли ишемия шароитида оёқ панжасида йирингли-некротик зарарланишлари бўлган беморларда юқори ампутация хавфини баҳолаш учун ишлаб чиқилган балли шкала беморларни ҳолатини адекват баҳолаш ва кейинги этапларда тўғри хирургик ёндашув заминида оёқлар функционал холатини сақлашга олиб келди, касалларнинг турмуш сифатини яхшилашга ва ногиронликни камайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: диабетик панжа синдроми фонида кучли ишемия шароитида оёқ панжасида йирингли-некротик зарарланишлари бўлган беморларда юқори ампутация хавфини баҳолаш шкаласи оркали асосий гуруҳда юқори ампутациялар частотасини 12,5% дан 6,1% гача ва касалхонада даволанишни 23% га камайтириши, кунлик лаборатор-инструментал текширишлари учун ўртача 945200 сўм сарф-харажат, таққослаш гуруҳидаги харажатлар ҳар бемор учун 11342400±567120 сўм, асосий гуруҳдаги харажатларҳар бемор учун 7561600±378080 сўмни, ҳар бир нафар касалдан ўртача 3780800±189040 сўм бюджет маблағларини иқтисод қилиш имконини берган.
олтинчи илмий янгилик: диабетик панжа синдромининг турли асоратларида нозологик субстратга қараб жарроҳлик даволаш алгоритми такомиллаштирилганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академиясининг мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2025 йил 24 февралдаги 02-25/495-t-сон билан тасдиқланган «Диабетик панжа синдромида йирингли-некротик жараёнларни даволаш натижасини башорат қилиш усули» ISBN 978-9910-565-12-0 ва ТТА Урганч филиали илмий кенгаши, 28.11.2025й, №54, ISBN 978-9910-232-03-9 сон билан тасдиқланган «Реконструктивно – восстановительные операции при синдроме диабетической стопы» номли услубий тавсияномалар мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт марказининг 2026 йил 5 январь №42/-1 сон ҳамда У. Холмуратов номидаги Қорақалпоғистон Республикаси кўп тармоқли тиббиёт марказида 2026 йил 16 январь №7/1 буйруқлар асосида амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси ССВ ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 10.06.2026й. 10/12-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: диабетик панжа синдромининг турли асоратларида нозологик субстратга қараб жарроҳлик даволаш алгоритми беморларни даволашда тўғри йўналишни танлаш имкониятини бериб, нотўғри хирургик ёндашувни ва асоратлар хавфини олдини олиш билан касалларнинг умумий холатини сақлашга олиб келди, ижобий ҳаёт сифатини яхшилашга ва ногиронликни камайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: диабетик панжа синдромининг турли асоратларида нозологик субстратга қараб жарроҳлик даволаш алгоритми орқали асосий гуруҳда юқори ампутациялар частотасини 12,5% дан 6,1% гача ва касалхонада даволанишни 23% га камайтириши, кунлик диагностик ташхисотлар учун ўртача 945200 сўм сарф-харажат, 1-гуруҳдаги харажатлар ҳар бемор учун 11342400±567120 сўм, 2-гуруҳдаги харажатлар ҳар бемор учун 7561600±378080 сўмни, ҳар нафар бемордан ўртача тежалган маблағ 3780800±189040 сўм бюджет маблағларини иқтисод қилиш имконини берган.