Омонтурдиев Ортиқ Эшбоевич
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): Маҳаллий хомашёлар асосида нотўқима материаллар ишлаб чиқариш технологиясини такомиллаштириш ва иқтисодий самарадорлигини аниқлаш (Хисори майин жун корхонаси мисолида) 05.02.03 – “Технологик машиналар. Роботлар, мехатроника ва робототехника тизимлари” ихтисослиги (техника фанлари)
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.4.PhD/Т6180
Илмий раҳбар: Эрматов Шавкат Қулматович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Термиз давлат муҳандислик ва агротехнологиялар университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Термиз давлат муҳандислик ва агротехнологиялар университети, PhD.03/2025.27.12.Т.14.02
Расмий оппонентлар: Авазов Комил Рахматович техника фанлари доктори (DSc), профессор. Тошбеков Одил Абдуллаевич техника фанлари фалсафа доктори (PhD), доцент. 
Етакчи ташкилот: Толали экинлар илмий тадқиқот институти.
Диссертация йўналиши: Амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Маҳаллий дағал жун толасини физик-механик қайта ишлаш ва турли хил ифлос аралашмалардан тозалаш жараёнларини такомиллаштириш, 2БТ-150Ш русумли титиш-тозалаш ускунасининг конструксиясига қўшимча чўткали барабан ўрнатиш, унинг конструктив ва технологик параметрларини назарий ҳамда тажрибавий жиҳатдан асослаш орқали толанинг титилганлик даражаси, ифлосликлардан тозаланиш самарадорлиги ва сифат кўрсаткичларини ошириш, шунингдек, маҳаллий хомашё асосида сифатли жун толаси материалларини олишга йўналтирилган ресурс тежамкор ва иқтисодий самарадор технологияни ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
маҳаллий дағал жун толасини титиш ва механик тозалаш самарадорлигини оширишга йўналтирилган, 2БТ-150Ш русумли титиш-тозалаш ускунасининг технологик имкониятларини кенгайтирувчи янги конструктив ечим ишлаб чиқилган ва илмий асосланган, бунда толанинг ускуна чиқиш қисмига қўшимча чўткали барабан ўрнатилиб, унинг ёрдамида толани қўшимча титиш ва таркибидаги майда ҳамда йирик ифлос аралашмаларни ажратиш жараёни такомиллаштирилган;
чўткали барабан таъсирида жун толасининг ҳаракат қонуниятларини ифодаловчи назарий-математик модел ишлаб чиқилган, бунда тола оқимининг ҳаракатига таъсир этувчи оғирлик, марказдан қочма, ишқаланиш, эластик ва қаршилик кучларининг ўзаро таъсири ҳисобга олиниб, иккинчи тартибли дифференциал тенглама шакллантирилган ҳамда унинг аналитик ва сонли ечимлари асосида тола ҳаракатининг асосий қонуниятлари аниқланган;
чўткали барабаннинг радиуси, айланиш тезлиги, новнинг қиялик бурчаги ва ишқаланиш коеффициентининг жун толасининг ҳаракатланиши, титилиши ва ифлосликлардан ажралиш жараёнига таъсири назарий ва математик моделлаштириш асосида аниқланган, натижада барабан радиуси 200 мм, нов қиялик бурчаги 50°, айланиш тезлиги 500–630 айл/мин ва ишқаланиш коеффициенти 0,30–0,40 оралиғида бўлганда технологик жараённинг мақбул иш режимлари илмий асосланган;
назарий ҳисоблашлар, сонли моделлаштириш ва тажриба натижаларининг ўзаро мувофиқлиги асосида чўтка оғиш бурчаги 50° ва чўткали барабаннинг айланиш тезлиги 630 айл/мин бўлганда маҳаллий дағал жун таркибидаги ифлос аралашмаларни ажратиш самарадорлиги 91,4 % гача ошиши илмий жиҳатдан асосланган ҳамда мазкур параметрларнинг толанинг самарали титилиши ва тозаланишини таъминловчи мақбул қийматлар эканлиги аниқланган;
чўткали барабан ёрдамида жун толасини колосникли панжара устидан узатиш жараёнининг энергетик-математик модели ишлаб чиқилган, тозалаш жараёнида бажариладиган ишнинг барабан айланиш тезлигига квадратик боғлиқлиги аниқланган ва ушбу қонуният асосида энергия сарфини ҳамда толанинг механик шикастланишини камайтириш билан бирга юқори даражадаги титиш ва тозалашни таъминловчи рационал технологик иш параметрлари илмий асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Маҳаллий дағал жун толасини механик ва кимёвий усулларда қайта ишлаш, толани самарали тозалаш ҳамда юқори сифатли титилган толали материаллар ишлаб чиқариш технологиясини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
маҳаллий дағал жунни тозалашнинг такомиллаштирилган технологияси “ХИСОРА МАЙИН ЖУН” МЧЖ корхонасида ишлаб чиқаришга жорий этилган (“Ўзчармсаноат” уюшмасининг 2026-йил 25-февралдаги ҲР-25-сон маълумотномаси). Натижада маҳаллий дағал жун таркибидаги йирик ва майда ифлос аралашмаларни самарали ажратиш ҳамда юқори сифатли тола олиш имконияти яратилган;
тозалаш ускунасига қўшимча чўткали барабан ўрнатиш асосида такомиллаштирилган конструксия ишлаб чиқаришга жорий этилган (“Ўзчармсаноат” уюшмасининг 2026-йил 25-февралдаги ҲР-25-сон маълумотномаси). Натижада ускунанинг тозалаш самарадорлиги оширилган, толанинг титилганлик даражаси яхшиланган ҳамда технологик жараённинг самарадорлиги ортган;
маҳаллий дағал жун толаси асосида уч хил қалинликдаги нотўқима материаллар ишлаб чиқариш технологияси “ЖИЗЗАХ ЖУН” МЧЖ корхонасида амалиётга жорий этилган (“Ўзчармсаноат” уюшмасининг 2026-йил 25-февралдаги ҲР-25-сон маълумотномаси). Ишлаб чиқариш синовлари натижаларига кўра, маҳаллий жун толасини тозалаш самарадорлиги 18–20 фоизга ошган, натижада сифат кўрсаткичлари яхшиланиб, юқори физик-кимёвий хоссаларга эга титилган толали материаллар ишлаб чиқаришга эришилган.