Hikmatov Behzod Amonovichning
Falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I.Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Polietilen+funksional keramika kompozit plyonkali quyosh quritgichi”, 05.05.06 – Qayta tiklanadigan energiya turlari asosidagi energiya qurilmalari.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2026.1.PhD/T6528.
Ilmiy rahbar: Raximov Rustam Xakimovich, texnika fanlari doktori, katta ilmiy xodim.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Buxoro davlat texnika universiteti, PhD.03/2025.28.11.T.16.01
Rasmiy opponentlar: Axadov Jobir Zamirovich - texnika fanlari doktori, katta ilmiy xodim. Nazarov Mustaqim Rashidovich - texnika fanlari nomzodi, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Farg‘ona davlat texnika universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqot maqsadi: Polietilen+funksional keramika kompozit plyonkali issiqxona tipli quyosh quritgich qurilmasini ishlab chiqish va energiya samaradorligini asoslashdan iborat.
III. Tatqiqotning ilmiy yangiligi:
PRISMA metodi asosida o‘tkazilgan tizimli tahlil natijasida issiqxona tipli quyosh quritgichlarining dizayni, o‘lchami, konveksiya rejimi, issiqlik uzatish rejimi, korpus materiali, shaffof qoplamasi, pol qoplamasi, shimoliy devorning izolyasiyasi parametrlari qamrab olgan yangi klassifikatsiyasi ishlab chiqilgan;
quyosh quritgichlari uchun mo‘ljallangan polietilen+funksional keramika kompozit plyonka qoplamali majburiy konveksiya rejimida ishlovchi issiqxona tipli quyosh quritgich qurilmasi ishlab chiqilgan (№ FAP 2653);
polietilen+funksional keramika kompozit plyonkali issiqxona tipli quyosh quritgich qurilmasida quritiladigan mahsulot, quritgich havosi va qurilma polining haroratlari hamda quritilayotgan mahsulot massasining vaqt bo‘yicha o‘zgarishini hisoblash imkonini beradigan, energetik balans tenglamalari asosida tuzilgan matematik modellar va hisoblash algoritmi ishlab chiqilgan;
pomidor mahsulotini quritishda mahsulot va quritgich havosi orasidagi issiqlik uzatish koeffisientini aniqlaydigan empirik koeffisientlar polietilen+funksional keramika kompozit plyonkali issiqxona tipli quyosh quritgichida =0.36 va =1.35, an’anaviy polietilen plyonkali issiqxona tipli quyosh quritgichida =0.3 va =2.05 ga teng bo‘lishi chiziqli regressiya tenglamasi orqali aniqlangan;
pomidor mahsulotini quritishda issiqxona tipli quyosh quritgichlarida shaffof qoplama sifatida polietilen+funksional keramika kompozit plyonka materiali qo‘llanilganda an’anaviy polietilenga nisbatan foydali ish koeffisienti 11.8% ga yuqori bo‘lishi aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarning joriy qilinishi. Polietilen+funksional keramika kompozit plyonkali quyosh quritgich qurilmasini ishlab chiqish bo’yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
issiqxona tipli quyosh quritgichlarining tizimli tahlili asosida olib borilgan tadqiqot natijalari turli nufuzli jurnallarda chop etilgan ilmiy tadqiqotlarda tadbiq etilgan, xususan [Solar Energy, 2026, DOI:10.1016/j.solener.2026.114534, CiteScore 12.6, IF 6.6; Solar Energy, 2026, DOI:10.1016/j.solener.2026.114506, CiteScore 12.6, IF 6.6; Renewable Energy, 2026, DOI: 10.1016/j.renene.2026.125444, CiteScore 17.6, IF 9.1; Journal of Energy Storage, 2025, DOI: 10.1016/j.est.2025.117599, CiteScore 13.3, IF 9.8; Applied Thermal Engineering, 2026 DOI: 10.1016/j.applthermaleng.2025.128774, CiteScore 11, IF 6.9; Thermal Science and Engineering Progress, 2025, DOI: 10.1016/j.sep.2025.104112, CiteScore 7.3, IF 5.4] larda va boshqalarda foydalanilgan;
qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini quritish uchun polietilen+funksional keramika kompozit plyonkali issiqxona tipli quyosh quritgich “Gelioquritgich” qurilmasi uchun O‘zbekiston Respublikasi intellektual mulk agentligidan foydali modelga patent olingan (№ FAP 2653; 21.01.2025). Natijada, Polietilen+funksional keramika kompozit plyonkali quyosh quritgich qurilmasining unumdorligini oshirish usuli va yuqori samarador “Gelioquritgich” qurilmasining konstruksiyasi ishlab chiqilgan;
polietilen+funksional keramika kompozit plyonkali issiqxona tipli quyosh quritgich qurilmasi Buxoro viloyati Buxoro shahar “Muxammad Komil Aziz” fermer xo‘jaligida va G‘ijduvon tuman “Umarbobo Usmonov” fermer xo‘jaliklarida joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Qishloq Xo‘jaligi Vazirligi Qishloq Xo‘jaligida Bilim va Innovatsiyalar Milliy Markazining 2026 yil 6 maydagi 05/04-04-442-sonli ma’lumotnomasi). Natijada, polietilen+funksional keramika kompozit plyonkali issiqxona tipli quyosh quritgichining birlik yuzasidan 1-apreldan 31-oktyabrgacha bo‘lgan davr oralig‘ida 332.91 elektr energiyasi tejab qolinishiga va atrof-muhitga chiqadigan issiqxona gazlarining tabiiy gaz yoqilganiga nisbatan 65.753 , ko‘mir yoqilganiga nisbatan 231.924 miqdorida kamayishiga erishilgan.