Амонов Лазиз Амоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Политравма фонида болдир суякларининг диафизар синишлари бўлган беморларда тактиканинг ўзига хос хусусиятлари ва остеосинтез вариантларини қиёсий бахолаш», 14.00.22 – Трaвматология ва ортопедия (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: №В2025.2.PhD/Tib6069.
Илмий раҳбар: Ходжанов Искандар Юнусович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Бухоро давлат тиббиёт инстиути, DSc.06/2025.27.12.Tib.05.03.
Расмий оппонентлар: Акрамов Вохид Рустамович, тиббиёт фанлари доктори, профессор, Валиев Эркин Юлдашевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Самарқанд давлат тиббиёт университети.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади:
Политравма таркибида болдир суяклари синишларининг даволаш натижаларини вақтинчалик фиксациядан доимий остеосинтезга ўтиш муддатини оптималлаштириш орқали яхшилашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
политравмали беморларда болдир суякларининг диафизар синишларида бемор ҳолатининг оғирлиги, доминант шикастланишнинг тури ва локализациясини ҳисобга олган ҳолда вақтинчалик остеосинтезни қўллаш заруратини белгилаб берувчи клиник-травматологик омиллар аниқланган;
болдир суякларининг диафизар синишларида вақтинчалик фиксациянинг турли вариантларини қўллашга дифференциал кўрсатмалар белгиланиб, дастлабки стабилизациядан якуний остеосинтезгача бўлган даврда кейинги жарроҳлик тактикасига таъсир кўрсатувчи нохуш омиллар аниқланган;
илк бор катта болдир суягининг диафизар синиши моделида ўтказилган экспериментал механик тадқиқотлар асосида спицали ва стерженли ташқи фиксация усулларининг барқарорлик хусусиятлари қиёсий баҳоланиб, фиксацион мустаҳкамлик кўрсаткичлари бўйича стерженли конструкциянинг устунлиги исботланган; қўшимча равишда, маҳаллий яллиғланиш реакциясини камайтиришда антибактериал қопламали стерженларни қўллаш самарадорлиги асосланган;
илк бор политравмали беморларда болдир суякларининг диафизар синишларини дастлабки стабилизация қилишнинг травматик касаллик даврини ҳисобга олувчи дифференциал тактикаси асосланган бўлиб, у вақтинчалик фиксация усулини оқилона танлаш ва якуний остеосинтезга ўз вақтида ўтиш имконини берган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг илмий - тадқиқот ишлари натижаларини амалиётга тадбиғи бўйича 2026 йил 20 апрельдаги 06/18 - сон хулосасига кўра:
биринчи илмий янгилик: политравмали беморларда болдир суякларининг диафизар синишларида бемор ҳолатининг оғирлиги, доминант шикастланишнинг тури ва локализациясини ҳисобга олган ҳолда вақтинчалик остеосинтезни қўллаш заруратини белгилаб берувчи клиник-травматологик омиллар аниқланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: ўртача оғир политравма фонида болдир диафизар синишининг вақтинчалик фиксация давомийлиги баҳоланганда, энг қисқа муддат стерженли фиксация усули билан операция қилинган беморларда кузатилди (5,8 кун, таққослаш гуруҳларида 7,0 кун, p<0,05). Амалиётга жорий этиш: олинган илмий-амалий натижалар қуйидаги буйруқлар асосида клиник амалиётга жорий этилди: Республика ихтисослаштирилган травматология ва ортопедия илмий-амалий тиббиёт марказининг Самарқанд филиали (08.07.2025 й. №38-сон буйруқ), Бухоро РШТЁИМ филиали (12.07.2025 й. №254§1-сон буйруқ). Ижтимоий самарадорлик: политравма фонида болдир суяклари диафизар синишларини комплекс даволашга оид таклиф этилган методик тавсиялар тиббий хизматлар харажатларини камайтириб, даволаш самарадорлигини ошириш орқали юқори иқтисодий самарадорликни кўрсатди. Иқтисодий самарадорлик: ушбу тавсияларни жорий этиш соғлиқни сақлаш тизимида тиббий ёрдам сифатини яхшилаб, 953000 сўм иқтисодий фойда келтирди. Хулоса: ишлаб чиқилган даволаш-тактик тавсиялар даволаш натижаларини яхшилаш, госпитализация муддатларини, ногиронлик ва ўлим кўрсаткичларини камайтириш ҳамда иқтисодий самарадорликка эришиш имконини берган.
иккинчи илмий янгилик: болдир суякларининг диафизар синишларида вақтинчалик фиксациянинг турли вариантларини қўллашга дифференциал кўрсатмалар белгиланиб, дастлабки стабилизациядан якуний остеосинтезгача бўлган даврда кейинги жарроҳлик тактикасига таъсир кўрсатувчи нохуш омиллар аниқланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: даволаш технологиясидан қатъи назар, вақтинчалик фиксациянинг энг узоқ давом этиши травматик касалликнинг ноқулай кечиши (полиорган етишмовчилик ёки SIRS ривожланиши) ҳолатларида кузатилди (12,0–16,8 кун). Энг қисқа давомийлик кесишган спица остеосинтезида (10 дақиқа), энг узоқ давомийлик эса спица ташқи остеосинтез аппаратида (25±5 дақиқа) кузатилди. Стерженли фиксация ҳам қисқа (15 дақиқа) бўлиб, якуний фиксацияни (ЁИО 38±10 дақиқа) спица ташқи остеосинтезига нисбатан (50±10 дақиқа) анча енгиллаштирди. Амалиётга жорий этиш: натижалар юқорида кўрсатилган муассасалар буйруқлари асосида амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлик: методик тавсиялар тиббий харажатларни камайтириб, даволаш самарадорлигини оширди. Иқтисодий самарадорлик: 953000 сўм иқтисодий фойда таъминланди. Хулоса: клиник-экспериментал жиҳатдан асосланган ишлаб чиқилган даволаш-тактик тавсиялар ихтисослаштирилган тиббий ёрдам самарадорлигини оширган, даволаш натижаларини яхшилаган, госпитализация муддатларини, ногиронлик ва ўлим кўрсаткичларини камайтирган ҳамда иқтисодий самарага эришиш имконини берган.
учинчи илмий янгилик: илк бор катта болдир суягининг диафизар синиши моделида ўтказилган экспериментал механик тадқиқотлар асосида спицали ва стерженли ташқи фиксация усулларининг барқарорлик хусусиятлари қиёсий баҳоланиб, фиксацион мустаҳкамлик кўрсаткичлари бўйича стерженли конструкциянинг устунлиги исботланган; қўшимча равишда, маҳаллий яллиғланиш реакциясини камайтиришда антибактериал қопламали стерженларни қўллаш самарадорлиги асосланган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: стерженли остеосинтез варианти спицали фиксацияга нисбатан ўртача 71,6–89,8% юқори барқарорликни кўрсатди. Бундан ташқари, стерженли усул (шу жумладан антибактериал қопламали стерженлар билан) инфекция ривожланиш эҳтимолини камайтирди (17,4% га нисбатан 50%, p<0,05). Амалиётга жорий этиш: натижалар клиник амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлик: даволаш самарадорлиги ошди ва харажатлар камайди. Иқтисодий самарадорлик: 953000 сўм фойда келтирди. Хулоса: клиник-экспериментал жиҳатдан асосланган даволаш-тактик тавсиялар политравмада болдир суякларининг диафизар синишларини даволаш самарадорлигини оширган, госпитализация муддатларини, ногиронлик ва ўлим кўрсаткичларини камайтирган ҳамда иқтисодий самарага эришиш имконини берган.
тўртинчи илмий янгилик: илк бор политравмали беморларда болдир суякларининг диафизар синишларини дастлабки стабилизация қилишнинг травматик касаллик даврини ҳисобга олувчи дифференциал тактикаси асосланган бўлиб, у вақтинчалик фиксация усулини оқилона танлаш ва якуний остеосинтезга ўз вақтида ўтиш имконини берган. Илмий янгиликнинг аҳамияти: стерженли бирламчи фиксация ИТПда (реанимация бўлимида) бўлиш муддатини сезиларли қисқартирди (3 кун, таққослаш гуруҳларида 7,6–11 кун). Шунингдек, ЁИО қўлланганда умумий госпитализация муддати қисқароқ бўлди (17 кун, суяклараро остеосинтез қўлланган гуруҳларда 20,5–27,5 кун, p<0,05). Амалиётга жорий этиш: натижалар клиник амалиётга жорий этилди. Ижтимоий самарадорлик: тиббий хизмат харажатлари камайди ва даволаш самарадорлиги ошди. Иқтисодий самарадорлик: 953000 сўм иқтисодий фойда таъминланди. Хулоса: клиник-экспериментал жиҳатдан асосланган даволаш-тактик тавсиялар политравма фонида болдир суякларининг диафизар синишларида ихтисослаштирилган тиббий ёрдам самарадорлигини оширган, даволаш натижаларини яхшилаган, госпитализация муддатларини, ногиронлик ва ўлим кўрсаткичларини камайтирган ҳамда иқтисодий самарага эришиш имконини берган.